«Заң және жасөспірім»

ЖШС КАСПИЙ ӨҢІРІ «БОЛАШАҚ» КОЛЛЕДЖІ

«БЕКІТЕМІН»

БТЖО_______________

Джакаева Г.Б.

«____» _________2026ж.

«Заң және жасөспірім»

әңгімелесу

Топ жетекшісі: Қосымбаева Н.Ж

Тобы: ДТС-25

Ақтау, 2026

1. Кіріспе: Заң дегеніміз не?

• Сұрақ: «Заң не үшін керек?» (Оқушылардың пікірін тыңдау).

• Түсіндірме: Заң — бұл қоғамдағы тәртіпті реттейтін ортақ ереже. Ол бізді қорғайды және құқықтарымызды белгілейді. Заңды білмеу жауапкершіліктен босатпайды.

2. Сенің құқықтарың (Конвенция және Конституция)

Жасөспірім ретінде сенің мынадай құқықтарың бар:

• Өмір сүруге және денсаулықты сақтауға;

• Тегін орта білім алуға;

• Өз пікіріңді еркін айтуға;

• Қатыгездіктен және зорлық-зомбылықтан қорғалуға.

3. Сенің міндеттерің мен жауапкершілігің

Құқық бар жерде міндет те бар:

• Қазақстан Республикасының Конституциясын сыйлау;

• Мектеп тәртібіне бағыну;

• Қоршаған ортаны қорғау;

• Үлкенді сыйлау, кішіге ізет көрсету.

4. Құқық бұзушылықтың салдары (Маңызды фактілер)

Жасөспірімдер арасында жиі кездесетін заң бұзушылықтар және олардың жазасы:

• Бұзақылық (Вандализм): Мектеп мүлкін бүлдіру, көшедегі орындықтарды сыну, қабырғаға жазу жазу — бұл үшін әкімшілік айыппұл салынады (ата-анасына) немесе 14 жастан бастап қылмыстық жауапкершілік туындауы мүмкін.

• Түнгі уақытта жүру: Заң бойынша 2026 жылы да жасөспірімдерге сағат 23:00-ден кейін үлкендердің сүйемелдеуінсіз көшеде жүруге, ал 22:00-ден кейін ойын-сауық орындарында болуға тыйым салынады.

• Буллинг және кибербуллинг: Біреуді қорлау, әлеуметтік желіде жала жабу — заң алдында жауап беретін әрекет.

5. Сұрақ-жауап айдары: «Заңды білесің бе?»

1. Сұрақ: Қандай жастан бастап қылмыстық жауапкершілік басталады?

1. Жауап: Жалпы 16 жастан, бірақ ауыр қылмыстар үшін (ұрлық, тонау, бұзақылық) 14 жастан бастап.

1. Сұрақ: Біреудің рұқсатынсыз телефонын немесе затын алу ұрлыққа жата ма?

1. Жауап: Иә, бұл меншік құқығын бұзу болып саналады.

6. Қорытынды: «Әдепті бала — арлы бала»

Түйін: Заңды сыйлау — бұл қорқу емес, бұл — мәдениеттілік. Болашақта табысты азамат болу үшін бүгіннен бастап өз ісіңе жауап беріп, өзгелердің құқығын құрметтеу керек.

Әңгімелесуге арналған жадынама (Жасөспірімге кеңес):

1. Әрқашан заңды біл және құқығыңды қорғай ал.

2. Жаман компаниялардан аулақ бол.

3. Интернетте абай бол, бейтаныс адамдармен ақпарат бөліспе.