« Топырақ астындағы тірі тарих»

Ақтөбе іргесіндегі шөгіп жатқан боз төбе... Сырттай қарағанда қатардағы табиғат көрінісі болып көрінгенімен, бұл жердің әр уыс топырағында ондаған жылдар бойы айтылмай келген қасіреттің ізі, ащы шындықтың табы бар. Түйе төбе — тек географиялық атау емес, ол ХХ ғасырдың қатыгез саясаты құрбан еткен мыңдаған тағдырдың үнсіз куәгері.

Қанмен жазылған қасірет

1930-1950 жылдар аралығы — қазақ даласы үшін де, бүкіл Кеңес Одағы үшін де «сұрқай кезең» болды. Ол кезде Ақтөбе түрмесінде ату жазасына кесілгендерді түн жамылып, осы Түйе төбенің етегіне әкелетін. Жазықсыз жандардың денелері ортақ шұңқырларға жасырын көмілді. Зерттеушілердің дерегінше, бұл жерде 4500-ден астам адам мәңгілікке тыншыған. Олардың арасында ұлты басқа болса да, тағдыры бір арнаға тоғысқан Ресей, Украина, Беларусь елдерінің перзенттері мен Еуропа ұлттарының өкілдері де бар.

Ұрпақтар үні: Жеті атаны түгендеу

Бүгінде Түйе төбе — халықаралық жады мекені. Мұнда тек ақтөбеліктер ғана емес, Ресейдің түкпір-түкпірінен, алыс-жақын шет елдерден ата-бабасын іздеген ұрпақтар жиі келеді. Олар мұрағат шаңын қағып, «тырналап» жинаған деректері арқылы өз әулетінің тарихын түгендеп жүр.

«Атамның қайда жерленгенін білмей кетіп едік, бүгін осы төбенің басында тұрып, оның рухымен тілдескендей болдым», — деген әрбір іздеушінің сөзінде үлкен ақиқат жатыр.

Опасыздықпен атылған, «халық жауы» деген жала жабылған жандардың немере-шөберелері үшін бұл жер — тағзым етудің ең биік шыңы. Бұл — тарихтың ақталған сәті.

Түйін: Уақыт тоқтатпас жады

"Түйе төбенің үнсіздігінде үлкен айғай жатыр. Бұл — тек өткен күннің қасіреті емес, бұл — бүгінгі ұрпақтың ар-ұждан алдындағы емтиханы. Арада қаншама онжылдықтар өтсе де, Ресейден, алыс шетелден ат арылтып келіп, атасының есімін тастан іздеген әрбір жанның жанарындағы жас — тарихтың ұмытылмайтынының дәлелі.

Біздің міндетіміз — тек есте сақтау емес, осы қасіреттің қайталанбауына кепіл болу. Себебі, жеті атасын түгендеген, өз тарихының ащы шындығынан қашпаған халықтың ғана болашағы баянды болмақ. Түйе төбе — бізге тарихты «тырналап» болса да оқуды, әрбір есімнің артында бүтін бір әулеттің тағдыры тұрғанын ұғындыратын мәңгілік ескерткіш.

Түйе төбе толғауы

Шөгіп жатқан ақ түйе — мұңлы мекен,

Қанша боздақ осында кетті екен?

Ақтөбенің аязы қарығанда,

Ажал оғы жазықсыз жетті ме екен?

Төбе емес, бұл — жатқан тарих қана,

Үнсіз жылап тұрғандай ғаріп дала.

Жеті атасын іздеген ұрпақ келіп,

Тізе бүгіп, оқиды дұға ғана.

Айболқызы Карина

Дінмұхамед Конаев атындағы орта

мектеп-гимназиясының 11 «в»сынып оқушысы.

Ақтөбе қаласы.