"Ұлылар достығы"(Абай Құнанбаев шығармашылығына арналған)

#1 слайд
Сыныптан тыс шара Тілдер онкүндігіне орай ұйымдастырылған «Ұлылар достығы» (Абай Құнанбаев шығармашылығына арналған) 8 -9 сыныптар арасында

1 слайд

#2 слайд
Абай Құнанбаев 1845-1904

2 слайд

#3 слайд
• Абайдың азан шақырып қойған аты – Ибраһим. • Әжесі Зере сүйікті немересін Абай, яғни сүйкімді деп еркелеткен. Осыдан кейін ел арасында шын аты аталмай, Абай атанып кетеді.

3 слайд

#4 слайд
• Абайдың әкесі - Құнанбай. Құнанбай Өскенбайұлы 1802 жылы өмірге келеді. Ол халық арасында өте беделді, абыройлы, әділ би болған. Ол 81 жыл ғұмыр кешкен. Құнанбай ел ішінде қажы атанған. • Семей өңірінде Құнанбай қажының мешіті орналасқан.

4 слайд

#5 слайд
• Абайдың әжесі - Зере Абайға халық қазынасынан нәр беріп, бойына ізгілік шуағын сепкен, білімге итермелеген ұлы ұстаз, тәлімгер, ана. • Анасы Ұлжан – ұстамды, мейірімі мен ақылы мол дана кісі болған.

5 слайд

#6 слайд
• Зере әже көңілі кең, жүрегі нәзік адам болған. Абай әжесін қатты жақсы көреді. Күндіз де, түнде де ертегі айтқызады. • Абай әжесімен бірге: “ Е-е.. Бұлдыр-бұлдыр күн өткен, Бұрынғыда кім өткен?”– деп бастап, әңгіме сұраған тілегін осылайша бастайтын.

6 слайд

#7 слайд
• Абай қоғам өміріне, ел басқару ісіне араласты.Абай кез келген істің мәнін бейбіт түрде шешті.

7 слайд

#8 слайд
• Абай он екі жасында Семей қаласындағы Ахмет Риза медресесіне түседі. Онда 3 жыл оқиды. Медреседе оқып жүріп 3 айдай орыс мектебінен дәріс алады. Абай араб, түрік, парсы тілдерінде үйренеді.

8 слайд

#9 слайд

9 слайд

#10 слайд
• Абай орыс әдебиетімен Пушкин, Лермонтов, Достоевский, Бели н ский, Добролюбов шығармаларымен танысады. Әсіресе Пушкин мен Лермонтовтың шығармаларын сүйіп оқыған. • Абай Құнабаев Н. Долгополов досымен бірге.

10 слайд

#11 слайд
Пушкиннің “Евгений Онегин” романын қазақ тіліне 1889 жылы аударады, әрі өзі “Татьянаның хаты” атты ән шығарды.

11 слайд

#12 слайд

12 слайд

#13 слайд
• Біржан сал, Ақан сері, Жаяу Мұса, Тәттімбет сияқты сазгердердің маржан мұраларынан сусындап, әншілік- күйшілік өнерді ерекше бағалаған. Әнге, өнерге жаны құмар болған. • Абай күйлері : “Торы жорға”, “Май түні”, “Абай желдірмесі”. • Абай әндері : “Көзімнің қарасы”, “Айттым, сәлем, Қаламқас”, “Сегіз аяқ”, “Қор болды жаным”.

13 слайд

#14 слайд
Абай тоғыз жасынан бастап өлең шығарған. Балаларға арналған өлеңдері “Адам болам десеңіз”, “Әсемпаз болма әрнеге”, “Жазғытұрым”, “Күз”, “Қыс” т.б

14 слайд

#15 слайд
Абай Құнанбаев “Ескендір” поэмасы « Ескендір» поэмасындағы ұлы ойшыл

15 слайд

#16 слайд
Абай және орыс ақындары А. Пушкин М. Лермонтов И. Крылов

16 слайд

#17 слайд
Абай и Михаэлис: дружба близких по духу Ұлылар достығы 1870 жылы А.Құнанбаев Е.Михаэлиспен кездесті

17 слайд

#18 слайд
Абай М.Лермонтовтан 27 шығарма аударған

18 слайд

#19 слайд

19 слайд

#20 слайд
И.КрыловА.Құнанбаев

20 слайд

#21 слайд

21 слайд

#22 слайд
1. Абай өмір сүрген жылдар: а) 1843 – 1904 в) 1845 – 1904 с) 1854 – 1902

22 слайд

#23 слайд
2. Абай оқыған медресе: а) Ғалия в) Ахмет – Риза с) Кадет корпусы

23 слайд

#24 слайд
3. Абайдың поэмасы: а) «Жартас» в) «Ескендір» с) «Еңлік – Кебек»

24 слайд

#25 слайд
4 .«Ескендір» поэмасындағы ұлы ойшыл : а) Әл – Фараби в) Аристотель с) Сократ

25 слайд

#26 слайд
5. «Абайды таныту арқылы біз Қазақстанды әлемге танытамыз» - кімнің сөзі? а) М. Әуезов в) Н. Назарбаев с) Қ. Кулиев

26 слайд

#27 слайд
6. Абайдың қара сөздерінің саны: а) 25 в) 45 с) 35

27 слайд

#28 слайд
7. Абайдың Пушкиннен аудармасы: а) «Теректің сыйы» в) «Есек пен бұлбұл» с) «Татьянаның хаты»

28 слайд

#29 слайд
8. Абайды әлемге танытқан жазушы: а) С. Мұқанов; в) М. Әуезов; с) Ш. Айтматов.

29 слайд

#30 слайд
9. Құнанбай Абайды неше жасында Семейге оқуға жіберді? А) 7жасында В) 8жасында С) 10жасында

30 слайд

#31 слайд
10.Медреседе діни уағыздармен шектеліп қалмай, қандай тілдерді игерді? А) Араб, парсы, түркі В) Араб, парсы, иран С) Араб, парсы, түркімен

31 слайд

#32 слайд
11. Абай Е. Михаэлиспен қай жылы кездесті? А) 1870ж. В) 1871ж. С) 1873ж.

32 слайд

#33 слайд
12. Абай өлеңдерін кімнің атынан таратып жүрді? А) Байкөкше В) Барлас С) Көкпай

33 слайд

#34 слайд
13. Абайдың табиғат тақырыбындағы тұңғыш өлеңін белгілеңіз. А) «Қараша, желтоқсан мен сол бір екі ай» В) «Жаз» С) «Қыс»

34 слайд

#35 слайд
14. Абай Лермонтовтан жалпы саны қанша шығарма аударған? А) 17 В) 21 С) 27

35 слайд

#36 слайд
15. Абайдың қанша поэмасы бар? А) 2 В) 3 С) 4

36 слайд

#37 слайд
16. Еуропаға Александр Македонский деген атпен белгілі қолбасшының өмірі жайлы аңыздар негізінде жазылған поэмасын көрсетіңіз . А) «Ескендір» В) «Масғұт» С) «Әзім әңгімесі»

37 слайд

#38 слайд
17. Қай қара сөзінен? «Жас бала анадан туғанда 2 түрлі мінезбен туады» А) Жетінші В) Он сегізінші С) Он тоғызыншы

38 слайд

#39 слайд
18. Халық арасына ән болып тараған аудармалары? А) «Қараңғы түнде тау қалғып», «Татьянаның хаты» В) «Сегіз аяқ» С) «Көзімнің қарасы»

39 слайд

#40 слайд
19. «Қазақтың бас ақыны – Абай Құнанбаев. Одан асқан бұрын - соңғы заманда қазақ баласында біз білетін ақын болған жоқ» деген сөздің авторы кім? А) Ш. Құдайбердіұлы В) А. Байтұрсынұлы С) С. Сейфуллин

40 слайд

#41 слайд
20. Қай өлеңнен? Ойында жоқ бірінің, Салтыков пен Толстой, Я тілмаш, я адвокат, Болсам деген бәрінде ой… А) «Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін» В) «Интернатта оқып жүр» С) «Ғылым таппай мақтанба»

41 слайд

#42 слайд
21. Лермонтовтан аударған өлеңін табыңыз. А) «Евгений Онегин» В) «Шегіртке мен құмырсқа» С) «Жалау»

42 слайд

#43 слайд
22. Абай Пушкиннің атақты «Евгений Онегин» романын қай жылы аударды? А) 1880 В) 1883 С) 1889

43 слайд

#44 слайд
23. Абайдың руы кім? А) Найман В) Керей С) Тобықты

44 слайд

#45 слайд
24. М. Әуезовтің «Абай жолы» эпопеясы дүние жүзі халықтарының неше тіліне аударылды? А) 101 тілге В) 105тілге С) 116 тілге

45 слайд

#46 слайд
25. Абайдың сүйікті ұлы Әбдірахман қай жылы қайтыс болды? А) 1891ж. В) 1893ж. С) 1895ж.

46 слайд

#47 слайд
26. Абайдың алғашқы өлеңдер жинағы қай жылы, қай жерде басылып шықты? А) 1896ж. Қазан В) 1898ж. Орынбор С) 1909ж. Петербург

47 слайд

#48 слайд
28. Абайдың немере інісі кім? А) Оспан в) Тәңірберді с) Шәкәрім

48 слайд

#49 слайд
29. «Гете – Лермонтов — Абай» байланысы болып,үш халықты табыстырған өлең? А) «Қақтаған ақ күмістей кең маңдайлы» В) «Қараңғы түнде тау қалғып » С) «Сегіз аяқ »

49 слайд

#50 слайд
30. Әнге айналған Абайдың өлеңі? А) «Бөтен елде бар болса» В) « Жақсылық ұзақ тұрмайды» С) «Көзімнің қарасы»

50 слайд

#51 слайд
Қорытындылау «Абайды таныту арқылы біз Қазақстанды әлемге танытамыз, қазақ халқын танытамыз.Абай әрқашан біздің ұлттық ұранымыз болуы тиіс»- деп елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың айтқан пікірімен аяқтағым келеді.

51 слайд