Тарих ғылымдарының кандидаты, доцент Удербаева С.К.

Қазақстан тарихы кафедрасы.

Мукышева А.М. 2- курс магистранты

Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті

18 наурыз – Ұлттық киім күні

18 наурызда Қазақстанда Ұлттық киім күні атап өтіледі. Бұл мереке ғасырлар бойы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келе жатқан қазақ ұлттық киімін сақтауға және насихаттауға арналады.

«Адам көркі - шүберек» - дейді қазақта. Қазақтың ұлттық киімдерінің түрлері мен атаулары көп: кейде ұлы жүз, орта жүз, кіші жүз үлгілері деп, кейде әлгі жүздер ішіндегі рулардың аттарымен де айырып айтылады. Мысалы, арғын тымақ, найман тымақ,  қызай бөрік, ноғай бөрік т. с. с. Кейде географиялық мекен атына қарай да ерекше мәнер үлгіге бөлінеді.— қоңырат үлгісі, жетісу үлгісі, арқаның үлгісі және т. б. Мұндай бөліп атау киімдердің кеңдігі, ықшамдылығы, бойға қонымдылығы және әшекейлеу мәнерлерінің ерекшеліктеріне қарай да ажыратылады.

Киім-кешектер әрбір маңызды оқиға мен жағдайларға байланысты бөлінген. Мәселен, ер азаматтар жауға аттанғанда киген сауыттары соғысуға ыңғайлы, әрі қауіп-қатерден сақтануға қолайлы болған. Ал, әйелдердің негізгі киімдері – кимешек, көйлек, жаулық, сәукеле, желек, тақия, камзол, кебіс-мәсі. Әшекейлер де төрт топқа бөлінген. Олар — жас қыздарға, келіншектерге, орта жастағы әйелдерге, сонымен бірге бәйбішелерге арналған бұйымдар. Расында да, әлемдегі небір озық өнер туындыларын сарапқа салсақ, қазақ өнері алдыңғы қатардан көрінері даусыз. Халқымыздың бүкіл ішкі жан дүниесі, философиялық көзқарасы, айтар ойы, барлық жерде ою-өрнектермен сипатталған.

Костюмнің әр элементінің өзіндік мағынасы мен мәні бар. Ұлттық киім әдемі ғана емес, сонымен қатар ыңғайлы болған. Ол көшпелі өмір салтына және қатал климаттық жағдайларға жақсы бейімделген.

Қазіргі уақытта да ұлттық киім маңыздылығын жоғалтқан жоқ. Көптеген қазақстандықтардың гардеробынан қазіргі заманға бейімделген, бірақ ежелгі қазақ ұлттық киімінің ою-өрнектері мен элементтерін сақтайтын түрлі киімдер мен әшекейлерді табуға болады. Бүгінде прагматизмнің негізі болған ұлттылықты сақтау үшін әрбір қазақ тер төгіп жатыр. Ұлттық киім негізінде жаңа стильді көйлектер тігу, қазақтың ұлттық тамақ өнімдерінің негізінде ресторандар ашу жастар арасында сәнге айналуда. Осы мақсатта, еліміздегі озық университеттердің бірі әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті де бұл істе белсенділік білдіруде. Университетіміздің тарих факультетінің ұйымдастыруымен мереке қарсаңында ұлттық киімдер арасында сән байқауы ұйымдастырылды. Байқауда қазақтың ерлер мен қыз балаларға арналған сәнді әрі қымбат шапандарын, қазақи әшекейлерді бағалап, ұлттық асымыздан дәм тартты. Балалар арасында ұлттық ойындар ойнатылып, домбырамен күй тартылды.

Ұлттық киім күнін тойлау - бұл сіздің өткенімізбен мақтануға, ата-бабаларыңызды еске алуға және ғасырлар бойы өз мәдениетіңізді алып жүруге тамаша мүмкіндік деп ойлаймын.