Бөлім:

Алгебралық өрнектер

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сынып: 6

Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Айнымалы. Айнымалысы бар өрнек

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

6.2.1.1 алгебралық өрнек ұғымын меңгеру;

6.2.1.2 айнымалылардың берілген рационал мәндері үшін алгебралық өрнектердің мәндерін есептеу;

Сабақтың мақсаты:

-Айнымалы мағынасын түсіну;

-Айнымалы орнына сандар қойып өрнектің мәнін табуды үйрену, есептер шығаруда қолдану

Құндылықтар:

Бірлік және ынтымақ

- Командада жұмыс істей білу ;

-Өзгелерге мейірімділік, жанашырлық таныта білу ;

- Айналасындағыларға көмек көрсету;

Әділдік және жауапкершілік

- Басқалар үшін маңызды тапсырмаларды орындаудың қажеттілігі мен маңыздылығын түсіну.

- Бастаған ісін соңына дейін жеткізе білу

Сабақ барысы:

Уақыты/

кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдас-

тыру кезеңі

5мин

Сәлемдесу;

Сыныптағы оқушылардың көңіл күйлерін сұрап, жағымды ахуал туындату;

Оқушыларды түгелдеу;

Сабақтың мақсатымен таныстыру

Мұғаліммен сәлемдесу;

Сыныпта жағымды ахуал туындату, бір-біріне жақсы тілектерін білдіру;

Сабақтың мақсатын мұғаліммен бірге ашу, сұрақтар туындаса мұғалімнің көмегіне жүгіну

Ауызша бағалауды қоданамын

«Өте жақсы»

«Жарайсың»

Тақта;

Оқулық;

Сабақтың

басы

10 минут

Жаңа тақырыпты түсіндіру

Орнына сан қоюға болатын әріпті айнымалы деп атайды

Сандар мен әріптерден және оларды байланыстыратын

Алгебралык амалдардан (косу, азайту, көбейту, бөлу, дәрежеге шыгару) туратын өрнекті алгебралык өрнек деп атайды.

Сандарды косуды және көбейтуді, бір саннан екінші санды азай-туды әркашан да орындаута болатынын, бірақ санды нөлге бөлуге болмайтынын білесіндер. Сондыктан, мысалы, 125: (8 : 4 - 2) өр-негінін мәні жок.

Санды өрнектін манін табуга болмайты кезде санды өрнектін

мағынасы болмайды деп айтады.

Санды өрнектін мәнін табу мумкін болмаган жадайда санды өрнектін магынасы болмайды.

Айнымалысы (айнымалылары) бар өрнектін бір айнымалысынын мәндерінде мағынасы болмаса, айнымалының ондай мәндері мумкін емес мәндер деп аталады. Мәні табылса, ондай мандерді айнымальнын мумкін болатын мәндері деп атайды.

Мысалы, 136 : (а - 1,27) өрнегінін мәнін а =1,27 болганда есептеу мумкін емес, демек. 1,27 саны 136 : (а - 1,27) өрнегі үшін айнымалынын мумкін мәні болмайды. 136 : (а - 1,27) өрнегінін мәнін а =0,27 болганда табута болады және ол 13,6-га тең. Сондыктан 0,27 саны 136 : (а - 1.27) ернеті үшін айнымальны мумкін болатын мәні.

Айнымальнын (айнымалылардын) берілген мәндерінде айныма-

лысы (айнымалылары) бар өрнектін мәні табылса, берілген мәндер айнымальнын мүмкін болатын мәндері деп аталады.

Айнымальнын (айнымалылардын) берілген мәндерінде өрнектін

магынасы болмаса, берілген мәндер айнымальның мумкін болмайтын мәндері деп аталады.

1-мысал. Айнымалылары бар -2х + Зу өрнегінін мумкін болатын мандерін табайык

Шешуі . Өрнектегі х және у-тін орындарына кез келген сандарды

Койсақ көбейту және косу амалдарын орындауга ягни берілген

өрнектін мәнін х және у айнымалыларыный кез келтең мандерінде

табуға болады.

Жауабы: кез келген сан.

2-мысал. Екі айнымалысы бар (-3х + 14) : (10у - 6) ернегінін мүмкін болатын мәндер жиынын табайык.

Шешуі: (3.г + 14) : (10у - 6) өрнегінін мәнін есептеу кезінде бөлуді у = 0,6 болганда орындай алмаймыз. Өйткені нөлге бөлуте болмайды.

Сабаққа белсенді қатысып отырған оқушыларды мактау, мадақтау арқылы бағалау:

Жарайсың!

Өте жақсы!

Керемет!

Интерактивті тақта

6-сыныбына арн. / Оқулық авторы: А.Е.Әбілқасымова;. - Алматы: Мектеп, 2018

Сабақтың

ортасы

25минут

Бекіту тапсырмаларын орындау

№685 Берілген өрнектердің

кайсысы айнымалысы бар өрнек болады:

1) 5 • 6 + 11;

2) 7a + 20;

4) a - 5b + c;

5) -8а : 3а;

3) 400 : 25 • 213:

6）-21x+уー7?

№686

Өрнектегі айнымалыларды

атандар:

1) 8a - 9;

2)

3) 20x + 40y:

4) 1,4 х + y;

5) 15a + 28b + d;

6) a - b + 8 - c.

№687

x = 17; -17; 8,5; -9: 30,2 болса, онда 19 - х;

1. y = 3; -7; 0,25; болса, онда

5 + 4у өрнегінің мәнін

табындар.

Дескриптор:

Берілген айнымалылардың мәндерін өрнекке қойып;

өрнектің мәнін есептейді

Берілген тапсырмаларды орындайды

№689

Айнымалының кандай мәнінде:

1) х + 25 = 51;

2)1\ 7-у =1\ 7

3) х : 2 + 17 = 43:

4) 18х - 102 = 78 теңдігі тура болады ?

№689

Теңсіздік тура болатындай айнымалының үш мәнін көрсетіндер:

1) х> 40;

2) x ≥ 56;

3）х

4) x > -35:

5) х < -9,5;

6) x> -80.

№690

Теңдік тура болатындай айнымалынын екі мәнін жазындар:

1） a-6=30；

2) c + d = 50;

3) ху = -55:

4）x-y+77=0；

5) a : b- 5 = 0:

6) 23 - ab = 15.

Светофор адісімен бағалайды

Немесе фигуралар адісімен.

Жасыл-өте жаксы

Сары-жаксы

Кызыл-орташа

Интерактивті тақта

6-сыныбына арн. / Оқулық авторы: А.Е.Әбілқасымова;. - Алматы: Мектеп, 2018

Жеке тапсырма

Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма: Айнымалылардың берілген мәндеріндегі өрнектің мәнін табыңдар:

1) 6+4а мұндағы а=4

2) 10-7b мұндағы b=-1

3) 15c-2 мұндағы c=-3

4)  100- а мұндағы a= -4

5) а+234  мұндағы a=10

Дескриптор:

Берілген айнымалылардың мәндерін өрнекке қойып;

өрнектің мәнін есептейді

№1.  ² өрнегінің мәнін табыңдар, мұндағы:

1. 
   a = 6, b = -2; 3) a = -9, 

b = 3;

2. 
   a = , b = -1; 4) a = -3, 

b = 4;

Дескриптор:

- Есепте берілген қосылғыш тардан алгебралық қосынды құрастыра ды

-Айнымалы өрнек ережесін пайдаланып, оқиды «Басбармақ» әдісімен бір – бірін бағалау жүргізіледі

Слайд

Тақта

Бор

Кітап

Дәптер

Сабақтың

соңы

5

минут

Қорытындылау.

Тақырыпқа байланысты 3-4 сұрақ қою;

ББҮ кестесін толтырту;

Үй тапсырмасын беру

ББҮ кестесін толтыру

Үйге тапсырма. Оқулықтан №

Анықтамаларды жаттау

Бағалау парақтары бойына жинаған ұпаймен 1-10 баллмен бағалану

ББҮ кестесі;

оқулық