Заманауи картографиялық әдістер

География10-сынып (Алматы. «Мектеп» 2019ж Авторлары: К.Каймулдинова, С.Әбілмәжінова)

Картография және геоинформатика

Заманауи картографиялық әдістер

10.2.1.1 тақырыпқа сәйкес картографиялық зерттеулер әдістерін қолдану

Тапсырма 1. “Құралдар”. Картографиялық құралдарды ата және сипаттама бер

Тапсырма 2. "Курвиметрмен жүріп өтіңіз”. Құралды пайдаланып, өлшеу жұмыстарын жүргізу. Кез келген атласты пайдаланып, бір өзеннің ұзыннһдығын өлше.

Тапсырма 3. “Горизонталь және бергштрих сызықтар”. Төбені қағаз бетіне арнайы сызықтарға сәйкес орналастыр.

Тапсырма 4. “Палетка әдісі”. Торкөздегі фигураның ауданын палетка әдісімен есепте.

S = a² × n ; a - масштабқа сәйкес квадрат қабырғаларының өлшемі, n - квадраттар саны

К арта бойынша квадрат қабырғасының өлшемі 10 см болса, ауданы 10*10 100 м² болады.

Ескеру: толық емес квадраттар бар.

Жауабы:

Тапсырма 1.“Құралдар”. Картографиялық құралдарды ата және сипаттама бер

К урвиметр

Латынның “иілу” деген сөзінен алынған, яғни карта, план және сызба бетіндегі ирек, иілген ызықтар бойымен қашықтықты анықтайтын құрал.

Т ранспортир

бұрыштар градустарын өлшеу үшін қолданылатын сызу құралы, оның жарты шеңбер сияқты доғасының бетінде градус бөліктері мен оларды көрсететін арнаулы цифрлары болады.

П алетка

Тең шаршыларға бөлінген мөлдірр пластина. Карта бойынша аудан өлшемін алудың кең қолданылатын, ең қарапайым жолы палетка әдісі.

П ланиметр

Аудан өлшемін алу үшін қолданылады. Ол өзара жалғасқан екі тіректен тұрады. Оның біреуінің басы қозғалыссыз болса, екінші басынан қажетті нысанды айнала қозғалатын ине орнатылған. Нысанды толықтай айналып өткен кезде, есептегіш құрал бетіне сан көреткіші жазылады.

Тапсырма 2. "Курвиметрмен жүріп өтіңіз”. Құралды пайдаланып, өлшеу жұмыстарын жүргізу. Кез келген атласты пайдаланып, бір өзеннің ұзындығын өлше.

Мысалы, Іле өзенінің ұзындығын курвиметрмен өлшеп, картаның масштабына көбейту.

Тапсырма 3. “Горизонталь және бергштрих сызықтар”. Төбені қағаз бетіне арнайы сызықтарға сәйкес орналастыр.

Тапсырма 4. “Палетка әдісі”. Торкөздегі фигураның ауданын палетка әдісімен есепте.

S = a² × n ; a - масштабқа сәйкес квадрат қабырғаларының өлшемі, n - квадраттар саны

Карта бойынша квадрат қабырғасының өлшемі 10 см болса, ауданы 10*10 100 м² болады.

Е скеру: толық емес квадраттар бар.

Толық (көк) квадраттар саны - 10, толық емес (сары) - 16

S = (квадрат саны + ½ *толық емес квадраттар саны) * аудан

S = (10 + ½*16) * 100 м² = 18 * 100 м² = 1800 м²