#1 слайд
Оқытушы:Акбарова.Г.Р Пневманиялардын этиологиясы мен патогенезі «Түркістан жоғары медицина колледжі»

1 слайд

#2 слайд
Кіріспе Пневмония ауруы туралы түсінік Негізгі бөлім Пневмония этиологиясы Пневмония патогенези Клиника-диагностикасы және емдеу тәсілдері Қорытынды

2 слайд

#3 слайд
 Пневмония  (гр.  pneumon — өкпе), өкпе қабынуы — өкпе тінінің қабынуынан немесе басқа аурулардың асқынуынан болатын өкпенің жұқпалы ауруы. Ол көбіне қызылша,  көкжөтел, тұмау, бронхит,  демікпе сияқты тыныс ауруларын немесе әсіресе жас балалар мен қарт адамдарда болатын қатаң аурулардан кейін пайда болады. Сонымен қатар ол СПИД-пен ауырған кезде де болуы мүмкін.

3 слайд

#4 слайд

4 слайд

#5 слайд
Ересектердегі пневмония Үй тұрмысы жағдайында дамитын пневмониялардың көбі пневмококкпен шақырылатын пневмониялар болып табылады. Себебі пневмококк сау адамдардың көмекейінде 5-25 % табылады. Пневмония көбіне аутоинфекция ретінде өтеді. Ауру ем жүргізбегенде, циклді дамып бірнеше сатымен жүреді: I.Тасу (гиперэмия) сатысы алғашқы – 1-3 тәулікке созылады.Бұл кезде қабыну процессі белең алады. II.Бауырлану ( тығыздалу) алғаш 4-5 тәулікте экссудатқа эритроциттер, нейтрофильдер, фибрин көп мөлшерде өтеді. Ал кейінгі 6-7 тәулікте тығыздалған өкпеде лейкоциттерсаны басым болып, фагоцитоз процессі аяқталады. III.Шешілу (сауығу) өкпенің құрылымы қалпына келеді. Бірақ қазіргі кезде емді ерте бастап, көптеген антибиотиктерді пайдалану, аурудың сатымен емес тез сауығуына әкеледі.

5 слайд

#6 слайд
 Қоздырғыштар – бактериялар, микоплазмалар, хламидиялар, лигионеллалар, саңырауқұлақшалар, вирустар т.б.  Бейімдеуші ықпалдар: суықтау, іш қуысына операциялар, дене қимылын шектейтін ауыр жағдайлар, аспирацияға алып келетін себептер(ингаляциялық наркоз, алкогольмен уыттану, кома, жүйке аурулары), балалық және кәрілік жас, тыныс жолдарының фондық аурулары(бронхтық астма, бронхит, даму ақаулары), шылым шегу, қоршаған ортаның зиянды әсерлері, жүрек жетіспеушілігі,иммундық супрессия, иммундық тапшылық жағдайлары( цитостатикалық ем, лейкопения, қантты диабет, ЖИТС) және т.б этиологиясы

6 слайд

#7 слайд

7 слайд

#8 слайд
Пневмонияның  себептері:  әр түрлі  инфекциялар, бактериялар (стафилококктар, стрептококктар, пневмококктар т.б.), вирустар, патогенді саңырауқұлақтар, микоплазмалар. Балалардың өкпе қабынуымен ауыруына келесі факторлар себепкер болады: 1. Баланың организмінің реактивтілігінің төмендеуі (қажып шаршау, стресстік ситуациялар, нашар тамақтану т.б.). 2.  Балалардың тыныс алу жүйесінің АФЕ-рі. 3.  Фондық аурулар-мешел, анемия, гипотрофия, аллергиялық диатездер. 4.  Қатты тоңу.

8 слайд

#9 слайд
 Экзогенді инфекция немесе аутоинфекция өкпенің респираторлы бөліктеріне бронхтар, қан, лимфа арқылы түседі  Ингаляция немесе аспирация арқылы түсетін мұрынның, көмейдің, жұтқыншақтың микроорганизмдері.  Инфекцияның қан арқылы түсуі екіншілік пневмонияға тән(сепсисте, жалпы инфекциялық ауруларда, тромбоэмболияларда)  Инфекция лимфамен сирек түседі ( кеуденің жарақаты). •Өкпенің қорғаныс қызметі төмендеп қабыну процессі дамиды. Өкпенің вентиляциясының және газ алмасуының бұзылыстары гипоксияға және гипоксемияға әкеледі. Зат алмасудың барлық түрлері бұзылады. Патогенезі.

9 слайд

#10 слайд
Клиникалық көрінісі Пневмония жедел қалтыраудан, бастың ауруынан, дене қызуының 39- 40ºС-ға дейін көтерілуінен басталады. Кейде оның кенет басталуы соншалықты, науқас қай сағатта ауырғанын айтып бере алмайды. Бірақ, ауырар алдында бірнеше күн немесе апта ішінде продром белгілері болады: жоғары тыныс жолдарының инфекциялық қабынуы, әлсіздік, тершеңдік, делсалдық, дененің ауырсынуы, қабырға аралық невралгия. Бірінші немесе екінші тәуліктен науқас жөтеле бастайды және де оған бүйірдің шаншуы қосылады. Жөтел басында құрғақ, ал кейіннен ақшыл түсті көпіршікті қақырық түсу бастайды. Құрамында лейкоциттер мен фибриннің көбеюінен қақырық біртіндеп бұлыңғырланады, көп кешікпей түсі темір татына ұқсайды. Фибриннің молдылығынан қақырық өте жабысқақ, оңайлықпен бөлінбейді.

10 слайд

#11 слайд
 Клиникалық көрінсі. Ауру дене қызуының кенет көтерілуімен, бас ауырып, бала халінің күрт нашарлауымен, «тат түстес» қақырықты жөтелмен, кеуденің ауыруымен басталады. Ауырудың алдында, аз уакыт бойы, ең әрісі бірнеше сағатқа ғана созылатын, жалпы әлсіздік, сүйек сырқырауы, бас ауыруы болуы мүмкін. Науқастың көпшілігі іштің оң жағы немесе кіндік тұсынан ауыратынына шағынады. Осы кезде құсу, іш кебу, іш өтуі байқалады, ауруды аппендицит, жедел ағымды гастрит не перитонитке ұқсатуға болады. Пневмонияның мұндай ағымы оның оң өкпеде, анық төменгі бөлігінде орналасып, висцеро-висцералдық рефлекстер пайда болуына байланысты. Дегенмен, ентігудің ерекшелігі, пульс жиілігінің қызуға сәйкестігі, дем алуда кеуденің бір жағы қатысының азаюы, іштің еркін қимылы мен пальпацияда айқын қаттылықтың болмауы дәрігер ойын дұрыс жолға салады. Ересек балаларда аурудың «аппендикулярлы» түрі сирек кездеседі, олар кеселдің басынан-ақ кеудесінің ауыртанынына шағым жасайды, көбіне бұл арқа, иық, бүйірге таралады. Балалар аяқтарын кеудесіне бүгіп, ауру бүйіріне жатуды ұнатады. Мектеп жасына дейінгі кейбір балаларда ауру бастамасында денесі қызуы мен бас ауыруына құсу, сандырақтау, желкенің тартылуы, клоникалық тырысу қосылып, менингитке ұқсас белгілер шығады. Бұндай ағым пневмония оң өкпенің жоғарғы бөлігінде болғанда байқалады.

11 слайд

#12 слайд

12 слайд

#13 слайд
Пневмонияғы әкелетін жағдайлар. Жас балалар: құрсақтық гипоксия және асфиксия; туу жарақаттары; жаңа туған кезедегі пневмопатия ; туа біткен жүрек ақаулары; өкпенің туа біткен ақаулықтары; муковисцидоз; тұқым қуалайтын иммунитет дефициті; аштық; гиповитаминоздар. Мектеп жасындағы балалар: жұтқыншақ инфекциясының созылмалы ошақтары; қайталанбалы бронхит; муковисцидоз; Жүрек клапаны аурулары; иммуно жетіспеушілік ; шылым шегу. Ересектер: темекі шегу және созылмалы бронхит; өкпенің созылмалы аурулары; эндокриндік аурулары; жүрек жеткіліксіздігі; иммуно жетіспеушілік; кеуде және іштің хирургиямв; маскүнемдік;

13 слайд

#14 слайд
Диагностикасы.  Рентгендік зерттеуде бірінші күні айқын көрінетін инфильтрациялық көлеңкелер болмайды, бұл кезде әрең байқалатын вуаль тәрізді нәзік көлеңкелену болуы мүмкін. Оның интенсивтілігі біртіндеп күшейіп, нағыз шыңына 5-ші тәулікте жетеді. Инфильтрация ошағы 1-2 сегментті, бір бөлікті немесе одан ірі аймақты қамтиды.инфильтрация фонында күшейген өкпе суретін, өкпе түбірлерінің ұлғаюын ажыратуға болады.  Емнің нәтижесінде бұл өзгерістер жойылады, бірақ кейде рентгендік динамика клиникалық динамикадан бірнеше апта кешігеді.

14 слайд

#15 слайд

15 слайд

#16 слайд
Пневмониялардың жіктелуі  Зақымданған аймағына байланысты:  Ошақты  Сегментарлы  Крупозды  Интерстициальды     Ағымына байланысты:  Жедел /2 айға дейін/  Созылыңқы /2-8 ай/  Созылмалы /8 айдан жоғары/     Ауырлығына байланысты:  Жеңіл.  Орташа.  Ауыр.  Асқынуына байланысты:  1.Асқынған.  2.Асқынбаған.

16 слайд

#17 слайд
Ошақты пневмония . Ошақты пневмониялардың түрлі варианттары бар – олар ең жиі кездесетін өкпе қабыну типі. Сәбилерде, мектептке дейінгі және оқушыларда аурудың жүрісі кейбір өзгешеліктермен сипатталады. Клиникалық көрінісі. Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балаларда ошақты пневмонияның клиникасы «өкпелік» (респираторлық) шағымдар мен интоксиация белгілері, ТТ-көріністері және локалдық өзгерістерден құралады.

17 слайд

#18 слайд
 Сегменттік пневмониялар. Ошақты пневмониялар бір немесе бірнеше сегментке жацылса, сегментті деп аталады. Көбіне бұндай ауруға диагноз қойылмайды: себебі тұрақты өзгерістер бірнеше күнге ғана созылады, ал ТТ, токсикоз, кейде тіпті жөтел де болмайды, сондықтан диагнозды тек рентгенография арқылы қояды. Бұл вирустық инфекция кезіндегі өкпенің сегментті ісінуі болуы ықтимал.  Сегментті пневмония ағымының екінші вариантының клиникасы крупоздық пневмониядан аумайды: кенет басталуы, қызыну, аурудын кезеңді ағымы т.б. Сегментті пневмонияның белгісі ретінде іш, кеуде аурыуы да мүмкін.

18 слайд

#19 слайд
 Крупозды пневмония  негізінен мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балаларда кездеседі, 1-3 жас арасында сирек, ал жасқа дейін өте сирек байқалады. Бұл пневмонияның патогенезі аллергиялық реактивтілікке байланысты. Крупозды пневмонияның бір жасқа дейін сирек кездесуін бұл жастағыларда пневмококке сесибилизация әлі пайда бомағандығынан деп санайды.  Балаларда крупозды пневмония өкпенің бөлігін түгел қамтып қоймай тек бірнеше сегментпен шектелуі мүмкін. Көп жағдайда ол оң өкпенің жоғарғы және төменгі бөліктерінде болады.

19 слайд

#20 слайд
Балалалардағы пневмония ерекшеліктері Балаларда пневмония жедел басталып, өте ауыр түрде өтеді. Пневмония үш кезеңмен өтеді: I.Басталу кезеңі жедел респираторлық ауру жағдайында өтіп, бел алады. Бала тұмауратып, түшкіреді, мұрынмен тыныс алу қиындап, жөтеледі. Баланың тәбеті төмендейді, мазасызданады, ұйқысы бұзылады және тынысы жиілейді. II.Меңдеу кезеңі. Дене қызуы көтеріліп, 38-39°С-ға дейін жетеді. Баланың алқынуы өршіп, терісінің түсі құқырыл тартады,мұрын-ерін суағары маңынан цианоз байқалады. Өкпесінде аздап қырылдайтын ылғалды сырыл пайда болады. III.Сауығу кезеңі 8-10 күннен кейін дамиды, дене қызуы баяу төмендейді, баланың жағдайы жақсарып, ентігу, ауа жетпеу симптомдары жойылады.

20 слайд

#21 слайд
Этиологи Патогенезі  Жаңа туған нәрестелер мен шала туған балалар пневмониясының себебі микроорганизмдер – стрептококк, ішек таяқшасы, өте сирек жағдайларда ғана пневмококк болып табылады. Вирустық немесе жаратылысы аралас пневмониялар болуы ықтимал. Алайда пневмонияның өршуіне шешуші маңызды фактор – баланың жалпы реактивтілігі, оның иммунитетінің жайы екенін естен шығармау керек.  Жас нәрестелерде көптеген жағдайларда қоздырғыш алғаш келіп түсетін өкпе түбірлерінің лимфа түйіндері жеткілікті кедергі бола алмайды. Қабыну процессі одан әрі периваскулит және перибронхит саласына, көбінесе паравертебралдық салаға таралады. Кейінірек қоздырғыш лимфогендік жолмен, сирегірек болса да токсикалық форма жағдайында – гематогенді жолмен тарайды. Клиникалық көрінісі o Бала тұмауратып, түшкіреді, мұрынмен тыныс алу қиындап, жөтеледі. Баланың тәбеті төмендейді, мазасызданады, ұйқысы бұзылады және тынысы жиілейді. Дене қызуы көтеріліп, 38-39°С-ға дейін жетеді. Баланың алқынуы өршіп, терісінің түсі құқырыл тартады,мұрын-ерін суағары маңынан цианоз байқалады. Өкпесінде аздап қырылдайтын ылғалды сырыл пайда болады.

21 слайд

#22 слайд
Емдеу жолдары  Өкпе қабынуын антибиотиктермен емдеу емір немесе өлім мәселесіне келіп тірелуі мүмкін. Пенициллин, ко-тримоксазол  немесе эритромицин беріңіз. Науқастың халі нашарлап бара жатса прокаин-пенициллин шанышыңыз, ересек адамдарға: күніне 2—3 рет 400 000 ед (250 мг) немесе күніне 4 рет 500 мг ампициллин ішкізіңіз. Жас балаларға ересектерге берілетін дәрі мөлшерінің 0,5—025 мөлшерін беріңіз, 6 жасқа дейінгі балаларға ампициллин берген жөн.  Ыстықты түсіру және ауырғанды қойғызу үшін  аспирин  немесе ацетаминофен беріңіз.  Науқасқа мейлінше көп сұйық беріңіз. Егер науқас тамақ іше алмаса, онда оған сұйық тағам немесе регидрат сусынын беріңіз.  Жөтелді жеңілдету және қақырықты босату үшін де көп сұйық ішу және су буы ингаляциясын жасау ұсынылады.  Сырыл болған жағдайда  теофиллин немесе эфедрин түріндегі демікпеге қарсы дәрілер қолдану қажет.

22 слайд

#23 слайд
Қорытынды. Пневмония – жиі кездесетін , өлімге әкелетін себептердің ішінде алтыншы орындағы, ал ауруханаішілік инфекциялардан болатын өлім себебі ретінде бірінші орындағы ауру, сондықтан оның белгілерін білу және ерте бастан алдын алу әр дәрігер маманның міндеті. Әсіресе балаларда пневмония дамуының алдын алу бірінші міндет.

23 слайд