Ы.Алтынсаринның «Атымтай жомарт», «Мейірімді бала» әңгімелері
Ы.Алтынсаринның «Атымтай жомарт», «Мейірімді бала» әңгімелері

#1 слайд
Ы.АЛТЫНСАРИН
«Атымтай жомарт»,
«Мейірімді бала»
әңгімелері
1 слайд
Ы.АЛТЫНСАРИН «Атымтай жомарт», «Мейірімді бала» әңгімелері
#2 слайд
ТОПҚА БӨЛУ
I топ «Зерттеушілер»
II топ «Ізденушілер»
2 слайд
ТОПҚА БӨЛУ I топ «Зерттеушілер» II топ «Ізденушілер»
#3 слайд
Ыбырай Алтынсарин
қазақ әдебиетінде
көркем әңгіменің
негізін салушы атасы
болды.
Қ.Жұмалиев
3 слайд
Ыбырай Алтынсарин қазақ әдебиетінде көркем әңгіменің негізін салушы атасы болды. Қ.Жұмалиев
#4 слайд
ӘДЕБИЕТ ТЕОРИЯСЫ
Әңгіме – оқиғаны баяндап айтуға
негізделген, қара сөзбен жазылған
шағын көркем шығарма. Онда әдетте
бас-аяғы жинақы, тиянақты бір оқиға
айтылады. Әңгімеде аса маңызды
деген қысқа оқиға суреттеледі.
4 слайд
ӘДЕБИЕТ ТЕОРИЯСЫ Әңгіме – оқиғаны баяндап айтуға негізделген, қара сөзбен жазылған шағын көркем шығарма. Онда әдетте бас-аяғы жинақы, тиянақты бір оқиға айтылады. Әңгімеде аса маңызды деген қысқа оқиға суреттеледі.
#5 слайд
АТЫМТАЙ ЖОМАРТ
Атымтай жомарт өзi есепсiз бай бола тұрып, күн сайын бiр мезгiл үстiне ескi-құсқы киiм
киiп, отын кесiп, шөп тасып жұмыс қылады екен. Бiр күнi өзiнiң жақын, таныстары сұрады
дейдi:
– Жомарт, құдай бергей дәулетiңiз бар, ашқа – тамақ, жалаңашқа – киiм, үйсiздерге – үй
болдыңыз, сөйтiп тұрып өз басыңызды кемшiлiкке салып, жете алмаған жарлыша отын
кесiп, шөп тасығаныңыздың мағынасы не? – деп.
Жомарт айтты дейдi:
– Төрт түрлi себеп бар. Әуелгiсi: әдемi ат, асыл киiм, асқан дәулеттi өне бойы әдет етсең,
көңiлге жел кiргiзедi; сол желiккен көңiлмен өзiмнен терезесi төмен бейшаралардан
жиренiп, көз салмай, кем-кетiкке жәрдем берудi ұмытармын деп қорқамын. Екiншiсi: бар
бола тұрып мен жұмыс қылсам, мұның кемшiлiк емес екенiн бiлiп, кейiнгiлер әбiрет алсын
деймiн. Үшiншiсi: күн сайын өз бейнетiммен тапқан бiр-екi пұлға нан сатып алып жесем
де бойыма сол тамақ болып тарайды, еңбекпен табылған дәмнiң тәттiлiгi, сiңiмдiлiгi
болады екен. Төртiншiсi: құдайтағаламның берген дәулетiн өзiмсiнiп, тиiстi орындарына
жаратпай, көбiсiн өзiм iшiп-жеп, өзiм тұтынсам, мал берген иесiне күнәлi болармын деп
қорқамын, – дедi.
5 слайд
АТЫМТАЙ ЖОМАРТ Атымтай жомарт өзi есепсiз бай бола тұрып, күн сайын бiр мезгiл үстiне ескi-құсқы киiм киiп, отын кесiп, шөп тасып жұмыс қылады екен. Бiр күнi өзiнiң жақын, таныстары сұрады дейдi: – Жомарт, құдай бергей дәулетiңiз бар, ашқа – тамақ, жалаңашқа – киiм, үйсiздерге – үй болдыңыз, сөйтiп тұрып өз басыңызды кемшiлiкке салып, жете алмаған жарлыша отын кесiп, шөп тасығаныңыздың мағынасы не? – деп. Жомарт айтты дейдi: – Төрт түрлi себеп бар. Әуелгiсi: әдемi ат, асыл киiм, асқан дәулеттi өне бойы әдет етсең, көңiлге жел кiргiзедi; сол желiккен көңiлмен өзiмнен терезесi төмен бейшаралардан жиренiп, көз салмай, кем-кетiкке жәрдем берудi ұмытармын деп қорқамын. Екiншiсi: бар бола тұрып мен жұмыс қылсам, мұның кемшiлiк емес екенiн бiлiп, кейiнгiлер әбiрет алсын деймiн. Үшiншiсi: күн сайын өз бейнетiммен тапқан бiр-екi пұлға нан сатып алып жесем де бойыма сол тамақ болып тарайды, еңбекпен табылған дәмнiң тәттiлiгi, сiңiмдiлiгi болады екен. Төртiншiсi: құдайтағаламның берген дәулетiн өзiмсiнiп, тиiстi орындарына жаратпай, көбiсiн өзiм iшiп-жеп, өзiм тұтынсам, мал берген иесiне күнәлi болармын деп қорқамын, – дедi.
#6 слайд
ТОПТЫҚ ЖҰМЫС
I топ «Зерттеушілер»
«Атымтай жомарт» әңгімесіне сатылай
кешенді талдау жасау
II топ «Ізденушілер»
Ы.Алтынсарин әңгімелеріне сыни тұрғыдан
талдау жүргізу
6 слайд
ТОПТЫҚ ЖҰМЫС I топ «Зерттеушілер» «Атымтай жомарт» әңгімесіне сатылай кешенді талдау жасау II топ «Ізденушілер» Ы.Алтынсарин әңгімелеріне сыни тұрғыдан талдау жүргізу
#7 слайд
ЖЕКЕ ЖҰМЫС
Білу
Ы.Алтынсаринның
басқа әңгімелерін
әңгімелеңіз.
Түсіну
Ы.Алтынсаринның
әңгімелерінің
тақырыбы, идеясы,
маңызы туралы
қорытынды жазыңыз.
Қолдану
Ы.Алтынсаринның
әңгімелерінің мазмұны
бойынша өмірмен
байланыстыра отырып,
шағын әңгіме құраңыз.
Талдау
Басқа әңгіме
жанрының өкілдерінің
әңгімелері мен
Ы.Алтынсаринның
әңгімелерін «Венн
диаграммасы» арқылы
салыстырыңыз.
Жинау
Бүгінгі өткен тақырып
бойынша
шығармашылық
жұмыспен
айналысыңыз.Мысалы:
-эссе жазу «Ыбырай –
шағын әңгіме шебері»
-өлең шығару
«Ұстаздардың ұстазы»
Бағалау
Ы.Алтынсаринның
«Атымтай жомарт»,
«Мейірімді бала»
әңгімелеріне
шығарманың идеясына,
композициялық
құрылысына, жазылу
ерекшелігіне, беретін
тәрбиелік маңызына
сын көзбен қарай
отырып баға беріңіз.
7 слайд
ЖЕКЕ ЖҰМЫС Білу Ы.Алтынсаринның басқа әңгімелерін әңгімелеңіз. Түсіну Ы.Алтынсаринның әңгімелерінің тақырыбы, идеясы, маңызы туралы қорытынды жазыңыз. Қолдану Ы.Алтынсаринның әңгімелерінің мазмұны бойынша өмірмен байланыстыра отырып, шағын әңгіме құраңыз. Талдау Басқа әңгіме жанрының өкілдерінің әңгімелері мен Ы.Алтынсаринның әңгімелерін «Венн диаграммасы» арқылы салыстырыңыз. Жинау Бүгінгі өткен тақырып бойынша шығармашылық жұмыспен айналысыңыз.Мысалы: -эссе жазу «Ыбырай – шағын әңгіме шебері» -өлең шығару «Ұстаздардың ұстазы» Бағалау Ы.Алтынсаринның «Атымтай жомарт», «Мейірімді бала» әңгімелеріне шығарманың идеясына, композициялық құрылысына, жазылу ерекшелігіне, беретін тәрбиелік маңызына сын көзбен қарай отырып баға беріңіз.
#8 слайд
ҮЙ ЖҰМЫСЫ
Зерттеуші ғалымдардың
Ы.Алтынсарин туралы ғылыми
жұмыстарымен танысу, жинақтаған
қосымша ақпаратпен бөлісу.
8 слайд
ҮЙ ЖҰМЫСЫ Зерттеуші ғалымдардың Ы.Алтынсарин туралы ғылыми жұмыстарымен танысу, жинақтаған қосымша ақпаратпен бөлісу.
#9 слайд
РЕФЛЕКСИЯ
Рефлексия
Қызықты Маңызды Пайдалы
Түсініксіз Жаңалық
9 слайд
РЕФЛЕКСИЯ Рефлексия Қызықты Маңызды Пайдалы Түсініксіз Жаңалық
#10 слайд
НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!
10 слайд
НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!
шағым қалдыра аласыз













