#1 слайд
"Ер есімі – ел есінде" Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 80 жылдығына арналған сынып сағаты. Бұл іс-шара Қазақстанның Жеңіске қосқан үлесін терең зерттеуге, ұрпақтар арасындағы байланысты нығайтуға және өскелең ұрпақтың бойында ұлттық мақтаныш сезімін қалыптастыруға жағдай жасайды.

1 слайд

#2 слайд
Биыл адамзат тарихындағы ең қасіретті Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталғанына 80 жыл толады. Бұл майдан 1939 жылы басталып, 1945 жылы аяқталды. Осы аралықта 60 миллионнан астам адамның өмірі қиылып, әлемнің саяси, экономикалық және әлеуметтік құрылымына үлкен өзгеріс әкелді. Жеңістің 80 жылдығын атап өту тек тарихи даты еске алу емес, оның зардабын ұғынып, сабақ алу арқылы бейбітшіліктің қадірін түсіну. Осы сабақта біз соғыстың Қазақстан мен әлем тарихындағы орны туралы ой қозғамақпыз.

2 слайд

#3 слайд
Мобилизация шаралары: 1)Қазақстаннан 1 млн 366 мың адам ( 18-50 жас аралығындағы ер азаматтардың 70 % ) соғысқа қатысты; 2)Еңбек армиясы мен арнайы құрылыс бөлімдерінде (арнайы жер аударылғандармен және әскери тұтқындармен бірге) 700 мыңдай адам (соның ішінде 200 мыңдай егде жастағы адамдар) еңбек армиясына тартылды; яғни әрбір бесінші қазақстандық майданға және еңбек армиясына аттанды; 3)1941-1945 жылдар аралығында 42 мыңнан аса жас қазақстандық әскери оқу орындарына жіберілді; 4)Республика аумағында 27 әскери оқу орны 16 мың офицер даярлап шығарды; 5)2 млн-ға жуық адам алғашқы әскери даярлықтан өтті;

3 слайд

#4 слайд
Қазақстандықтар Ұлы Отан Соғысында 1.Алғашқы шайқастар: 1965 жылы 8-мамырда Брест қамалына «Батыр қамал» атағы берілді; 2.Ленинград үшін шайқас -1941 жылдың 10 шілдесі-1944 жылдың 10 тамызына дейін (900 күн) 3.Мәскеу үшін шайқас-1941 жылдың 30 қыркүйек -1942 жылдың сәуірдің 20 (шамамен 200 кун) «Тайфун» операциясы- Мәскеуді тез жаулап алу, жеңу (Гитлер); 4. Сталинград үшін шайқас-1942жылдың 17 шілде-1943 жылы 2 ақпан (шамамен 200 күн) 1942 жылы 3 қыркүйекте Гурьев қорғаныс комитеті құрылды Батыс Қазақстанда Орал өңіріне 1942 жылы 15 қыркүйекте соғыс жағдайы енгізілді. 500 км соғысқа жақындады. Батыс Қазақстан аумағындағы Жәнібек, Сайхын, Шунгай стансыларына әуе шабуылдары жасалынды. Бейбіт тұрғындар мен санитарлық пойыздағы жаралы жауынгерлер қаза тапты; 1942 жылы 16 қазанда Орал майдан өңіріне, ал он күнен кейін КСРО Халық Комиссарлары Кеңесінің арнаулы қаулысымен әуе шабуылынан қорғану пунктерінің қатарына енгізілді; 1942 жылы 28-шілдедегі №227 бұйрығы- «Бір қадам да шегінбеу»;

4 слайд

#5 слайд
Қазақстандықтар Ұлы Отан Соғысында (жалғасы) 5) Соғыс жылдарындағы шабуылдаушы әскери қимылдарға және партизандық қозғалыстарға қазақстандықтардың қатысуы. Соғыс бағыты - Батыс Мыңдаған қазақстандықтар Украинаны, Беллоруссияны, Балтық жағалау республикаларын, Молдавияны азат еті жолындағы ұрыстарға қатысты: «Цитадель» Гитлердің Курск түбінде шабылға шығу операциясы; 1943 жылы тамызда Белоград мен Орел азат етілді. ҰОС-ғы алғашқы салют атылды; 1945 ж. 16 сәуірде Берлин операциясы басталды; Соғыс жылдарында кеңес партизандарының саны шамамен 1 млн-ға жетті; 6) Қиыр Шығыс (Жапониямен) соғысы 23 күндік соғыс Қазақстандықтар Квантунь армиясына қарсы шайқасты; Қиыр Шығыстағы шайқаста шығын Германиямен шайқастан қарағанда аз болды. Себебі: Әскерлердің материалдық-техниакалық базасы толық қамтамасыз етілуі, Батыста жинақталған ұрыс және операциялар жүргізу тәжірибесі 1945 жылы 2 қыркүйекте Жапония тізе бүкті. Екінші Дүниезүзілік соғыс аяқталды.

5 слайд

#6 слайд
Соғыс қорытындылары 1)Соғысқа 72 мемлекет қатысты (Жер шарының 80 % немесе 1,7 млрд адамды қамтыды). 2)55 млн-нан аса адам мерт болып, 35 млн адам жараланды. 3)Майдан даласында күнінде 25 мың адам қаза тауып отырған; 4)Қазақстаннан 1 млн 366 мың адам ( 18-50 жас аралығындағы ер азаматтардың 70%. Германиямен салыстырса оларда мобилизацияға 12% -ы ғана кеткен) соғысқа қатысқан адамдардан қаза болған, тұтқында, аурудан немесе жарақаттан қайыс болған, хабар-ошарсыз кеткендері- 601 011 (11,2% ) адам;

6 слайд

#7 слайд
Соғыс қорытындылары (жалғасы) 5) Жалпы Кеңес Одағының Батыры атағын алған қазақстандықтар саны- 500 (оның 97 –і қазақ ұлты) . 6) Соның ішінде 4 адам 2 рет Кеңес Одағының Батыры атанған. Олар:1.Талғат Бигельдинов, 2.Сергей Луганский, 3.Леонид Беда, 4.Иван Павлов; 7) Соғыс кезінде 5 қазақстандық әскери құрамаға «Гвардиялық» деген атақ берілген. Солардың ішіндегі атақтысы 8- гвардиялық Панфилов двизиясы (құрамында Бауыржан Момышұлы баталоньі ); 8) Соғыс жылдарында 1 млн 900 мың адам әскери және еңбек майданына жұмылдырылды (Республиканың әрбір төртінші тұрғыны)

7 слайд

#8 слайд
Бауыржан Момышұлы (1910-1982) Сырдария облысы, Әулиата уезі, Күйік болысының №3 аулында туған. 1928 жылы 7 жылдық мектепті бітіріп, мұғалім, ауаткомның хатшысы және оның төрағасының орынбасары, республикалық мемжоспарлау комитетінің әкімшлік-қаржы басқарамасының бастығы болған. Әскери қызметі: 1)1932-1934 жж Термезде атты әскердің взвод командирі. 2)Әскерден келген соң Мемлекеттік банктің республикалық кеңесінің аға кеңесшісі болды; 3) 1936 жылы наурыздан әскерге қайта алынып, Қиыр Шығыста, кейін Украинада әскери қызметін өтеді. Танкіге қарсы батарея взводының командирі, толық емес ротаның командирі, полк штабының бастығының орынбасары болды; 4) 1941 жылы қаңтарда өз өтініші бойынша Қазақстанға ауыстырып, республикалықтәскери комиссариатының әскерден тыс дайындық жөніндегі аға нұсқаушысы болды; 5) Соғыс басталғанда 36 двизияға 1073-атқыштар полкінің 1- атқыштар батальонының командирі болып қабылданды; 6) Соғыс аяғына қарай полковник шеніне және 9-гвардиялық атқыштар двизиясының командиріне дейін көтерілді. Марапатталуы: •1941жылы дивизия командирі И. Панфилов көзі тірісінде Б. Момышұлын Ленин орденімен марапаттауға, корпус командирі И. Серебяков 1942 жылы тамыз айында Кеңес Одағының Батыры атағын беруді ұсынған. Екі атақ та Момышұлына бұйырмаған. •1990 жылы 11 желтоқсанда Кеңес Одағының Батыры атағы берілді; 2000 жылы «ҒАСЫР АДАМЫ » деп танылды

8 слайд

#9 слайд
Әйелі Жамалмен Баласы Бақытжанмен Командир 19-го стрелкового полка Б. Момышулы среди своих друзей (слева направо): старший лейтенант Д. Снегин, помощник начальника оперативного отдела штаба дивизии Колокольников, Б. Момышулы, секретарь газеты "Казахстанская правда" А. Суров. 1941 г. ©ЦГА РК

9 слайд

#10 слайд
Аға лейтенант Бауржан Момышұлы басқарған батальон Мәскеу үшін шайқаста 27 рет ұрысқа кіріп, соғыс тарихында болмаған тактикалық маневрлер жасап, әскери өнерге жаңалық енгізген. Б. Момышұлы жазған «Қанмен жазылған кітабы» оның «Соғыс психологиясы» бөлімі Қазақстан елінің ұландарын тәрбиелеуде баға жетпес оқу құралы. Орыстың белгілі жазушысы А.Бек Бауыржан Момышұлы басқарған батальонның ерлік жолы жайы «Волоколамское шоссе» повесін жазды. Ол қазіргі кезде дүниежүзінде ең танымал соғыс психологиясын ашқан, көптеген елдердің әскерилерінің негізгі стратегиялық оқулығына айналған!!! Р.S. Құрметті оқушылар әр қазақстандық оқушы оқуы міндетті деп есептеймін!!! Керемет кітап! Оқыңыздар!!! Берері өте көп!

10 слайд

#11 слайд
Аты-жөні: Талғат Бигельдинов (1922-2014 жж) Туған жері: Ақмола облысы, Майбалық ауылдында туған. Білімі: Саратов, Орынбор авиоучилищелерінде оқыған. Әскери дәрежесі: Алғашында ұшқыш-шабуылшы, кейін ұшқыш-барлаушы деңгейіне жетті. Қатысқан соғыстары: Берлин алуға қатысқан, 1943 ж. Калинин майданына, 1943 Харьков түбі Жасаған ерліктері: 1) 1944 жылы 155 рет жауынгерлік тапсырмамен барлауға шықты; 2) Барлығы 305 рет жауынгерлік тапсырмамен ұшып, 7 неміс ұшағын құлатып,ондаған жау танкілері мен автомашиналар, жүздеген солдаттар мен офицерлерді жойған; 3) Немістер Талғат мінген ұшақты «Қара ажал» деп атаған Марапатталуы: 2 рет Кеңес Одағы Батыры атанған: 1944 жылы 26 қазанда және 1945 жылы 28 маусымда. Сондай –ақ оның есімі Ақтөбе жоғары іскери авиациялық училищесіне берілген

11 слайд

#12 слайд
Сергей Луганский (1918-1977) Алматылық: 1)Орынбор әскери ұшқыштар мектебін бітірген 2)1943 жылы еліне демалысқа елгенде жерлестері ұшаққа қаражат жинап, Луганский полкіне 12 жаңа ЯК-1 ұшағын жеткізген 1)Кеңес-фин соғысында 59 жауынгерлік тапсырма орындаған; 2)1943 жылы шілдеге қарай ондаған жау ұшағын жойды; 3)Курск доғасындағы шайқаста ол «мессершмидттердің» шабуылынан экипажын құтқарды; 4)1943 жылы 3 тамызда жаудың үш ұшағын атып түсірді, 18 жау ұшағын жойды; 5)1945 жылдың наурызына дейін 417 рет жуынгерлік тапсырмен ұшқан, 200 әуе соғысын жүргізіп, 37 жау үшағын атып түсірген (2-уі ұшағымен соғу арқылы), алтауын топтың ішінде атып түсірген 2 рет Кеңес Одағы Батыры: 1.1943 ж 2- қыркүйекте 2.1944 жылы 1 шілдеде екінші «Алтын жұлдыз»

12 слайд

#13 слайд
Тарихи сабақ және бейбітшілік құндылығы Екінші дүниежүзілік соғыстың 80 жылдығы – әлем үшін тарихи айтулы оқиға. Бұл соғыстың негізгі себебі – саяси келіспеушілік, идеологиялық қайшылық және шектен тыс милитаризм болды. Соғыс бізге бейбитшілік пен тұрақтылықтың қаншалықты маңызды екенін түсіндірді. Бүгінгі таңда әлем халықтары арасындағы диалогті күшейту, халықалалық ынтымақтастықты дамыту және қақтығыстарды бейбіт жолмен шешу қажеттігі артып келеді. Қазақстан тәуелсіз мемлекет ретінде халықаралық бейбітшілікті сақтауға белсенді қатысып келеді. Біздің еліміз ядролық қарудан бас тарту және бейбітшілік келіссөздеріне қатысу арқылы әлемге бейбіт өмір құндылығын үлгі етті.

13 слайд

#14 слайд
Болашақ ұрпаққа үндеу Соғыстың 80 жылдығын атап өту – құрбандарды еске алып, жаңа ұрпаққа бейбітшіліктің құндылығын жеткізудің маңызды кезеңі. Жастарымыз тарихты құрметтеп, бейбіт өмірдің маңызын түсінуі қажет. Бұл күн соғыстан қайтпаған аталарымыз бен аналарымыздың рухына тағзым етіп, ерліктерін ұлықтайтын күн. Тарихты ұмытпай, одан сабақ алу – болашақ үшін жасаған ең үлкен игілік. Соғыстың зардабы мен бейбітшіліктің қадірін түсіну арқылы біз келешекке сеніммен қарай аламыз.

14 слайд

#15 слайд
Назарларыңызға РАХМЕТ! Әлемде БЕЙБІТШІЛІК орнасын!!!

15 слайд