"Заттардың молекулалық құрылысы негізінде, газдардың сұйықтар мен қатты денелердің құрылымын сипаттау" оқу мақсаты бойынша 7 сыныпта алған білімдерін еске түсіреді.

Тест тапсырмалары

1. Барлық заттар
   А) Кішкентай шариктерден (металл, пластмасса немесе шыны)
   Б) Тек протондардан
   В) Молекулалардан, атомдардан және басқа элементар бөлшектерден
   Г) Тек электрондардан
   2. Диффузия құбылысы
   А) Молекулалардың бар екендігін
   Б) Молекулалардың қозғалыста болатындығын
   В) Молекулалардың бар екендігін және олардың үнемі қозғалыста болатындығын
   Г) Молекулалардың өзара әсерлесетіндігін дәлелдейді.
   3. Дене өзінің пішіні мен көлемін сақтайды. Осы денені құрайтын зат қандай күйде?
   А) Газ тәрізді
   Б) Сұйық тәрізді
   В) Қатты күйде
   Г) Газ және сұйық күйде
   4. Диффузия құбылысы
   А) Тек газдарда
   Б) Тек сұйықтарда
   В) Тек қатты денелерде
   Г) Газдарда, сұйықтарда, қатты денелерде жүреді.
   5. Төмендегі құбылыстардың қайсысы заттың бөлшектерінің арасында тартылу күшінің бар екендігін дәлелдейді?
   А) Жаңа кесілген қорғасын шарларды бір - біріне жабыстырып қысса, олар жабысып қалады
   Б) Гүл иісінің бөлмеге таралуы
   В) Мұздың жылы бөлмеде еруі
   Г) Электр тогы жүргенде шамның жануы
   6. Табиғатта су
   А) Газ, сұйық және қатты түрінде
   Б) Тек газ түрінде (бу)
   В) Тек қатты түрінде (мұз)
   Г) Тек сұйық түрінде кездеседі
   7. Дене өзінің көлемін сақтамайды, берілген көлемді түгел қамтиды. Осы денені құрайтын зат қандай күйде?
   А) Газ тәрізді
   Б) Сұйық тәрізді
   В) Қатты күйде
   Г) Қатты және сұйық күйде

Жауабы: 1В 2В 3В 4Г 5А 6А 7А

Сабақ тақырыбы: Қатты дененің балқуы және кристалдануы.Меншікті балқу жылуы.

Оқу мақсаты:

- МКТ негізінде заттың қатты күйден сұйық күйге және керісінше өтуін сипаттау;

- балқу/кристалдану кезіндегі жұтылатын/бөлінетін жылу мөлшерінің формуласын есептер шығаруда қолдану ; - заттың балқу және қатаю процесі кезіндегі температураның уақытқа тәуелділік графигін талдау.

Сабақты бекіту тапсырмалары

1. Графиктегі координат осьтері қандай физикалық шамаларға сәйкес келеді

2. Балқу және қатаю температуралары арқылы қандай заттың графигі екенін анықтаңдар

3. Заттың температурасының өзгеруін анықтаңдар

4. Балқу температурасына дейін затты қыздыруға қанша жылу мөлшері жұмсалады немесе бастапқы температураға дейін салқындату үшін қанша энергия бөлінеді?

5. Берілген заттан тұратын қатты дененің массасын есептеңдер

^{Топтық жұмыс}

1. Температурасы 185⁰С массасы 10 кг мысты балқыту үшін қанша жылу мөлшері қажет? t⁰=1085⁰С, 210⁵Дж/кг, с_м380 Дж/кг⁰С.

2. ^{Массасы 200г алюминий ыдысқа массасы 50 г қалайыны салып балқыту үшін қанша жылу мөлшері қажет?} Олардың бастапқы температурасы 32⁰С. t_қ⁰=232⁰С, с_а920 Дж/кг⁰С, с_қ230 Дж/кг⁰С, 0,610⁶Дж/кг.

3. ^{5 л суды 200}С-тан 8⁰С-қа дейін суыту үшін, суға 0⁰С-тағы мұз кесектері салынды. Бұған қанша мұз қажет? с4200 Дж/кг⁰С, =3,410⁵ Дж/кг.

Тест сұрақтары

1. Зат бірқалыпты қыздырылды. Ол қатты күйден сұйық күйге өтті, содан кейін газ күйге өтті. График температураның уақыт бойынша қалай өзгергенін көрсетеді.

Графиктің қай бөліктерінде зат күйінің өзгеруі орын алған?

А) PжәнеS В) P жәнеR С) QжәнеS Д) Q әнеR

2. Температурасы 0⁰С куб тәрізді мұз бөлігін температурасы 10⁰С болатын сусынға салды. Қысқа уақыт өткеннен кейін мұздың кейбір бөлігі ериді, ал сусын 8⁰С қа дейін салқындады.

Қалған мұз бөлігінің температурасы қандай?

А) 0 ⁰С В)2⁰С С)4⁰С Д) 8⁰С

3. Ыстық сұйық балауыз суыған кезде температурасының уақыт бойынша қалай өзгеретіні төмендегі графикте көрсетілген. Балауыз сұйық және қатты екі күйде де болатын нүктені графиктен көрсетіңіз.

4. Су үш күйде болуы мүмкін: қатты, сұйық немесе бу. Бұл күйлер арасындағы өтуде балқу, қатаю, булану және қайнау процестері болуы мүмкін.

Тұрақты қысым жағдайында қай өту тұрақты температурада емес, одан өзгеше болатын температураларда жүзеге асуы мүмкін?

А)қайнау В)булану С) қатаю Д)балқу

5. Оқушы балауыздың балқу нүктесін табу үшін тәжірибе өткізді. График балауыз суығанда температураның қалай өзгеретінін көрсетеді.

Қай тұжырым дұрыс?

А) X бөлігінде температура Z бөлігіне қарағанд аақырын төмендейді

В) Y бөлігінде балауыз толығымен қатты күйде болады

С)Y бөлігінде балауыз ішкі энергиясын сыртқа шығарады

Д) Z бөлігінде молекулалардың қозғалысы тоқтайды

6. Суретте суда жүзіп жүрген мұз бөлігі көрсетілген. Мұз және су бірдей 0 ⁰С температурада.

Қай тұжырым судың және мұздың молекулалық қасиеттерін дұрыссалыстырады?

А) судың және мұздың молекулаларының орташа молекула аралық потенциалдық энергиялары бірдей

В) судың және мұздың молекулаларының арасындағы орташа қашықтық бірдей

С) судың және мұздың молекулаларының орташа кинетикалық энергиялары бірдей

Д) судың және мұздың молекулаларының толық энергияларының орташа мәндері бірдей

7. Мұз балқыған кезде сығылады. Мұз суға айналған жағдай үшін дұрыс жауапты таңдаңыз.

	Атомдарарасындағықашықтық	Тығыздық
А	кемиді	кемиді
В	кемиді	артады
С	артады	кемиді
Д	артады	артады

8. Қай процесс энергия беруді қажет етпейді?

А)қайнау В) булану С) қатаю Д) балқу

9. Тоғандағы су салқындап сұйық күйден қатты күйг еауысты. Осы процесс кезінде оның көлемі өзгерді және қоршаған ортамен энергия алмасуы болды. Дұрысжауаптытаңдаңыз.

	Көлемнің өзгеруі	Энергия алмасуы
А	сығылады	Энергияны қоршаған ортаға береді
В	сығылады	Қоршаған ортадан энергия алады
С	ұлғаяды	Энергияны қоршаған ортаға береді
Д	ұлғаяды	Қоршаған ортадан энергия алады

10. Қай жауап 0⁰С температурадағы су және мұздың молекулаларының арасындағы қашықтықты, орналасу ретін және қозғалысын дұрыс сипаттайды?

11. Б

11. Бірқалыпты қыздырылған кристалдық қатты заттың температурасының уақыт бойынша өзгеруі төмендегі графикте көрсетілген.

Заттың бөлшектері туралы қай тұжырым дұрыс?

А) P және Q уақытаралығында бөлшектер ретсіз орналасқан

В) Q және R уақытаралығында кейбір бөлшектер ретпен және кейбір бөлшектер ретсіз орналасқан.

С) R және S уақытаралығында бөлшектер алшақ орналасқан

Д) P және S уақытаралығында бөлшектердің орналасуы бірдей болған

13. Балқуды сипаттайтынжауаптытаңдаңыз.

14. Балқу, қатаю, процестері энергия бөліп шығару мен немесе энергия жұтумен жүруі мүмкін.

Жоғарыдағы процестерде энергияның жұтылуы немесе бөлініп шығуы жайлы кестеде дұрыс толтырылған қатарды анықтаңыз.

	Балқу	Қатаю
А	бөлінеді	жұтылады
В	жұтылады	бөлінеді
С	жұтылады	жұтылады
Д	бөлінеді	бөлінеді

15. Iшіне мұз бөліктері және термометр салынған химиялық стақан жылы бөлмеде 15 минутқа қалдырылды.

5 минутқа дейін cтақанның ішінде су көрінбеді. 15 минуттан кейін стақанда кейбір мұз бөліктері қалды.

Қай график термометр көрсетуінің өзгерісі