тәрбие сағаты: Тақырыбы: Ыбырай Алтынсариның өмірі мен шығармашылығы

#1 слайд
Шұңқыркөл ауылының КММ № 11 орта мектебінің 5- сынып қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі Қалиясова Кулнахар Мухжановна Тақырыбы: Ыбырай Алтынсариның өмірі мен шығармашылығы тәрбие сағаты

1 слайд

#2 слайд
Ыбырай Алтынсарин 1841-1889Ыбырай Алтынсарин 1841-1889

2 слайд

#3 слайд
Сабақтың мақсаты: Білімділік: Ыбырай ағартушылық қызметінің, шығармаларының қыр- сырларын меңгертіп, мазмұнына , тереңдей бойлату,өлеңдеріне жан-жақты талдау жасай отырып тақырыбын ашу. Дамытушылық: Оқушылардың ауызша және жазбаша тіл мәдениетін қалыптастыру,шығарманың мазмұнын аша білу қабілетін дамыту. Тәрбиелік: Оқушылардың әдебиетке деген сүйіспеншілікиерін оята отырып, еңбек сүйгіштікке, табиғатты қорғауға, елжандылыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу.Сабақтың мақсаты: Білімділік: Ыбырай ағартушылық қызметінің, шығармаларының қыр- сырларын меңгертіп, мазмұнына , тереңдей бойлату,өлеңдеріне жан-жақты талдау жасай отырып тақырыбын ашу. Дамытушылық: Оқушылардың ауызша және жазбаша тіл мәдениетін қалыптастыру,шығарманың мазмұнын аша білу қабілетін дамыту. Тәрбиелік: Оқушылардың әдебиетке деген сүйіспеншілікиерін оята отырып, еңбек сүйгіштікке, табиғатты қорғауға, елжандылыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу.

3 слайд

#4 слайд
Сабақтың көрнекілігі: Электронды презентация, интерактивтік тақта, суреттер, Ыбырайдың шығармалар жинағы, баспасөз материалдары. Сабақтың әдіс –тәсілдері: сұрақ-жауап, түсіндіру, талдау Пәнаралық байланыс: тарих, география Сабақтың түрі : Дәстүрлі сабақ Сабақтың барысы: Ұйымдастыру.Сабақтың көрнекілігі: Электронды презентация, интерактивтік тақта, суреттер, Ыбырайдың шығармалар жинағы, баспасөз материалдары. Сабақтың әдіс –тәсілдері: сұрақ-жауап, түсіндіру, талдау Пәнаралық байланыс: тарих, география Сабақтың түрі : Дәстүрлі сабақ Сабақтың барысы: Ұйымдастыру.

4 слайд

#5 слайд
1.Оқушылардың назарын сабаққа аударып, оқу-құралдарын түгендеу. 2.Үй тапсырмасын сұрау 3.Жаңа сабақ  

5 слайд

#6 слайд
2.Ыбырай Алтынсариннің өмір жолы туралы хорнологиялық кесте Жылдар Маңызды оқиғалар 1841 жылы 20 қазанда Қостанай облысы Затабол ауданында туған. 1850 жылы Орынбордағы қазақ балаларына арнап ашылған жеті жылдық орыс-қазақ мектебіне барған. 1857 жылы «өте жақсы» деген бағамен бітірген. 1859 жылы Орынбордағы шекаралық комиссияға тілмаш болған. 1859 жылы Орынбордағы шекаралық комиссияның төрағасы, Шығысты зерттеуші белгілі ғалым,профессорВ.В.Григорьевпен жақын танысады. 1860 жылы Торғай мектебіне мұғалім болып тағайындалады. 1864 жылы Торғайдағы мектепті ашады. 1876 жылы Петербург, Қазан қалаларына барады. 1876 жылы «Қазақ хрестоматиясын» жазуға кіріседі. 1879 жылы «Қазақ хрестоматиясы» Орынборда басылып шығады. 1879 жылы Торғай облысы мектептерінің инспекторы қызметіне тағайындалады. 1881 жылы Орск қаласында тұңғыш мұғалімдер мектебі ашылады. 1879-1883 жылдары Торғай қаласының төрт уезінде (Торғай,Ырғыз,Троиц,Ақтөбе) мектептер ашылады. 1983 жылы Торғайда қолөнер мектебі ашылады. 1983 жылы «Мұсылмандық тұтқасы» оқу құрал жазып шықты. 1887 жылы Ырғызда тұңғыш қыздар мектебі ашылады. 1987 жылы Қостанай уезінің Обаған және Жетіқара болыстарынан бір сыныптық мектептер ашылды. Жанынан қазақ балалары жататын 25 орындық интернат салдырды. 1889 жылы Ауыр науқастан 48 жасында қайтыс болады.

6 слайд

#7 слайд
Ыбырай Алтынсарин кім? Ыбырай Алтынсарин Ағартушы Аударма шы Оқулық авторы Шағын әңгіме шеберіҒалымЖазушы Ақын

7 слайд

#8 слайд
1. Оқушылардың Ыбырай Алтынсариннің өмір жолы жайлы не білетіндіктерін сұрап, толықтыру. 2. 2. Ыбырай алтынсариннің қандай әңгімелері мен өлеңдерін білетіндіктерін еске түсіріп, мазмұнын айтқызу. 3. Балқожа би жайлы мәліметтер беру.

8 слайд

#9 слайд
Үміт еткен көзімнің нұры – балам, Жаныңа жәрдем берсін хақ тағалам. Атаң мұнда анаң мен есен – аман, Сүйіп сәлем жазады бүгін саған. Балқожа

9 слайд

#10 слайд
Өнер – білім бар жұрттар Тастан сарай салғызды. Айшылық алыс жерлерден Көзіңді ашып – жұмғанша, Жылдам хабар алғызды. ...Отынсыз тамақ пісірді, Сусыздан сусын ішірді. Теңізге жүзді балықтай, Дұниені кезді жалықпай. Ыбырай

10 слайд

#11 слайд
Біз надан боп өсірдік, Иектегі сақалды. “ Өнер – жігіт көркі” деп, Ескермедік мақалды. Біз болмасақ, сіз барсыз, Үміт еткен достарым, Сіздерге бердім батамды ! Ыбырай

11 слайд

#12 слайд
Бір аллаға сыйынып, Кел, балалар, оқылық ! Оқығанды көңілге Ықыласпен тоқылық ! Оқысаңдар, балалар, Шамнан шырақ жағылар. Тілегенің алдыңнан Іздемей – ақ табылар. Ыбырай

12 слайд

#13 слайд
Ыбырайдың Алтынсариннің өлеңдері мен шығармалары Өлеңдері: “ Кел,, балалар, оқылық”, “Өнер – білім бар жұрттар”, “Өзен”, “Жаз”, “ Әй, жігіттер”, “Залым төреге” т.б. Әңгімелері: “ Ағаш үй мен киіз үй”, “Қыпшақ Сейітқұл”, “ Асан мен Үсен” т.б.

13 слайд

#14 слайд
Ы. Алтынсарин –оқулық авторы.Ы. Алтынсарин –оқулық авторы. 1. «Қазақ хрестоматиясына енген тақырыптар қандай бөлімдерден тұрады?1. «Қазақ хрестоматиясына енген тақырыптар қандай бөлімдерден тұрады? А/ Балалар өмірінен алынған әңгімелер. Бұлар түрлі орыс хрестоматиясынан, көбінесе И.Паульсонның А/ Балалар өмірінен алынған әңгімелер. Бұлар түрлі орыс хрестоматиясынан, көбінесе И.Паульсонның хрестоматиясынан алынды.хрестоматиясынан алынды. Ә/ Әр түрлі жинақтардағы адамдар өмірінен алынған әңгімелер.Ә/ Әр түрлі жинақтардағы адамдар өмірінен алынған әңгімелер. Б/ Қазақ ақындарының ең таңдаулы өлең -жырларынан үзінді.Б/ Қазақ ақындарының ең таңдаулы өлең -жырларынан үзінді. В/ қазақтың мақал –мәтелдері.В/ қазақтың мақал –мәтелдері. 1. Білімге шақырған өлеңдері1. Білімге шақырған өлеңдері «Кел,балалар,оқылық!» , «Өнер, білім бар жұрттар»«Кел,балалар,оқылық!» , «Өнер, білім бар жұрттар» Табиғат туралы «Өзен», «Жаз».Табиғат туралы «Өзен», «Жаз». 2. Әлеуметтік теңсіздік:2. Әлеуметтік теңсіздік: «Залым төреге», «Әй, жігіттер», «Азған елдің хандары», «Азған елдің хандары», «Азған елдің билері», «Залым төреге», «Әй, жігіттер», «Азған елдің хандары», «Азған елдің хандары», «Азған елдің билері», «Азған елдің билері»«Азған елдің билері» 3. Орыс жазушыларының аудармалары:3. Орыс жазушыларының аудармалары: И.Б.Паульсонның «Книга для чтения и практических упражнений в русском языке», К.Д.Ушинский И.Б.Паульсонның «Книга для чтения и практических упражнений в русском языке», К.Д.Ушинский «Родное слово», Л.Н. Толстой, Крылов.«Родное слово», Л.Н. Толстой, Крылов. 4. Қазақ ауыз әдебиеті «Лұқман хакім», «Жиренше шешен», Таза бұлақ», «Қар батыр», «Тазша бала», 4. Қазақ ауыз әдебиеті «Лұқман хакім», «Жиренше шешен», Таза бұлақ», «Қар батыр», «Тазша бала», «Алтын айдар», «Қобыланды батыр»«Алтын айдар», «Қобыланды батыр»

14 слайд

#15 слайд
Ыбырайдың өлеңдерін оқып, мазмұнын талдау. «Жаз», «Өзен» -табиғат туралы «Азған елдің билері, хандары,байлары», «Залым төреге»- ел ішіндегі теңсіздік, келеңсіздіктерді жырлайды. «Әй, достары» атты өлеңінде қолдан келсе жас жеткіншектерге қолдан келсе жақсылық жаса, кең пейілді бол, өз еңбегіңмен күн көрге шақырады. «Араз бол кедей болсаң ұрлықпенен» өлеңінде адал еңбекті, шындықты жырлайды Ыбырай өлеңдеріне байланысты кестелер толтыру

15 слайд

#16 слайд
Ыбырай сөзі Қандай қасиеттерді айқындайды? Араз бол кедей болсаң ұрлықпенен Телмірме еш адамға мұңдықпенен Оқысаңыз балалар, Шамнан шырақ жағылар Тілегенің алдыңнан, Іздемей-ақ табылар. Өнер-білім бар жұрттар, Тастан сарай салғызды. Айшылық алыс жерлерден, Жылдам хабар алғызды. Ақылсыз жанды досым деп, Басыңды қосып,сырайтпа. Күндердің күні болғанда,Ол жаман айғақ болар басыңа. Кім сендерді, балалар, сүйетұғын, Қуанышыңа қуанып, қайғыңа күйетұғын.Түн ұйқысын төрт бөліп,кірпік қақпай,Шешең байғұс дамылсыз жүре-тұғын.

16 слайд

#17 слайд
Сөздікпен жұмыс • Өксіген – бұл жерде: шөлдеген мағынасында. • Қынарда – жағасында, маңында. • Жай – орын (жер), қоныс. • Жанабында – жанында, маңында.

17 слайд

#18 слайд
Сабақты қорытындылау,бағалау.

18 слайд

#19 слайд
Үйге тапсырма • Ыбырай Алтынсариннің “Өзен” атты өлеңін жатқа мәнерлеп оқу

19 слайд