Тарау немесе бөлім атауы:

Шеңбер. Геометриялық салулар

Педагогтің аты; тегі; әкесінің аты:

Пән/Сынып:

7 сынып

Күні:

Сабақтың тақырыбы:

Түзу мен шеңбердің өзара орналасуы. Екі шеңбердің өзара орналасуы

Оқу бағдарламасына сай оқыту мақсаты:

7.1.2.12 түзу мен шеңбердің, екі шеңбердің өзара орналасу жағдайларын талдау;

Сабақтың мақсаты

• - түзу мен шеңбердің өзара орналасуының әртүрлі жағдайларына байланысты есептер шығару;

• -түзу мен шеңбердің өзара орналасу жағдайларын талдау.

Сабақтың барысы:

Уақыты

Кезең дері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

5 минут

Ұйымдастыру

Сәлеметсіздерме!

Бүгін, Түзу мен шеңбердің өзара орналасуы. Екі шеңбердің өзара орналасуы тақырыбын қарастырамыз

Бүгінгі сабақта меңгеретініңіз: - түзу мен шеңбердің өзара орналасуының әртүрлі жағдайларына байланысты есептер шығару;

• -түзу мен шеңбердің өзара орналасу жағдайларын талдау.

Үйге тапсырмасын тексеру. Қайталау сұрақтары.

сұрақтарға жауап береді

Ауызша бағалау

Мактау мадақтау арқылы бағалау:

Жарайсың!

Өте жақсы!

Жақсы!

Керемет!

Тақта; оқу құралдары; оқулы; интернет ресурстары.

10 мин

Жаңа сабақты бекіту

Түзу мен шеңбердің орналасуының 3 түрлі жағдайы бар. Шеңбер центрінен а түзуге дейінгі арақашықтықты d, шеңбер радиусын r десек, мұнда мына жағдайлар болады.

1) Түзу мен шеңбердің екі ортақ нүктесі бар ( );

2) Түзу мен шеңбердің бір ортақ нүктесі бар (d=r);

3) Түзу мен шеңбердің ортақ нүктесі жоқ ( ).

Шеңбермен бір ғана ортақ нүктесі бар түзуді жанама деп, ал осы ортақ нүктені жанасу нүктесі деп атайды.

Жанасу нүктесі шеңбер бойында жатқандықтан, оның центрге дейінгі қашықтығы радиусқа тең. Жанаманың өзге нүктелері шеңберден тысқары орналасқан, яғни олардан центрге дейінгі қашықтықтар радиустан үлкен. Олай болса, жанамасынан шеңбер центріне дейінгі қашықтық OK-ға тең, яғни . Сондықтан шеңберге жүргізілген жанама радиусқа перпендикуляр.

Анықтама.Шеңбермен ортақ екі нүктесі бар түзу қиюшы түзу деп аталады.

1-теорема. Шеңбердің хордасын қақ бөлетін диаметр осы хордаға перпендикуляр болады.

• C D диаметрі АВ хордасын Е нүктесінде қаққа бөлсін: АЕ=ЕВ

• Үшбұрыштар теңдігінің үшінші белгісі бойынша ∆ОАЕ=∆ОВЕ

• Б ұдан ∠ОЕА=∠ОЕВ=90˚ шығады.

• Олай болса ОЕ⊥АВ немесеCD⊥AB Теорема дәлелденді.

Тақырып бойынша ресурстарды қарап, танысады

Тақта; оқу құралдары; оқулы; интернет ресурстары.

15

минут

Бекіту тапсырмасы

Есеп 1: Радиусы r шеңбердің центрінен түзуге дейінгі ара қашықтық d болсын. Егер: r=10 см, d=9 см болса, a түзуі мен шеңбер өзара қалай орналасқан?

Шешуі:

OA=r=10 см, d=9 см болса, болғанда түзу мен шеңбердің екі ортақ нүктесі болады.

Есеп 2: Радиусы r шеңбердің центрінен түзуге дейінгі ара қашықтық d болсын. Егер: r=8 мм, d=1,2 см болса, a түзуі мен шеңбер өзара қалай орналасқан?

Ш

Шешуі:

ОМ=r=8 мм, d=1,2 см=12мм,

болса .

Онда түзу мен шеңберлердің ортақ нүктесі болмайды.

Тапсырма:

№1. Шеңберге одан тыс алынған нүкте арқылы жанама түзу жүргізіңдер.

№2. Радиусы r шеңбердің центрінен түзуге дейінгі арақашықтық d болсын. Егер: r=10 см, d=9 см болса, a түзуі мен шеңбер өзара қалай орналасқан?

Оқулықпен жұмыс. №4.7, №4.8

Берілген тапсырма бойынша есепті орындайды

Оқулықтан тақырыпқа қатысты есептерді шығарады.

Дескриптор:

- есептерді шығарып

-жауабын жазады

4-балл

Бағалау:

Әрбір дұрыс жауапка 1 балл қойылады

Дескриптор:

-Шеңбердің диаметрін табады.

«Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.

Слайд

Тақта; оқу құралдары; оқулы; интернет ресурстары

Слайд

.

10мин

Жеке жұмыс

Түзу мен шеңбердің өзара орналасуын анықтаңыз, егер:

r = 15 см, d= 11см

r = 6 см, d = 5,2 см

r = 3,2 м, d = 4,7 м

r = 7 см, d = 0,5 дм

r = 4 см, d= 40 мм

Берілген тапсырма бойынша есепті орындайды

Дескриптор:

Шеңбер мен түзудің орналасуының 3 дағдайын біледі

Радиус пен түзудің қзындығына қарап, орналасуын анықтайды;

Тақта; оқу құралдары; оқулы; интернет ресурстары

Центрі О нүктесінде болатын шеңбердің LM хордасы радиусқа тең. Осы хордаға перпендикуляр болатын EK диаметрі жүргізілген. EK диаметрі мен LM хордасы А нүктесінде қиылысады. LА кесіндісінің ұзындығы 12,4 см.

a) есептің шарты бойынша суретін салыңыз;

b) LM хордасының ұзындығын табыңыз;

c) EK диаметрінің ұзындығын табыңыз;

d) ОLM үшбұрышының периметрін табыңыз.

Берілген тапсырма бойынша есепті орындайды

Дескриптор

Білім алушы

 сызбасын сызады;

 шеңбер диаметрі мен хордасының перпендикулярлығы туралы теореманы қолданады;

 хорданың ұзындығын анықтайды;

 диаметр ұзындығын табады;

 үшбұрыш периметрін табады.

Тақта; оқу құралдары; оқулы; интернет ресурстары

5минут

Бүгінгі сабақта:- түзу мен шеңбердің өзара орналасуының әртүрлі жағдайларына байланысты есептер шығару;

• -түзу мен шеңбердің өзара орналасу жағдайларын талдау.Рефлексия: Сабақ соңында оқушылар рефлексия жүргізеді:

- нені білдім, нені үйрендім - нені толық түсінбедім - немен жұмысты жалғастыру қажет

Үйге тапсырма. №4.9.

Тақырыпты меңгергенін анықтау

Кері байланыс

Тақта; оқу құралдары; оқулы; интернет ресурстары

Презентация