Батыс Қазақстан инновациалық-технологиялық университеті

МАҚАЛА

Тақырыбы: Волейбол: күш, жылдамдық және тактикалық шеберлік

Жасаған: Байғазы Бектұрсын Мейрамбекұлы

Тексерген: Жанаев Рахат Аянович

Орал – 2025 ж

Мазмұны

1) Кіріспе ....................................................................... 3

2) Негізгі бөлім ............................................................. 3

• Күш ...................................................................... 3

• Жылдамдық ....................................................... 3

• Тактикалық шеберлік ...................................... 4

3) Қорытынды ............................................................. 5

2

Кіріспе

Волейбол – әлемдегі ең танымал спорт түрлерінің бірі, ол ойыншылардан жоғары деңгейдегі физикалық дайындық пен тактикалық шеберлікті талап етеді. Ойынның сәттілігі көбінесе ойыншылардың күш, жылдамдық және тактикалық дағдыларының үйлесімділігіне байланысты.

Негізгі бөлім

1. Күш

Волейболда күш маңызды рөл атқарады, әсіресе шабуылдау және блок қою кезінде. Ойыншылардың бұлшықет күші олардың секіру биіктігі мен соққының қуатына әсер етеді. Күшті дамыту үшін арнайы жаттығулар қолданылады, мысалы, салмақпен жаттығу, плиометриялық жаттығулар және т.б.

Волейболшылардың күшін арттыру үшін келесі жаттығулар тиімді:

• Плиометриялық жаттығулар: Бұлшықеттердің жарылғыш күшін дамытуға бағытталған жаттығулар, мысалы, қорапқа секіру, тереңдік секірулер.

• Салмақпен жаттығу: Аяқ және қол бұлшықеттерін нығайту үшін салмақ көтеру жаттығулары, мысалы, штангамен отырып-тұру, гантельдермен жаттығулар.

Волейболшылардың күшін арттыру үшін келесі жаттығулар тиімді:

• Плиометриялық жаттығулар: Бұлшықеттердің жарылғыш күшін дамытуға бағытталған жаттығулар, мысалы, қорапқа секіру, тереңдік секірулер.

• Салмақпен жаттығу: Аяқ және қол бұлшықеттерін нығайту үшін салмақ көтеру жаттығулары, мысалы, штангамен отырып-тұру, гантельдермен жаттығулар.

2. Жылдамдық

Жылдамдық – волейболдағы шешуші факторлардың бірі. Ойыншылардың алаңда тез қозғалып, допқа уақытында жетуі, сондай-ақ реакция жылдамдығы маңызды. Жылдамдықты арттыру үшін спринттер, жылдамдыққа арналған жаттығулар және реакцияны дамытуға бағытталған жаттығулар қолданылады.

3

Жылдамдықты дамыту үшін келесі әдістер қолданылады:

• Спринт жаттығулары: Қысқа қашықтыққа жылдам жүгіру арқылы реакция жылдамдығын арттыру.

• Үйлестіру жаттығулары: Кедергілер арқылы жүгіру, жылдамдық баспалдақтарын пайдалану арқылы аяқтың жылдамдығы мен үйлесімділігін жақсарту.

Жылдамдықты дамыту үшін келесі әдістер қолданылады:

• Спринт жаттығулары: Қысқа қашықтыққа жылдам жүгіру арқылы реакция жылдамдығын арттыру.

• Үйлестіру жаттығулары: Кедергілер арқылы жүгіру, жылдамдық баспалдақтарын пайдалану арқылы аяқтың жылдамдығы мен үйлесімділігін жақсарту.

3. Тактикалық шеберлік

Тактикалық шеберлік – команданың ойын стратегиясын тиімді жүзеге асыру қабілеті. Бұл қарсыластың әлсіз жақтарын анықтап, соларды пайдалану, ойын барысында жылдам шешім қабылдау және командалық өзара әрекеттесу дағдыларын қамтиды. Тактикалық дайындыққа ойын схемаларын талдау, қарсыластың ойын стилін зерттеу және түрлі ойын жағдайларын модельдеу жатады.

Тактикалық шеберлікті жетілдіру үшін:

• Ойын талдауы: Өткен ойындардың бейнежазбаларын қарап, қателіктер мен жетістіктерді талдау.

• Стратегиялық жоспарлау: Әр қарсыласқа арнайы ойын жоспарын құру, олардың әлсіз және күшті жақтарын ескеру.

Тактикалық шеберлікті жетілдіру үшін:

• Ойын талдауы: Өткен ойындардың бейнежазбаларын қарап, қателіктер мен жетістіктерді талдау.

• Стратегиялық жоспарлау: Әр қарсыласқа арнайы ойын жоспарын құру, олардың әлсіз және күшті жақтарын ескеру.

4

Қорытынды

Волейболдағы жоғары нәтижелерге қол жеткізу үшін ойыншылардың күш, жылдамдық және тактикалық шеберліктерін кешенді түрде дамыту қажет. Бұл қасиеттердің үйлесімділігі команданың жалпы тиімділігін арттырады және жеңіске жету мүмкіндігін көбейтеді.

5

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. “Волейболшылардың дене дайындығы және тактикалық дайындықтарының теориялық негіздері” – Stud.kz.

2. “Жас ғалымдардың зерттеуі: дене шынықтыру, спорт, туризм” – KazAST.edu.kz.

3. “Хабаршы Вестник” – Абай атындағы ҚазҰПУ.

4. “Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университетінің хабаршысы” – WKITU.kz.

5. “Қазіргі ғылымдағы өзекті мәселелер – 2023” – Kazconf.com.

1. Ильясова А.Н., Уманов Г.А., Каменов Е.Ш. “Волейбол ойынында студенттер мен оқушылардың оқу-жаттығу дайындықтарын жоспарлау және басқару” – Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы.

6. “Дене тәрбиесі жаршысы” ғылыми-практикалық журналы, №2 (74), 2024 ж.

7. “Жас ғалымдардың зерттеуі: дене шынықтыру, спорт, туризм” – Қазақ спорт және туризм академиясы.

8. Ильясова А.Н., Уманов Г.А., Каменов Е.Ш. “Волейбол ойынында студенттер мен оқушылардың оқу-жаттығу дайындықтарын жоспарлау және басқару” – Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы.

9. “Дене тәрбиесі жаршысы” ғылыми-практикалық журналы, №2 (74), 2024 ж.

10. “Жас ғалымдардың зерттеуі: дене шынықтыру, спорт, туризм” – Қазақ спорт және туризм академиясы.

6