конус және оның элементтері цилиндр және оның элементтері 11 сынып геометрия

#1 слайд
11 сынып. геометрия.
1 слайд
11 сынып. геометрия.
#2 слайд
Геометрия 11 сынып
2 слайд
Геометрия 11 сынып
#3 слайд
Айналу денесі – кеңістіктегі геометриялық фигура. Ол
жазықтықтағы шектелген бір ауданның, қандай да болсын
бір осьі арқылы айналып құрылады
Айналу дене түсінігі
3 слайд
Айналу денесі – кеңістіктегі геометриялық фигура. Ол жазықтықтағы шектелген бір ауданның, қандай да болсын бір осьі арқылы айналып құрылады Айналу дене түсінігі
#4 слайд
Мысал
1) Өмірдегі, қоладныстағы айналу денелерін
есімізге түсірейік:
4 слайд
Мысал 1) Өмірдегі, қоладныстағы айналу денелерін есімізге түсірейік:
#5 слайд
Тапсырма
Келесі суреттерттегі жазығтық фигураларның
вертикаль осьі арқылы айналғандағы пайда
болатын денелердің
тексеру
5 слайд
Тапсырма Келесі суреттерттегі жазығтық фигураларның вертикаль осьі арқылы айналғандағы пайда болатын денелердің тексеру
#6 слайд
O
1
O
С
D
Цилиндр деп тік төртбұрышты оның қабырғасының бірінен айналдырғанда
шығатын фигураны атайды.
Суретте ОО1CD тіктөртбұрышын ОО1 қабырғасынан айналдыру арқылы
алынған цилиндр бейнеленген.
6 слайд
O 1 O С D Цилиндр деп тік төртбұрышты оның қабырғасының бірінен айналдырғанда шығатын фигураны атайды. Суретте ОО1CD тіктөртбұрышын ОО1 қабырғасынан айналдыру арқылы алынған цилиндр бейнеленген.
#7 слайд
Цилиндр Цилиндр
Цилиндр деп тік
төртбұрышты оның
қабырғасының
бірінен
айналдырғанда
шығатын фигураны
атайды
7 слайд
Цилиндр Цилиндр Цилиндр деп тік төртбұрышты оның қабырғасының бірінен айналдырғанда шығатын фигураны атайды
#8 слайд
2 Параллель жазықтықтың
бірінде шеңбер алынып,
оның әр нүктесінен екінші
жазықтықпен қиылысқанға
дейін перпендикуляр
қалпына келтірілсе, онда екі
шеңбермен және
перпендикулярдан түзілген
бетпен шектелген дене
пайда болады, бұл дене
Цилиндр деп аталады.
Цилиндрді қалай аламызЦилиндрді қалай аламыз
8 слайд
2 Параллель жазықтықтың бірінде шеңбер алынып, оның әр нүктесінен екінші жазықтықпен қиылысқанға дейін перпендикуляр қалпына келтірілсе, онда екі шеңбермен және перпендикулярдан түзілген бетпен шектелген дене пайда болады, бұл дене Цилиндр деп аталады. Цилиндрді қалай аламызЦилиндрді қалай аламыз
#9 слайд
Цилиндр дегеніміз не?
Тік төртбұрышты оның
қабырғаларының бірінен
айналдырғанда шығатын
фигура (дене).
Мұндағы
H- цилиндрдің биіктігі
R- цилиндрдің радиусы
Н
R
9 слайд
Цилиндр дегеніміз не? Тік төртбұрышты оның қабырғаларының бірінен айналдырғанда шығатын фигура (дене). Мұндағы H- цилиндрдің биіктігі R- цилиндрдің радиусы Н R
#10 слайд
О
О
1
Тік дөңгелек цилиндрТік дөңгелек цилиндр
табантабан
жасаушыжасаушы
Цилиндр осьіЦилиндр осьі
Бүйір бетіБүйір беті
10 слайд
О О 1 Тік дөңгелек цилиндрТік дөңгелек цилиндр табантабан жасаушыжасаушы Цилиндр осьіЦилиндр осьі Бүйір бетіБүйір беті
#11 слайд
Көлбеу дөңгелек цилиндрКөлбеу дөңгелек цилиндр
НН
дөңгелекдөңгелек
11 слайд
Көлбеу дөңгелек цилиндрКөлбеу дөңгелек цилиндр НН дөңгелекдөңгелек
#12 слайд
Тең қабырғалы цилиндр
H
R
H = 2R
12 слайд
Тең қабырғалы цилиндр H R H = 2R
#13 слайд
13 слайд
#14 слайд
О
1
О
О
1
2
RS
o
HRS
б
2
)(222
2
RHRRHRS
п
RR
RR
О
H
RС2
Цилиндр жазбасы
14 слайд
О 1 О О 1 2 RS o HRS б 2 )(222 2 RHRRHRS п RR RR О H RС2 Цилиндр жазбасы
#15 слайд
Егер қиюшы жазықтық
цилиндр осьі арқылы өтсе,
онда қимасы тіктөртбұрыш
болады
Бұл осьтік қима деп
аталады
15 слайд
Егер қиюшы жазықтық цилиндр осьі арқылы өтсе, онда қимасы тіктөртбұрыш болады Бұл осьтік қима деп аталады
#16 слайд
Цилиндр қимасы
• осьтік қимасы-тіктөртбұрыш
О
О
16 слайд
Цилиндр қимасы • осьтік қимасы-тіктөртбұрыш О О
#17 слайд
Цилиндрдің кез келген екі
осьтік қимасы бір біріне
тең
A
B
C
D
A
1
B
1
C
1
D
1
S(ABCD)=S(A
1
B
1
C
1
D
1
)
17 слайд
Цилиндрдің кез келген екі осьтік қимасы бір біріне тең A B C D A 1 B 1 C 1 D 1 S(ABCD)=S(A 1 B 1 C 1 D 1 )
#18 слайд
Цилиндр осіне параллель
қималар-тіктөртбұрыштар
18 слайд
Цилиндр осіне параллель қималар-тіктөртбұрыштар
#19 слайд
Егер қиюшы жазықтық
цилиндр осіне
перпендикуляр болса, онда
бұл қима шеңбер болып
табылады
19 слайд
Егер қиюшы жазықтық цилиндр осіне перпендикуляр болса, онда бұл қима шеңбер болып табылады
#20 слайд
қима- Эллипс
•Осылай да
болады
20 слайд
қима- Эллипс •Осылай да болады
#21 слайд
5.Цилиндрдің жанама жақықтығы
Цилиндрге жанасу жазықтығы -
жазықтық цилиндр жасаушысы
арқылы өтетін болады және осы
жасаушыны қамтитын осьтік
жазықтыққа перпендикуляр болады
21 слайд
5.Цилиндрдің жанама жақықтығы Цилиндрге жанасу жазықтығы - жазықтық цилиндр жасаушысы арқылы өтетін болады және осы жасаушыны қамтитын осьтік жазықтыққа перпендикуляр болады
#22 слайд
1-тапсырма
•Ұқсас цилиндрді дәптерге салыңыз
22 слайд
1-тапсырма •Ұқсас цилиндрді дәптерге салыңыз
#23 слайд
2 тапсырма
2 тапсырма. Жұптық жұмыс
Сұрақтарға жауап жаз
Сұрақ №1
Келесі сөйлемдерді аяқтаңыз.
Цилиндрдің табанының диаметрі 2 дм, ал биіктігі 14 дм. Бұл цилиндр
қабырғалары ... дм және 14 дм болатын тікбұрышты үшбұрыштың қабырғасы
арқылы айналдырғанда алынған геометриялық дене.
Сұрақ №2
Цилиндр табанының радиусы 2,5 см, ал биіктігі 12 см. Осьтік қиманың диогональін
тап.
Сұрақ №3
Цилиндрдің бүйір беті жазбасы қандай фигура?
Сұрақ №4
Цилиндрдің бүйір беті жазбасының ауданы 40 π, табанының диаметрі 5-ке тең.
Цилиндрдің биіктігін табыңыз.
Сұрақ №5
Цилиндрдің радиусының квадратын табыңыз
23 слайд
2 тапсырма 2 тапсырма. Жұптық жұмыс Сұрақтарға жауап жаз Сұрақ №1 Келесі сөйлемдерді аяқтаңыз. Цилиндрдің табанының диаметрі 2 дм, ал биіктігі 14 дм. Бұл цилиндр қабырғалары ... дм және 14 дм болатын тікбұрышты үшбұрыштың қабырғасы арқылы айналдырғанда алынған геометриялық дене. Сұрақ №2 Цилиндр табанының радиусы 2,5 см, ал биіктігі 12 см. Осьтік қиманың диогональін тап. Сұрақ №3 Цилиндрдің бүйір беті жазбасы қандай фигура? Сұрақ №4 Цилиндрдің бүйір беті жазбасының ауданы 40 π, табанының диаметрі 5-ке тең. Цилиндрдің биіктігін табыңыз. Сұрақ №5 Цилиндрдің радиусының квадратын табыңыз
#24 слайд
3тапсырма
3-тапсырма.
Цилиндр элементтерін жазып, оларғы
анықтама бер
AA1 – _________________________
OO1 –__________________________
OB –____________________________
CC1 –___________________________
24 слайд
3тапсырма 3-тапсырма. Цилиндр элементтерін жазып, оларғы анықтама бер AA1 – _________________________ OO1 –__________________________ OB –____________________________ CC1 –___________________________
#25 слайд
Оқулықпен жұмыс
25 слайд
Оқулықпен жұмыс
#26 слайд
Екі жұлдыз, бір тілек
Тапсырма:
оқушылар сабақтағы
бір-бірінің
белсенділігін
жауаптарының
ішіндегі екі дұрыс
жауабымен және бір
ұсыныс айту арқылы
бағалайды.
26 слайд
Екі жұлдыз, бір тілек Тапсырма: оқушылар сабақтағы бір-бірінің белсенділігін жауаптарының ішіндегі екі дұрыс жауабымен және бір ұсыныс айту арқылы бағалайды.
#27 слайд
Толық бетінің
ауданын тап
А
В
С
45º
АВС
-тік бұрышты
АВС - теңбүйірлі5
ВС=АС=5
r=2,5
S=2π·2,5(5 + 2,5)= 5π·7,5 = 37,5π
АВС
S=2πr(h+r)
АВС
АВС
r
27 слайд
Толық бетінің ауданын тап А В С 45º АВС -тік бұрышты АВС - теңбүйірлі5 ВС=АС=5 r=2,5 S=2π·2,5(5 + 2,5)= 5π·7,5 = 37,5π АВС S=2πr(h+r) АВС АВС r
#28 слайд
Есептер
3) Егер екі цилиндрдың осьтық қималары тең болса, биіктіктері тең
болама?
жауап: жок
Sқима=2R·h
h
Осы тіктөртбұрыштың төменгі жағында айналғанда алынған
дене бетінің ауданын табыңыз. Осы тіктөртбұрыштың төменгі
жағында айналғанда алынған дене бетінің ауданын табыңыз.
5 см
R=5 см, h=4см
Sжалпы =2R(h +R)= 2· 5 ·(4 + 5) =90
Жауабы: жалпы ауданы
90 см
2
h
2R
2R
S қима=h·2R
4 см
28 слайд
Есептер 3) Егер екі цилиндрдың осьтық қималары тең болса, биіктіктері тең болама? жауап: жок Sқима=2R·h h Осы тіктөртбұрыштың төменгі жағында айналғанда алынған дене бетінің ауданын табыңыз. Осы тіктөртбұрыштың төменгі жағында айналғанда алынған дене бетінің ауданын табыңыз. 5 см R=5 см, h=4см Sжалпы =2R(h +R)= 2· 5 ·(4 + 5) =90 Жауабы: жалпы ауданы 90 см 2 h 2R 2R S қима=h·2R 4 см
#29 слайд
есеп
Цилиндр осьтік кимасы диагональі 20см-ге
тең шаршы. Табу керек: а) цилиндр
биіктігін; б) Sтабан тап
шешімі.
1. АВСD дан АС диагональін
жүргіземіз.
A
B C
D
2. ADC – теңбүйірлі, әрі
тікбұрышты, АD=DC, h = 2r,
CAD = ACD=45, онда
45
45
20
.210
2
2
2045cos ACh
3. Табан радиусын табамыз
.25
2
210
2
h
r
4. Табан ауданын табамыз .5025
2
2
rS
o
жауап: .50) ;210) ба
29 слайд
есеп Цилиндр осьтік кимасы диагональі 20см-ге тең шаршы. Табу керек: а) цилиндр биіктігін; б) Sтабан тап шешімі. 1. АВСD дан АС диагональін жүргіземіз. A B C D 2. ADC – теңбүйірлі, әрі тікбұрышты, АD=DC, h = 2r, CAD = ACD=45, онда 45 45 20 .210 2 2 2045cos ACh 3. Табан радиусын табамыз .25 2 210 2 h r 4. Табан ауданын табамыз .5025 2 2 rS o жауап: .50) ;210) ба
#30 слайд
Цилиндрдің осьтік кимасының ауданы
10 м
2
, ал табан ауданы– 5 м
2
. цилиндр биіктігін тап.
шешімі
1. Табаны дқңгелек. Дөңгелек
ауданын табу
2
,
o
S r онда .
5
S
r
2. Осьтік кима тіктөртбұрыш. Ауданы
,2rhBCABS
c онда
.5
5
5
5
210
2
r
S
h
c
жауап: .5
A
B
C
D
r
30 слайд
Цилиндрдің осьтік кимасының ауданы 10 м 2 , ал табан ауданы– 5 м 2 . цилиндр биіктігін тап. шешімі 1. Табаны дқңгелек. Дөңгелек ауданын табу 2 , o S r онда . 5 S r 2. Осьтік кима тіктөртбұрыш. Ауданы ,2rhBCABS c онда .5 5 5 5 210 2 r S h c жауап: .5 A B C D r
#31 слайд
АВ кесіндісінің ұштары цилиндрдің екі табанында жатыр. Цилиндр
радиусы -r, биіктігі – h, АВ кесіндісі мен цилиндр осьінің ара
қашықтығы d. егер r = 10, d = 8, AB = 13 болса , биіктігін тап.
r
a
шешімі.
1. АВ кесіндісін жүргіеміз.
2. АО радиусын жүргіземіз.
3. d. Кесіндісін жүргіземіз
А
В
r
dК
4. ОК – кесіндісі ізделінді кесінді.
5. АОК тікбұрышты үшбұрыштан
2 2
100 64 6,AK r d
С
Табамыз демек АС = 12.
6. АВС үшбұрышынан ВС ны табамыз :
2 2
169 144 5.ВС АВ АС
сонымен, h = 5.
жауап: 5.
31 слайд
АВ кесіндісінің ұштары цилиндрдің екі табанында жатыр. Цилиндр радиусы -r, биіктігі – h, АВ кесіндісі мен цилиндр осьінің ара қашықтығы d. егер r = 10, d = 8, AB = 13 болса , биіктігін тап. r a шешімі. 1. АВ кесіндісін жүргіеміз. 2. АО радиусын жүргіземіз. 3. d. Кесіндісін жүргіземіз А В r dК 4. ОК – кесіндісі ізделінді кесінді. 5. АОК тікбұрышты үшбұрыштан 2 2 100 64 6,AK r d С Табамыз демек АС = 12. 6. АВС үшбұрышынан ВС ны табамыз : 2 2 169 144 5.ВС АВ АС сонымен, h = 5. жауап: 5.
#32 слайд
№5 Цилиндрдің биіктігі 8 см, радиусы 5 см.
цилиндрдің осіне параллель болатын
қимасының ауданын табыңыз. Цилиндрдің
осьімен сол қимаға дейінгі қашықтық 3см.
O
O
1
A
B
C
D
K
ABCD-тіктөртбұрыш
S
ABCD
= AB·AD, H=AB=8 см.
H
OK- кесіндісі О центрімен
AD кесіндісінің ара қашытығы
OK
AD, AK=KD, AK=4 см
AD=8 см S
ABCD
=8·8=64 (см
2
)
R
32 слайд
№5 Цилиндрдің биіктігі 8 см, радиусы 5 см. цилиндрдің осіне параллель болатын қимасының ауданын табыңыз. Цилиндрдің осьімен сол қимаға дейінгі қашықтық 3см. O O 1 A B C D K ABCD-тіктөртбұрыш S ABCD = AB·AD, H=AB=8 см. H OK- кесіндісі О центрімен AD кесіндісінің ара қашытығы OK AD, AK=KD, AK=4 см AD=8 см S ABCD =8·8=64 (см 2 ) R
#33 слайд
A
А
1 C
1
В
1
ес
еп
АА1 цилиндрінің жасаушысы арқылы екі қиюшы жазықтық жүргізілді,
олардың біреуі цилиндр осі арқылы өтеді. Цилиндрдің қималарының
аудандарының қатынасын табыңызз, егер олардың арасындағы бұрыш
болса
В
C
шешімі.
1) Сызбасын салайық, АА
1
В
1
В және АА
1
С
1
С
қиюшы жазықтықтар жүргізейік
3) ВВ
1
С
1
С жазықтығын саламыз.
4) АВ диаметрі цилиндр табанында
орналасқан, демекАСВ=90, онда
2) Аудандарының қатыныасын жазады
.
1
1
11
11
AC
AB
ACAA
ABAA
S
S
AACC
AABB
.cosABAC
5)соным
ен,
.
cos
1
cos
11
11
AB
AB
AC
AB
S
S
AACC
AABB
жауап: .
cos
1
33 слайд
A А 1 C 1 В 1 ес еп АА1 цилиндрінің жасаушысы арқылы екі қиюшы жазықтық жүргізілді, олардың біреуі цилиндр осі арқылы өтеді. Цилиндрдің қималарының аудандарының қатынасын табыңызз, егер олардың арасындағы бұрыш болса В C шешімі. 1) Сызбасын салайық, АА 1 В 1 В және АА 1 С 1 С қиюшы жазықтықтар жүргізейік 3) ВВ 1 С 1 С жазықтығын саламыз. 4) АВ диаметрі цилиндр табанында орналасқан, демекАСВ=90, онда 2) Аудандарының қатыныасын жазады . 1 1 11 11 AC AB ACAA ABAA S S AACC AABB .cosABAC 5)соным ен, . cos 1 cos 11 11 AB AB AC AB S S AACC AABB жауап: . cos 1
#34 слайд
цилиндр табан радиусы
2м, биіктігі 3м. Остік
кимасының ауданын тап.
Тапсырманы орында
жауап: 12 кв.б
34 слайд
цилиндр табан радиусы 2м, биіктігі 3м. Остік кимасының ауданын тап. Тапсырманы орында жауап: 12 кв.б
#35 слайд
11 сынып. геометрия.
35 слайд
11 сынып. геометрия.
#36 слайд
•Тікбұрышты
үшбұрышты
оның катеті
арқылы өтетін
осінен
айналдырсақ,
нәтижесінде,
айналу денесі –
конус аламыз
36 слайд
•Тікбұрышты үшбұрышты оның катеті арқылы өтетін осінен айналдырсақ, нәтижесінде, айналу денесі – конус аламыз
#37 слайд
37 слайд
#38 слайд
38 слайд
#39 слайд
39 слайд
#40 слайд
Конус түрлері
Тік конус Қиық конус
көлбеу конус
40 слайд
Конус түрлері Тік конус Қиық конус көлбеу конус
#41 слайд
Көлбеу конус
41 слайд
Көлбеу конус
#42 слайд
42 слайд
#43 слайд
43 слайд
#44 слайд
Конустың барлық жасаушылары бір-біріне
тең және табанымен бірдей бұрыш жасайды
SOBSOA
lSBSA
SBOSAO
44 слайд
Конустың барлық жасаушылары бір-біріне тең және табанымен бірдей бұрыш жасайды SOBSOA lSBSA SBOSAO
#45 слайд
45 слайд
#46 слайд
46 слайд
#47 слайд
47 слайд
#48 слайд
48 слайд
#49 слайд
49 слайд
#50 слайд
50 слайд
#51 слайд
51 слайд
#52 слайд
52 слайд
#53 слайд
53 слайд
#54 слайд
54 слайд
шағым қалдыра аласыз


