М.Әуезов «Біржан сал Абай ауылында»
М.Әуезов «Біржан сал Абай ауылында»

#1 слайд
М.Әуезов
«Біржан сал
Абай
ауылында»
1 слайд
М.Әуезов «Біржан сал Абай ауылында»
#2 слайд
Сабақтың мақсаты: Үзінді мазмұнына
сүйене отырып, ақынның және өнерлі
жастардың өнерді бағалауы мен
құдіретті Біржан әндерінің Абайға
әсерін таныту. Өнерді сүюге, оны
бағалай білуге тәрбиелеу.
2 слайд
Сабақтың мақсаты: Үзінді мазмұнына сүйене отырып, ақынның және өнерлі жастардың өнерді бағалауы мен құдіретті Біржан әндерінің Абайға әсерін таныту. Өнерді сүюге, оны бағалай білуге тәрбиелеу.
#3 слайд
Логикалық сұрақтар
1. Торда 12 құс отыр. Оның 11-нен басқасы ұшып кетті?
Торда қанша құс қалды?
12 құс. (Тордан ұша алмайды)
2. 2 адам шахматты 2 сағатта ойнаса, 1 адам неше сағат
ойнайды?
2 сағат ойнайды
3. Айдынның Асқардан бойы ұзын, бірақ Жанаттан кіші.
Кім ұзын?
Шешімі: Жанат – ұзын
4. Термометр аяз болғасын – үш градус көрсетіп тұр.
Осындай екі термометр неше градус көрсетеді?
Жауабы: үш
5. Қараңғы бөлмеде майшам мен керосин лампасы бар.
Бірінші не жағасыз?
Жауабы: сіріңке
3 слайд
Логикалық сұрақтар 1. Торда 12 құс отыр. Оның 11-нен басқасы ұшып кетті? Торда қанша құс қалды? 12 құс. (Тордан ұша алмайды) 2. 2 адам шахматты 2 сағатта ойнаса, 1 адам неше сағат ойнайды? 2 сағат ойнайды 3. Айдынның Асқардан бойы ұзын, бірақ Жанаттан кіші. Кім ұзын? Шешімі: Жанат – ұзын 4. Термометр аяз болғасын – үш градус көрсетіп тұр. Осындай екі термометр неше градус көрсетеді? Жауабы: үш 5. Қараңғы бөлмеде майшам мен керосин лампасы бар. Бірінші не жағасыз? Жауабы: сіріңке
#4 слайд
I топ
II топ
III топ
4 слайд
I топ II топ III топ
#5 слайд
Үзіндінің мазмұнын төмендегі жоспар
бойынша айту, дәлелдеу.
1. Абай ауылындағы сыйлы қонақ
2. Абай ықыласы
3. Біржанның орындауындағы «Жанбота» әні
4. Өнерлі жастар тобы
5. Әйгерімнің ән шырқауы
6. Абайдың әсері
7. Ұлжанның батасы мен Абайдың сыйы
8. Қайтқан қонақтар
Үй жұмысы
5 слайд
Үзіндінің мазмұнын төмендегі жоспар бойынша айту, дәлелдеу. 1. Абай ауылындағы сыйлы қонақ 2. Абай ықыласы 3. Біржанның орындауындағы «Жанбота» әні 4. Өнерлі жастар тобы 5. Әйгерімнің ән шырқауы 6. Абайдың әсері 7. Ұлжанның батасы мен Абайдың сыйы 8. Қайтқан қонақтар Үй жұмысы
#6 слайд
I топ Шығарманы композициялық
құрылысына талдау
II топ Семантикалық картамен
жұмыс
III топ Шығармада кездесетін салт-
дәстүрлер және олардың мағынасы
6 слайд
I топ Шығарманы композициялық құрылысына талдау II топ Семантикалық картамен жұмыс III топ Шығармада кездесетін салт- дәстүрлер және олардың мағынасы
#7 слайд
Р/сШығармадағы ән аттары және
кейіпкерлер сөзі
Керім
бала
Әмі
р
Біржа
н
Орал
бай
Үмі
тей
АбайАйгер
ім
Ұлж
ан
1. «Гауһартас»
2. «Қарға»
3. «Жиырма бес»
4. «Жанбота»
5.«Баянауыл»
6.«Шіркін, айтушы мен болғанда,
үнемі ұқтырушым сен
болсайшы!»
7.«Жігіт өнерлі боп, сол өнерін
ұстай біліп, қадірлі болады»
8.«Ал, бибай, саған айтам
игайымды…»
9.«Құлақтан кіріп, бойды алар,
әсем ән мен тәтті күй»
10.«Қайда жүрсең, жолың болсын!
Өнерің, қадірің ассын,
шырағым!»
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
7 слайд
Р/сШығармадағы ән аттары және кейіпкерлер сөзі Керім бала Әмі р Біржа н Орал бай Үмі тей АбайАйгер ім Ұлж ан 1. «Гауһартас» 2. «Қарға» 3. «Жиырма бес» 4. «Жанбота» 5.«Баянауыл» 6.«Шіркін, айтушы мен болғанда, үнемі ұқтырушым сен болсайшы!» 7.«Жігіт өнерлі боп, сол өнерін ұстай біліп, қадірлі болады» 8.«Ал, бибай, саған айтам игайымды…» 9.«Құлақтан кіріп, бойды алар, әсем ән мен тәтті күй» 10.«Қайда жүрсең, жолың болсын! Өнерің, қадірің ассын, шырағым!» + + + + + + + + + +
#8 слайд
Мақпал — жұмсақ, түкті барқыттың бір түрі. Мақпалдың үш түрі бар: қара мақпал — қара
барқыт; қой мақпал — түкті пүліш; қырмызы мақпал — қызыл күрең барқыт. Қазақ халқы
мақпал деп көбіне бір тегіс, түгі тықыр әрі түсі қара барқытты атаған. Мақпалдан бешпет,
қамзол, кәзекей, тақия, қасаба, бөрік, т.б. ұлттық киім түрлері мен күнделікті тұрмыста
қолданылатын бұйымдар тігіледі.
Тақия – ерлердің жеңіл бас киімі. Тақияның түрлері көп. Биік төбелі, тегіс төбелі және үшкір
төбелі тақия. Тақияны пүліштен, қыжымнан ал астарын жібек, сәтеннен тігеді.
Шапан — Қазақстан мен Орта Азия халықтарының ұлттық киімі. Оны қалың матадан
арасына жүн, мақта салып, астарлан немесе қос астарлан сырып тігеді. Ол негізінен тік
жағалы, ішінара қайырма жағалы да болады. Шапан: сырмалы шалан, қаптал шапан,
қималы шапан деп бөлінеді. Қыз-келіншектерге арналған қималы шапанды түрлі-түсті
масатыдай тігіп, жаға-жеңіне, етегі мен екі өңіріне зер ұстайды. Түйме орнына асыл тастар
орнатылған күміс қапсырма (ілгек) тағады.
Сал-сері — дәстүрлі қазақ қоғамында ерекше өнерпаздықпен байланысты ұғым. Сал сөзінің
этимологиясы серіктес жігіттерімен ауылға таяғанда әдейі аттан құлап, ауыл қыздары үйге
көтеріп алып кіргенше сал болған адамша тырп етпей жата беретін іс-әрекеттен туындаған.
Сал айрықша киімдерімен ерекшеленген. Салдар сияқты серілер де қымбат матадан киім
киіп, арғымақ ат мініп, бүркіт баптап, құс салып, қасындағы жігіт-желеңімен ел аралаған.
Бірақ салдарға тән ерсі мінез, аттан құлау, елден ерекше күлкілі киімдер кию тәрізді іс-
әрекеттер жасамаған. Серілер таза, етек-жеңі жинақы киінген, кербез, паң мінездерімен
оқшауланып, жомарттық, алғырлық, білімдарлық қасиеттерімен ерекшеленген, өнер жолына
беріліп, сауық құрып, аңшылық-саятшылықпен айналысқан.
8 слайд
Мақпал — жұмсақ, түкті барқыттың бір түрі. Мақпалдың үш түрі бар: қара мақпал — қара барқыт; қой мақпал — түкті пүліш; қырмызы мақпал — қызыл күрең барқыт. Қазақ халқы мақпал деп көбіне бір тегіс, түгі тықыр әрі түсі қара барқытты атаған. Мақпалдан бешпет, қамзол, кәзекей, тақия, қасаба, бөрік, т.б. ұлттық киім түрлері мен күнделікті тұрмыста қолданылатын бұйымдар тігіледі. Тақия – ерлердің жеңіл бас киімі. Тақияның түрлері көп. Биік төбелі, тегіс төбелі және үшкір төбелі тақия. Тақияны пүліштен, қыжымнан ал астарын жібек, сәтеннен тігеді. Шапан — Қазақстан мен Орта Азия халықтарының ұлттық киімі. Оны қалың матадан арасына жүн, мақта салып, астарлан немесе қос астарлан сырып тігеді. Ол негізінен тік жағалы, ішінара қайырма жағалы да болады. Шапан: сырмалы шалан, қаптал шапан, қималы шапан деп бөлінеді. Қыз-келіншектерге арналған қималы шапанды түрлі-түсті масатыдай тігіп, жаға-жеңіне, етегі мен екі өңіріне зер ұстайды. Түйме орнына асыл тастар орнатылған күміс қапсырма (ілгек) тағады. Сал-сері — дәстүрлі қазақ қоғамында ерекше өнерпаздықпен байланысты ұғым. Сал сөзінің этимологиясы серіктес жігіттерімен ауылға таяғанда әдейі аттан құлап, ауыл қыздары үйге көтеріп алып кіргенше сал болған адамша тырп етпей жата беретін іс-әрекеттен туындаған. Сал айрықша киімдерімен ерекшеленген. Салдар сияқты серілер де қымбат матадан киім киіп, арғымақ ат мініп, бүркіт баптап, құс салып, қасындағы жігіт-желеңімен ел аралаған. Бірақ салдарға тән ерсі мінез, аттан құлау, елден ерекше күлкілі киімдер кию тәрізді іс- әрекеттер жасамаған. Серілер таза, етек-жеңі жинақы киінген, кербез, паң мінездерімен оқшауланып, жомарттық, алғырлық, білімдарлық қасиеттерімен ерекшеленген, өнер жолына беріліп, сауық құрып, аңшылық-саятшылықпен айналысқан.
#9 слайд
Үй тапсырмасы:
Өнердің құдіреті туралы «5
жолды» өлең құрастыру
9 слайд
Үй тапсырмасы: Өнердің құдіреті туралы «5 жолды» өлең құрастыру
#10 слайд
10 слайд
#11 слайд
Назарларыңызға рахмет!
11 слайд
Назарларыңызға рахмет!
шағым қалдыра аласыз













