Ұлттық құндылықтар – тәрбиенің діңгегі.

Мақала

Тақырыбы:«Ұлттық құндылықтар – тәрбиенің алтын діңгегі».

Тәрбиеші: Исламова Гульмера Анвархановна

​Аңдатпа: Мақалада мектеп жасына дейінгі балалардың тұлғалық қалыптасуындағы ұлттық құндылықтардың рөлі қарастырылады. Балабақшадағы тәрбие процесінде халықтық педагогика элементтерін қолданудың маңыздылығы мен әдіс-тәсілдері талқыланады.

​Бүгінгі жаһандану заманында өскелең ұрпақтың бойына ұлттық бірегейлікті сақтап қалу қасиетін сіңіру — мемлекеттік маңызды міндеттердің бірі. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында білім беру жүйесінің басты міндеті ретінде ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтар негізінде жеке тұлғаны қалыптасуына жағдай жасау айқындалған. Бұл процестің іргетасы мектеп жасына дейінгі кезеңде қаланады.

​Мектеп жасына дейінгі кезеңнің ерекшелігі

​Психологиялық тұрғыдан алғанда, 3 пен 6 жас аралығы — баланың қоршаған ортаны белсенді танып, мінез-құлқы мен адамгершілік негіздері қалыптасатын ең икемді кезең. Осы шақта айтылған ертегі, естіген жыр, көзбен көрген салт-дәстүр баланың санасында өмірлік бағдар болып қалыптасады. Ұлттық тәрбие — бұл баланы өз халқының мәдениетін, тілін, тарихын құрметтеуге баулитын үздіксіз процесс.

​Ұлттық құндылықтарды енгізудің негізгі бағыттары

​1. Ауыз әдебиеті және фольклор

Халық ауыз әдебиеті — тәрбиенің сарқылмас қазынасы. Бесік жырлары, ертегілер, мақал-мәтелдер мен жаңылтпаштар баланың тілін дамытып қана қоймай, жақсы мен жаманды ажыратуға үйретеді. Мысалы, «Ер Төстік», «Алпамыс батыр» жырлары арқылы бала бойында батырлық пен отансүйгіштік сезімі оянса, мақал-мәтелдер арқылы шешендік пен даналыққа бейімделеді.

​2. Салт-дәстүр және әдет-ғұрып

Балабақшада «Тұсау кесу», «Наурыз мейрамы», «Сүйінші», «Көрімдік» сияқты дәстүрлерді ойын түрінде немесе сахналық қойылым ретінде өткізу өте тиімді. Бұл баланың бойында үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсету сияқты ізгі қасиеттерді қалыптастырады.

​3. Ұлттық ойындар

«Асық ату», «Арқан тартыс», «Орамал тастамақ», «Төрт түлікті шақыру» секілді ойындар баланың физикалық дамуына ғана емес, оның тапқырлығына, ұжыммен жұмыс істеуіне және төзімділігіне әсер етеді. Ойын барысында бала ұлттық терминдерді меңгеріп, өз мәдениетіне жақын болады.

​Заманауи әдіс-тәсілдер: STEM және Ұлттық тәрбие

​Ұлттық құндылықтарды тек ескі форматта емес, заманауи технологиялармен ұштастыру қажет. Мысалы:

• ​Цифрлық ертегілер: Балалармен бірге планшеттерде немесе интерактивті тақтада ұлттық ертегі кейіпкерлерінің бейнелерін жасау.

• ​Этно-дизайн: Қолөнер сабақтарында заманауи материалдардан қазақша ою-өрнектер құрастыру, киіз үй макетін жасау.

• ​Жобалау қызметі: «Менің тегім — жеті ата» немесе «Қазақтың асханасы» тақырыптарында шағын зерттеу жобаларын ұйымдастыру.

​Ұлттық тәрбие тек балабақша қабырғасында шектелмеуі тиіс. Отбасы — тәрбиенің бастауы. Сондықтан тәрбиешілер ата-аналармен тығыз байланыста болып, үйде баламен ұлттық құндылықтар төңірегінде қалай жұмыс істеу керектігі туралы кеңестер беріп отырғаны абзал. Консультациялар, тренингтер және бірлескен мерекелік іс-шаралар бұл жұмыстың нәтижелілігін арттырады.

​Қорытынды

​Мектеп жасына дейінгі балаларды ұлттық құндылықтармен тәрбиелеу — болашақ саналы азаматты қалыптастырудың кепілі. Егер бала кішкентай кезінен өз жұртының асыл қазынасынан сусындап өссе, ол ертеңгі күні өзге мәдениеттердің ішінде өзін жоғалтпайтын, рухы биік тұлға болады. Біздің мақсатымыз — бабалар аманатын бүлдіршіндердің жүрегіне ұялатып, оларды адамгершілікке, имандылыққа және отаншылдыққа баулу.