6 сынып ҚМЖ,Батырлар жыры

Тақырып бойынша 11 материал табылды

6 сынып ҚМЖ,Батырлар жыры

Материал туралы қысқаша түсінік
Қысқа мерзімді жоспар
Материалдың қысқаша нұсқасы



Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Батырлар жырлары туралы түсінік

Жалпы мақсат:

Батырлар жыры туралы түсінігін кеңейту,оқушыларға ойландыратын сауал бере отырып,пікірін тыңдау;танымын,шығармашылық қабілетін,тілдік қорын,ізденістерін арттыру;

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Ертегілер мен батырлар жырын салыстыра алады.

Батырлар жырындағы ерлік,батырлық,ел қорғау мәселесін түсінеді.

Сабақта қолданылатын материалдар:

«Батырлар жыры» кітабы, дидактикалық материалдар

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Қызығушылықты ояту

«Кім жылдам?» тапсырмасы арқылы оқушыларға ұяшықтардың біреуін таңдатады. Осы тапсырмада өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау сұрақтарын береді.

Талдау,жинақтау,қорыту


ІІІ. Жаңа тақырып

Батырлар жыры -- ауыз әдебиетінің қомақты да асыл мұрасы. Оларда елін сыртқы жаулардан қорғау,елінің,халқының тәуелсіздігін сақтау мұраты басым. Қазақтың батырлар жырларында тарихи оқиғалардың ізі жатыр.Батырлар елінсүйген,ата мекенін,намысын қорғау,елдігін сақтау үшін ата жауына қарсы жан қияр ерлікке барған,көзсіз батырлық,ерлік көрсеткен.

Ең алдымен оның басты қаһарманы –батыр. Батырлар жырының барлығында ол әдеттен тыс жағдайда дүниеге келеді. Бір балаға зар болған ата-анасы оны тәңіріден тілеп алады. Ғайыптан туған ол жастайынан алып күштің иесі және тез ер жетеді. Алғашқы ерлігін өзіне жар таңдау сапарында көрсетеді.

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

1. Батырлар жыры әдебиеттің қай түріне жатады?

2. Қандай батырларды білесіңдер?

3. Батырлар жырының лиро -эпостық жырдан айырмашылықтары қандай?

4. «Ер Тарғын» жырын оқығансыңдар ма?



Оқушылар сұрақтарға жауап береді

V.Қорытындылау

Постер қорғау.

« Қазақ батырлары»

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

Мазмұнын айту. Батырлар жыры өздік жұмысын жазу

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау


Топтардың бірін-бірі бағалауы(Жасыл,сары,қызыл жұлдызшаларды көрсету арқылы)

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек » кері байланысы арқылы сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстарын қысқаша жазу







Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

«Қобыланды батыр» жыры

Жалпы мақсат:

Батырлар жыры туралы түсінігін кеңейту,оқушыларға ойландыратын сауал бере отырып,пікірін тыңдау, оқушылардың тақырыпқа қызығушылығын ояту,мағынаны танып білуге,ажыратуға,ой толғауға дағдылындыру, елін, жерін,Отанын сүюге баулу;

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Қобыланды батырдың ерлік істері мен адамгершілік қасиеттері туралы білімді меңгереді. Құртқаның ақыл-парасатынан үлгі алады.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Батырлар жыры» кітабы, дидактикалық материалдар, үлестірмелі парақшалар

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Әсем гүлдер » видеоролигін ұсынады. Гүл суреттері арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген гүлдерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Үйге берілген батырлар жырын сұраймын. Оқушылырға бірнеше сұрақтар қоямын.

1. Батырлар жыры әдебиеттің қай түріне жатады?

2. Қандай батырларды білесіңдер?

3. Батырлар жырының эпостық жырдан айырмашылықтары қандай?

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Ертеде Тоқтарбай деген кісінің байлығында есеп жоқ болыпты. Сексенге келгенше бір бала көрмей қайғыменен қан жұтыпты. Әулиелерді аралап жүріп оның тілегі қабыл болыпты. Аналық бәйбішесі бір ұл және бір қыз босаныпты. Ұлдың атын Қобыланды, қыздың атын Қарлағаш қойыпты.

Мазмұндау жоспары.

Естемістің Қобыландыны баулуы.

Қобыландының Көктім Аймақ еліне аттануы.

Қырық бес кез Қызыл ермен күресуі.

Қобыландының қалмақтардан елін,жерін аман алып қалуы.

Кітаппен жұмыс: Тайбурылдың шабысы суреттелетін тұстарды мәнерлеп оқу,сөз айшықтарына көңіл бөлу.

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

Picture 4

IV.Шығармашылық жұмыс

Қобыланды мен Қараманға салыстырмалы мінездеме береді.

Қобыланды Қараман

Shape3 Shape2






V.Қорытындылау

Постер қорғау.

1. Қобыландының ерлік істері мен адамгершілік қасиеттері жырда қалай бейнеленген?

2. Құртқаның ақыл-парасаты мен адамгершілік қасиеттері қандай оқиғалардан көрінеді?

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

«Қобыланды батыр» жырын оқып,мазмұндап келуге беремін.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы(Жасыл,сары,қызыл жұлдызшаларды көрсету арқылы) Формативті бағалау

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек » кері байланысы арқылы сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстарын қысқаша жазу





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Кейіпкерлер әлемі

Жалпы мақсат:

Оқушылардың оқулықпен жұмыс істеу дағдыларын жетілдіре отырып,логикалық ойын дамыту, оқу материалына сын көзімен қарап,жолдастық көмекке қашанда әзір болу қасиетіне үйрету;

Сымбатты ,шымыр туған жердің табиғатын сүйе білетін,оған құрметпен қарай алатын көзқарасқа тәрбиелеу;

Оқушылардың білімін бақылау арқылы мәнерлеп оқуға дағдыландыру;

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Кейіпкерлердің жақсы қасиеттерін бойларына сіңіріп, жаман қасиеттерден аулақ болуды үйренеді

Сабақта қолданылатын материалдар:

«Батырлар жыры» кітабы, дидактикалық материалдар , тақырыпқа байланысты берілген суреттер


Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Қазақ батырлары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Үйге берілген «Қобыланды батыр» жырын құрылысына қарай талдап келуге берілген соны сұраймын. Оқушыларға бірнеше сұрақтар қоямын.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Power Point таныстырылымы, электрондық оқулық арқылы сабақты түсіндіру,сұрақтар қою,тыңдау. Кейс стади әдісімен аяқталмаған мәтін ұсыну.

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

Аяқталмаған сөйлем тренингі «Мен ...»

1 Мен Қобылынды батырдың өмірде тарихи шындыққа айналғанына ризамын.

2. Мен Қобылынды батырдың еліне көп көмегі тигенін білдім.

3. Мен Қобылынды батырдың ақыл мен қайратты тоғыстыра білгенін ұнатамын.


V.Қорытындылау

Венн диаграммасы арқылы жырдағы жағымды,жағымсыз кейіпкерлерге мінездеме береді.

Жағымды ұқсастығы жағымсыз







VI. Үйге тапсырмасын беру

Қобыланды жырындағы кейіпкерлерге мінездеме беріп келу.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау



Топтардың бірін-бірі бағалауы(Жасыл,сары,қызыл жұлдызшаларды көрсету арқылы) Формативті бағалау

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек » кері байланысы арқылы сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстарын қысқаша жазу





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

«Алпамыс батыр» жыры


Жалпы мақсат:

Батырлар жыры туралы түсініктерін кеңейту,оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттыру;

Оқушылардың шығармашылықпен жұмыс істеуіне ықпал ету. Ойлау шеберлігін,сөйлеу мәдениетін арттыру;

Оқушылардың білімін бақылау арқылы мәнерлеп оқуға дағдыландыру;

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Жырдағы ерлік,батырлық, адамгершілік жөніндегі ойды түсінеді.

Алпамысқа еліктеп, патриоттық сезімдері қалыптасады.

Сабақта қолданылатын материалдар:

«Батырлар жыры» кітабы, дидактикалық материалдар, тақырыптың мәнін ашатын суреттер

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Менің елім! » видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Үйге «Қобыланды батыр» жырының кейіпкерлеріне мінездеме беріп келуге берілген соны тексеремін. Оқушыларға бірнеше сұрақтар қоямын.

1. Қобылынды батырдың ерлігін қандай іс-әрекеттерімен байқадыңдар?

2. Жағымды кейіпкерлерге кімді жатқызасыңдар?

Талдау,жинақтау,

қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

«Алпамыс батыр» жырының мазмұнын түсіндіремін.

1.Байбөрінің баласыз жүруі.

2. Ұлтанды асырап алуы.

3. Ұлтанның бұларға зорлық-зомбылық көрсетуі

4. Аналықтың зар жылауы.

5. Әулие-әмбиелерден бала сұрауы.

6. Алпамыс пен Қарлығаштың дүниегше келуі

Кітаппен жұмыс: Кітаптан жырды мәнерлеп,нақышына келтіре оқытқызып, түсінгендерін сұрап отырымын.

Екеуара жұмыс: Екі оқушыны тақтаға шығарып,Алпамыс пен Гүлбаршынның диалогін кезек оқытқызамын.

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

1-топ

«Туады ерлер ел үшін» эссе жазу

2-топ

Маған әсер еткен жыр жолары

Сурет салу немесе өлең жазу

Оқушылар тапсырмаларды топтарға бөлініп орындайды.

V.Қорытындылау

Постер қорғау.

Өтілген тақырыпқа байланысты бірнеше сұрақтар қоямын.

Не себепті Ұлтанды бала етіп асырап алды?

Алпамыс қандай кедергілерге ұшырады?

Кейқуат қандай көмек көрсетеді?

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

«Алпамыс батыр» жырын оқып,мазмұндап келуге беремін.


Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау


Топтардың бірін-бірі бағалауы(Жасыл,сары,қызыл жұлдызшаларды көрсету арқылы) Формативті бағалау

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек » кері байланысы арқылы сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстарын қысқаша жазу





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

«Алпамыс батыр» жыры,тақырыбы

Жалпы мақсат:

Жырдың мазмұны мен идеясын меңгерте отырып,  «Алпамыс батыр» жырындағы Алпамыс бейнесін жан- жақты ашу, меңгерту;

Оқушылардың патриоттық сезімдерін ояту, ерлікке тәрбиелеу, елін, жерін сүюге, Отанын қорғауға тәрбиелеу;

Оқушылардың сөзік қорын молайтып, танымдық қабілеттерін арттыру, шығармашылықпен жұмыс жасауға баулу, оқуға деген қызығушылықтарын арттыру

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Жырдың мазмұны мен идеясын меңгерте отырып,  «Алпамыс батыр» жырындағы Алпамыс бейнесін жан- жақты ашу, меңгерту

Сабақта қолданылатын материалдар:

Нақыл сөздер, «Алпамыс батыр» бейнесі салынған плакат, ақ қағаздар, интерактивтік тақта

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Ердің бағын ашпаса,

Ер мұратқа жетер ме?!      

Ерінің сағын сындырса,

Ел мұратқа жетер ме?! - деп Әйтеке би айтқандай,елін,жерін жаудан қорғап,еліне бостандық,бірлік сыйлаған батырлардың бірі- Алпамыс.

Орындарында отырып Алпамыс батыр туралы видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ.Қызығушылықты ояту

1. Алпамыстың туған жерінің аты қандай?

2. Алпамыстың руы не?

3. Байбөрі біздің ауданымыздағы қандай әулиеге келген?

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Power Point таныстырылымы, электрондық оқулық арқылы сабақты түсіндіру,сұрақтар қою,тыңдау. Кейс стади әдісімен аяқталмаған мәтін ұсыну.

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

 «Дыбыстар сөйлейді» стратегиясы.

А-айлалы

Л-лапылдаған

П-патриот

А-арлы

М-махаббатқа берік

Ы-ынталы

С-саналы.

Міне, осы сөздерден - ақ, Алпамыстың қандай батыр екендігі көрініп тұр, бейнесі ашылып тұр. Еліміз тәуелсіздік алғалы бері жылдан жылға гүлденіп келеді. Осы бейбітшілік өмірді бізге әперген еліміздің алып батырлары емес пе?

Алпамыс жырын құрылысына қарай талдатамын.

1. Басталуы: Байбөрінің Ұлтанды асырап алуы

2. Дамуы: Алпамыстың дүниеге келуі.

3. Шиеленісуі:

4. Шарықтау шегі:

5. Шешімі:

Кітаппен жұмыс: «Алпамыс батыр» жырын құрылысына бөлген бөлімдерін мәнерлеп оқытқызамын.

V.Қорытындылау

Жыр кейіпкерлері бізде қонақта. 
«Автор орындығы» стратегиясы.
Нәтиже: Кейіпкер атынан сөйлейді

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

Алпамыс батыр» жырындағы теңеулерді тауып келу

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау


Топтардың бірін-бірі бағалауы(Жасыл,сары,қызыл жұлдызшаларды көрсету арқылы) Формативті бағалау

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек » кері байланысы арқылы сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстарын қысқаша жазу





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Алпамыс бейнесі

Жалпы мақсат:

Батырлар жырын тереңдете оқып үйрету.Жырдың мазмұнын меңгерту.Көркемдік ерекшелігін ашу, логикалық ойлау қабілеттерін,өмірге деген көзқарасын дамыту.Шығармашылық белсенділіктерін шыңдау; Мәнерлеп оқу,көркем мәтінмен жұмыс істеу дағдыларын дамыту;

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Батырлар жыры жөнінде мәлімет бере отырып, “Алпамыс батыр” жырының мазмұндық құрылымын ашу,жырдың идеялық мазмұнын түсіндіру.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Электронды оқулық, «Қазақ әдебиеті оқушы анықтамалығы”  

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Ердің бағын  ашпаса ,
Ер  мұратқа  жетер ме?
Ерінің сағын  сындырса,
Ел  мұратқа  жетер ме?- депӘйтеке би  айтқандай , елін, жерін жаудан қорғап, еліне  бостандық , бірлік  сыйлаған  батырлардың  бірі –Алпамыс.
 Алпамыс сөзіне ассоциация құру
нәзік жүректі жан, батыр, арлы, аңғал, айлалы

Оқушылардан өз таңдаулары  бойынша ең түйінді сөздерді табу:
Батырлық
Арлылық
Аңғалдық
Өнерпаздық
Мейірімділік

ІІІ. Жаңа тақырып

« Алпамыс батыр» жырындағы басты кейіпкерлерге мінездеме беру.

Жағымды кейіпкерлер: Алпамыс, Гүлбаршын, Байбөрі, Аналық, Кейқуат

Жағымсыз кейіпкерлер: Ұлтан, Мыстан кемпір

Кітаппен жұмыс: Гүлбаршын мен Алпамыстың кездескен жерін кітаптан оқиды.

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

Ұлтан мен Алпамысқа салыстырмалы түрде мінездеме береді.

Айырмашылығы ұқсастығы айырмашылығы






V.Қорытындылау

Өтілген тақырыпқа байланысты бірнеше сұрақтар қоямын.

Алпамыс жырда қалай бейнеленген?

Ұлтанды Алпамыс қалай өлтіреді?

Ұлтан Байбөріге қандай қорлық көрсетеді?

Постер қорғау.

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

Алпамыс пен Ұлтанға мінездеме жазып келу.



Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау



Топтардың бірін-бірі бағалауы(Жасыл,сары,қызыл жұлдызшаларды көрсету арқылы) Формативті бағалау

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек » кері байланысы арқылы сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстарын қысқаша жазу





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

«Күлтегін» жыры

Жалпы мақсат:

Күлтегін жырлары туралы терең түсіндіре отырып, көркемдік ерекшелігін ұғындыру. Оқушылардың ізденімпаздыққа, шығармашылыққа деген ынталарын арттырып, білімдерін кеңейту. Орхон ескерткіштерінен табылған жырда айтылатын негізгі мәселелерді таныстыра отырып, жырдағы тұлғаларға жан-жақты сипаттама беру.Өзіндік ерекшелігі мен құндылығын бағалау.

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Ежелгі дәуір әдебиеті туралы білімді тереңірек ұғындыру. Халық тәуелсіздігі үшін күрескен Күлтегіннің батырлық бейнесін таныту.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Қосымша оқулықтар,интерактивті тақтадан көрсетілетін слайдтар.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Секен Тұрысбековтың «Күлтегін» күйі ойнатылады.
Интерактивті тақтадан көне түркі алфавитінің, тас ескерткіштердің суреті көрсетіледі.
«Түркі халқының атақ-даңқы өшпесін... »(«Күлтегін»жырынан.) сөзіне оқушылардың назары аударылады.

ТPicture 7 алдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Жырда айтылатын негізгі мәселе
1.Түркі қағанатының тәуелсіздігінен айырылған 630-680 жылдар.
2.Түркілердің тауғаштарға бағыныштылығы;
Бірі - тауғаштың алтын-күмісіне, жібек матасына алданып қалуы;
Екінші – таққа отырған ұрпақтарының жігерсіздігі;
2. «Күлтегін» жырын мәнерлеп оқып, түсіндіру.Оқушыларға мәнерлеп, үзінді оқыту.
Оқулықпен жұмыс. Жырдың көркемдік ерекшелігін білдіретін сөз айшықтарын теріп жазу.Мысалы:
«от-су қылмадым»,
«түнде ұйықтамадым, күндіз отырмадым»,
«тізеліні бүктірді, бастыны еңкейтті»;
3.Жырдағы тұлғаларды топтастырып, сипаттама беру.
Күлтегін
Тоңұқұқ
Білге қаған
Елтеріс
Қапаған
Елбілге ана,
Тауғаш халқы
Ұмай ана

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

Күлтегін- жырдағы оқиғаны ұйымдастырушы негізгі тұлға.Оны түркі халықтарының ерлік туралы ұғымының жиынтық бейнесі деуге болады.Күлтегінде түркілерге тән ержүрек, өршіл,қайсар, қайтпас мінез бар.Елдің «Сондай батырым болса» деген арманына сай нағыз батыр.
47жас жасаған әскербасы,Бумын,Қапаған, Істемі қағандардың ұрпағы, Білге қағанның туған інісі, жырдағы ең өзекті тұлға, эпостық образ.
3. Қүлтегін бейнесіне жан-жақты талдау жасау.
Күлтегін - атқа мықты,бекем бекзада деген сөз.
Күлтегін тұлпарлары - Алып шалшы ақ айғыр, Азманақ, Қарагер, Башғы боз ат
Күлтегін өмірінің жырда әртүрлі жас белесімен айқын сипатталуын теріп жазып көру.
...інім Күлтегін жеті жаста қалды...-7жас;
...Он жаста...інім Күлтегін ер атанды...-10 жас;
...Он алты жасқа келгенде. ...ел-жұртын сонша молайтты...-16 жас;
Жиырма бір жасында Чача Сеңүнмен айқастық...-21 жас;
Күлтегін жиырма алты жасқа келгенде...-26 жас;
Күлтегіннің жиырма жеті жасында. ..-27 жас;
Күлтегін сол соғыста отыз жаста еді...-30жас;
Күлтегін отыз бір жаста еді...-31жас;
Күлтегін өлгенде қырық жеті жаста еді...-47 жас;
4. Жырды батырлар жырымен салыстыру.
«Күлтегін» жыры
Қойға шапқан бөрідей,
Талқандап қуып береді...
Әкем қағанның
қосыны бөрідей,
Талқандап қуып
береді...
Айдарлысын құл қылды,
Тұлымдысын тұл қылды...
Бек ұлдары құл болды,
Пәк қыздары күң болды...

V.Қорытындылау

Батырлар жыры – елдікті,
«Күлтегін»жыры- елдікті,
Исатай-Махамбет-еркіндікті,
Желтоқсан көтерілісі-тәуелсіздікті ту етті, сол үшін күресті.
« Бүкіл түркі халқы үшін
Түн ұйқымды төрт бөлдім,
Жанып күйдім, өрт болдым» («Күлтегін»жырынан.) деген жыр жолдарын бүгінгі күнмен байланыстыр.(Өзіндік пікірін сабақтан алған әсерімен байланыстыру).

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

«Жыршы тастар –әлемнің керемет таңғажайыбы » (ойтолғау жазу.)

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау


Топтардың бірін-бірі бағалауы(Жасыл,сары,қызыл жұлдызшаларды көрсету арқылы) Формативті бағалау

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек » кері байланысы арқылы сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстарын қысқаша жазу





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Д.Бабатайұлы «О Ақтан жас, Ақтан жас» өлеңі

Жалпы мақсат:

Дулат Бабатайұлының өмірінен мәлімет бере отырып оқушыларды елін,Отанын сүюге тәрбиелеу;

Оқушылардың бойына әдептілік,қарапайымдылық,инабаттылық қасиеттерін қалыптастыру;

Оқушылардың білімін бақылау арқылы мәнерлеп оқуға дағдыландыру;

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Д.Бабатайұлының  өмірі мен  шығармашылығына шолу жасау, өлеңнің құрылысы мен көркемдік ерекшеліктеріне тоқталу

Сабақта қолданылатын материалдар:

Интерактивті тақта, кестелер,т.б

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

1/Күлтегін  жырында  еркіндік, бостандық, тәуелсіздік  идеясы  қалай  көрінген2/ 2/Күлтегін  жырының  басты тақырыбы қандай, нені ұқтыңдар?

3/ Күлтегін жырының  тәрбиелік мәні  неде?

Талдау,жинақтау,

қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып


  Д.Бабатайұлы  1802жылы қазіргі Шығыс Қазақстан облысының  Аягөз ауданында  дүниеге келген.Қарапайым  ортадан  шыққан.Жастайынан ауыз  әдебиетінен, жыраулар мұрасынан  нәр алып өскен. «Өсиетнама» атты өлеңдер жинағы бар. Ақынның шығармалар жеке кітап болып басылып шыққан.

1/ Өлең неліктен  «О, Ақтан жас,Ақтан жас» деп аталды, өлең  бойынша жай жоспар құру:

1/Жетімдік

2/Тоқшылық

3/Бозбала шақ,ғашықтық

4/Жастық шақ,батырлық

5/Ел қорғаны

6/Орындалған арман

7/Үміт

Өлеңді мәнерлеп  оқыту.

Бежін-Қытай елінің астанасы  Пекин.

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

Өлең құрылысына  талдау жасау. Қысқаша түсінік  беру,еске       түсіру . /Шұбыртпалы ұйқас/

Жа- рық    сәу- ле  //  кө- ре   ал-  май, а  8буынды,2бунақты

А.б     б.б        б.б    а.б.    а.б   а.б   т.б     б.б

Ел    ша  -ңы    на  // е-  ре   ал- май, а  8буынды,2бунақты

Т.б    а.б   а.б   а.б  а.б а.б   т.б   б.б

Сол   бо-  йы   //ке-  тер   ме   е- кен- сің? ә 9 буынды,2бунақты

Б.б   а.б    а.б  а.б   б.б  а.б а.б  б.б   б.б

Жа  -пан-  ға    біт-  кен   жа- пы- рақ  б

А.б   б.б   а.б   б.б   б.б   а.б   а.б   б.б

Өлеңнен тұрақты сөз тіркестері  мен  шешендік  оралымдардың  айырмашылығын  тауып,жазу

Шешендік оралымдардың  еркін тіркестерге  қарағанда   ой жүйріктігіне құрылады.

Тұрақты  тіркестердің  орны ауыстырылмайды, шешендік оралымдарды, еркін тіркестерді  ауыстыруға болады.

Мысалы: /Жетімдік белі, кедейлік белі,жоқшылық белі;жарық сәуле,от сәуле,т.б./ ел шаңы-көш шаңы;шаң бермейтін-түр бермейтін.

Риторикалық  сұраулы  сөйлемдерді тауып оқу.

«Ақтан  жас»  дегенде сөйлеуші  өз сөзі арқылы сөз арнаушы  адамның өзінен кіші  екендігін меңзеп тұр.

Көріктеу-көрнекті тіл.

V.Қорытындылау

Постер қорғау.

1/ Өлең  неліктен «О,Ақтан жас,Ақтан жас»  деп аталды?

2/Шешендік оралымдарға  тоқтал.

3/ Неліктен, Д.Бабатайұлының  өлеңін  сұрай  арнау  үлгісінде  жазылған  дейміз?

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

Дулат Бабатайұлы. «О,Ақтан жас, Ақтан  жас» өлеңін мәнерлеп оқу.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау


Топтардың бірін-бірі бағалауы(Жасыл,сары,қызыл жұлдызшаларды көрсету арқылы) Формативті бағалау

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

С.Аронұлы. «Жақсы мен жаман адамның қасиеттері» өлеңі

Жалпы мақсат:

Сүйінбай Аронұлы туралы таныстыра отырып, өлеңнің мазмұнын меңгерту, өлеңнің идеясы мен тақырыбын түсіндіру, оқушының өз ойын ашық білдіруге, пікірін қорғай білуге, шығармашылық ізденісін арттыруға дағдыландыру, тұлғалық қасиеттері қалыптасқан өнегелі жеке тұлға қалыптастыру;

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Адам баласында кездесетін жаман мінез құлықтардан аулақ болуға,оларды сынай білуге үйрету

Сабақта қолданылатын материалдар:

Ақынның портреті, интерактивті тақта, кеспе қағаздар.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

«Кім жылдам?» тапсырмасы арқылы оқушыларға ұяшықтардың біреуін таңдатады. Осы тапсырмада өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау сұрақтарын береді.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Сүйінбай Аронұлы 
    Сүйінбай – ХІХ ғасырдағы Жетісудың ірі ақыны. Ол әділетсіздікке жаны қас, шындықты бетке айта алатын батыл, халықты тілімен қорғаған өткір сыншы. Айтыскерлігімен көрінген азамат ақын. Сүйінбай 1898 жылы қайтыс болды.Бірақ ақынның үлгілі, өнегелі шығармалары бүгінгі күнге дейін жас ұрпақтарды тәрбиелеп, дұрыс жолға бағыттайды.



Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

Кітаппен жұмыс: Кітаптан Сүйінбайдың өлеңін мәнерлеп оқиды..

Шығармашылық жұмыс : Жақсы мен жаман қасиетке байланысты мақал – мәтелдер айтады. Жақсы бала ата-анасының есіктегі басын төрге сүйрер. Жаман бала ата-анасыны төрдегі басын есікке сүйрер

IV.Шығармашылық жұмыс

Топпен жұмыс орындау. Сурет салу, өлең шығару.
       І-топ тапсырмасы: «Жаныңда жүр жақсы адам».
       ІІ-топ тапсырмасы: «Жирен жаман әдеттен».

Оқушылар жұмыстарын қорғайды, қорытынды шығарады. Спикерлер топтарды бағалайды.

V.Қорытындылау

«Жақсылық пен жамандық» тақырыбына шығарма жазу

Не білем?

Не білдім?

Не білгім келеді?










VI. Үйге тапсырмасын беру

«Жақсы мен жаман адам қасиеттері» өлеңін жаттап келу.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Абай Құнанбайұлы. «Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ»

Жалпы мақсат:

Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығы туралы түсіндіру. Ақын шығармаларының тақырыбы туралы мәліметтер беру. «Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ» өлеңіндегі адамның, ер жігіттің сенімді серігі – бәйге атының сыны мен бағасының берілуі.

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

«… қазақтың классик әдебиетінің атасы, қазақ поэзисының күн шуақты асқар биігі Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығы туралы білімді толықтыру; мал патшасы жылқының сыны мен  бағасының сипатталуын түсінуге бағыт беру

Сабақта қолданылатын материалдар:

Ақын портреті, бүктеме,  ақынның шығармалар жинағы, интерактивті тақта, оқушының дәптері, сызба-кестелер, бағалау парағы, плакат, түрлі-түсті қаламсаптар.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

« Жақсы мен жаман адамның қасиеттері» өлеңін сатылы кешенді талдау. Жаман мен жақсы қасиеттерді жазу.Жазған қасиеттерін « Жақсы-жаман » ойыны арқылы тексеремін.(жағымды қасиеттерге қол шапалақтаймыз, жағымсыз қасиеттерге аяқты топылдатамыз)

    Жақсы адам қасиетттері: ешкімді жатсынбайды, сөзіне сақ, елдің ағасы, елдің басшы серкесі, жүзі жылы, сөзі майда, үлкен –кішінің бәріне жақсы, жыл құсындай, алысты жақын етер.

    Жаман адам қасиеттері: көкірегі-көр, көзі-соқыр, жүрер жолдан тал түсте адасушы, өтірікші өсегі көп, іріткі салушы, ел арасын сөзбен бықсытушы, ұрыншақ, тентек, сүйкімсіз, жылқының қотыр болған аласындай, балтаның ұңғысындай, сөзі кесек, өсек-аяң айтып жүреді т.б.

Өлеңге кешенді талдау:

    1.Өлеңнің авторы-

    2.Тақырыбы-

    3.Жанр түрі-

    4.Идеясы-

    5.Шумақ саны-

    6.Бунақ саны-

    7.Буын-

    8.Ұйқас түрі-

    9.Әдеби теориялық ұғымдар-

    10.Тәрбиелік мәні-

ІІІ. Жаңа тақырып

Абай ХІХ ғасырдағы қазақтың данышпан, суреткер ақыны, өз ұрпағын өнер - білімге үндеген ойлы ағартушы екендігін түсіндіру.
1845 - 1904 жылдарда өмір сүрген, қазақ әдебиетінің атасы, қазақтың Ұлы ақыны Шығыс Қазақстан облысы, Шыңғыстау бөктерінде дүниеге келген. Әжесі Зере, анасы Ұлжан. Табиғат лирикасына байланысты өлеңдер жазған, сазгер, аудармашы (араб, парсы, түрік, орыс ақындарының шығармасын аударған)
Абай тегі: 1. КішІк 2. Әйтек 3. Олжай 4. Қайдос 5. Ырғызбай 6. Өскенбай 7. Құнанбай
Аналары: 1. Күңке - Құдайберді - Шәкәрім.
2. Ұлжан – Тәңірберді, Абай, Ысқақ, Оспан
3. Айқыз – Халиолла, Ысмағұл

Кітапппен жұмыс: Кітаптан Абайдың «Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ» өлеңін мәнерлеп оқиды.

Білімді бекіту:Өтілген тақырыпқа байланысты бірнеше сұрақтар қоямын.Өлеңді оқи отырып, ақын ақын суреттеуінен қандай әсер алдыңдар? Абай өлеңінде аттың сыны қандай сөздермен айшықталған?

Абай суреттеуіндегі аттың сыны сөз өнері болғанда, суреттегі ат бейнесі өнердің қай түріне жатады?


IV.Шығармашылық жұмыс

Жүйрік баптап, оны бәйгеге қосу қазақ баласы үшін үлкен өнер болған. Бұл өлеңде Абай бәйге атының мүсінін берген. Ат сипатын беретін әрбір сөзге тоқталатын болсақ, мысалы, «жауырыны етсіз тақтайдай - ақ» деген өлең жолына үңілейікші. Жүйрік атта артық ет болуы мүмкін емес. Сол себепті де жауырынды етсіз тақтайға теңеуі ақынның шындығы болып келеді. Немесе «арты талтақ» деген суреттеме бар. Бәйге артының қолтығы, саны ықшам болып, бір - біріне жабысып жатса, шапқан кезде адымы ашыла ма? «қоян жақ», «қой мойынды» деген суреттемелер қаз - қалпында алғанда тым қарапайым - ақ. Ал қоянның жағы – ол қураған етсіз жақ. Жүйріктің жағы майлы болып келмейтінін ақын осы «қоян жақпен» беріп отыр. Осылайша әрбір бейнелі сөзге түсінік беру керек.

3 топқа тапсырма беру. 
Дәптермен жұмыс 1 - кесте
Өлеңнің алғашқы шумағынан дене мүшелерін тіркескен сөзімен теріп жаз
Шоқпардай кекіл, қамыс құлақ, қой мойын, қоян жақ, бөкен қабақ, ауыз омыртқа, майда жал, ой желке
Осы сөздерден омоним болатын сөздерді тап, мысал келтір
Қой
1. Қорада қой су ішіп тұр
2. Кітапты орнына қой
Ой
1. Оның ойы ұшқыр
2. Ауыл ойға қарай қоныс тепті
Жақ
1. От жақ
2. Адамның дене мүшесі
3. І, ІІ, ІІІ жақ

Тіркескен сөздердің ішінен тасымалдауға болмайтын сөздерді тап
Қой
Жақ
Ауыз
Жал
Ой
2 - кесте Өлеңнен жылқының дене мүшелерін теріп, жаз
Жауабы: кекіл, құлақ, мойын, жақ, қабақ, ауыз омыртқа, жал, желке, мұрын, ерін, тіс, қабырға, жота, омырау, төс, бақай, тұяқ, шынтақ, аяқ, жауырын, сауыр, мықын, құйрық, қыл, ұршық, сан, бауыр, тірсек (шідерлі), көз
Осы сөздерге сұрақ қой Сұрағы: не? Қай сөз табына жатады? Сөз табы: зат есім 3 - кесте «Бес жолды өлең» (жаңа сабаққа байланысты бес жолдан тұратын қорытынды шығару) 1. Кім? Не? Абай 2. Қандай? Ақылды, зерек 3. Не істеді? Оқыды, жазды, қалдырды 4. Сөйлем Абай қазақтың ұлы ақыны
5. Синоним Абай – ақын Толықтыру тесті 4 - кесте
Батырлар жырындағы, ертегілердегі батырлар Астына мінген аты
Алпамыс - Байшұбар
Қобыланды - Тайбурыл
Ертөстік - Шалқұйрық
Күлтегін - Қарагер
Кендебай - Керқұла
Жаңа сабақты пысықтауға арналған сұрақтар:
1. Абай атамыздың суреттеуіндегі аттың сыны сөз өнері болғанда, суреттегі ат бейнесі өнердің қай түріне жатады?
2. Өнердің басқа қандай түрін білесіңдер?
3. «Ат - ер қанаты» деген қанатты сөздің шығуы неліктен деп ойлайсыңдар?
4. Жылқы малы туралы қандай ән, би, күй аттарын білесіңдер?
5. Ат жайлы қандай мақал - мәтелдер білеміз?
1. Ат биеден, Аруана түйеден.
2. Тұлпар шаба жетіледі, Сұңқар ұша жетіледі.
3. Ат құлыннан, Батыр баладан.
4. Ат тұяғын тай басар.
5. Аттың аты үлкен, түйенің табаны үлкен.
6. Ерге лайық ат бітеді, Қызға лайық сән бітеді.
Сонымен оқушылар, жақсы атты танып білдік пе? Өлеңнің идеясы:
ер қанаты жақсы атты суреттеу, тану.
Өлеңнің түйіні: «Шапса жүйрік, мінсе берік, жуан, жуас. Разы емен осындай ат мінбесем»

V.Қорытындылау

Постер қорғау.

Сонымен оқушылар, жақсы атты танып білдік пе?

       – Өлеңнің идеясы не екен?

      – Ер қанаты жақсы атты суреттеу.

      –  Өлеңнің түйінін мәтіннің қай жерінен табуға болады?


Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

«Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ» өлеңін жаттап келуге және атқа,жылқыға байланысты мақал-мәтелдер жаттап келуге беремін.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

«Құлақтан кіріп бойды алар» өлеңінің көркемдік ерекшелігі

Жалпы мақсат:

Абай өлеңдерінің мазмұны мен идеясын меңгерту арқылы оқушылардың сөздік қорын молайту, өлеңнің тіл ерекшелігіне оқушылардың назарын аудару, көркемдігін түсіндіру. Әдеби теориялық түсініктер беру.

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Абайдың ұлылығын терең сездіру, адамгершілік қасиеттерге баулу, Абай мұрасына қызығушылықты арттыру, оқып - білуге, тани түсуге ұмтылдыру.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Электронды слайдтар, кітаптар, интерактивті тақта, Абайдың портреті, ақын туралы жазылған кітаптар, ақын өлеңдерінің жинақтары

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Балалар, біз өткен сабағымызда ұлы ақын Абайдың өмірбаянына тоқталдық. ( Оқушылармен өтілген тақырып бойынша, жаңа сабаққа кіріспе ретінде блиц - турнир өткізіледі)
Сұрақтар:
1. Абай Құнанбаев -..................(ақын, ойшыл)
2. Қай жерде дүниеге келген.................(Шығыс Қазақстан облысы, Шыңғыстаудың бауырында)
3. Ол қай жылы туылған..................( 1845 жылы)
4. Алғаш хат таныған....................... (ауыл молдасынан)
5. Абай оқыған медресе....................(Семейдегі Ахмет Риза)
6. Абайдың шын аты...................(Ибраһим)
7. Абайдың арғы атасы.....................(Өскенбай)
8. Өз әкесі...............................(Құнанбай)
9. Абайдың шешесі...............,(Ұлжан) әжесі....................(Зере)
10. Абайдың әкесі Абайды.........................(ел билеуге үйретеді))
11. Абай мен әкесі арасындағы келіспеушілік................(ел билеушілердің халыққа жасаған қиянатын көргенде басталады)
12. Абай оқыған шығыс ақындары....................... Низами, Сағди, Хафиз, Фзули)
13. Абай дос болған орыс демократ ғалымдары.........................(Михаэлис, Долгополов)
14. Абай шығармаларын оқыған философтар.........................(Платон, Сократ, Аристотель)
15. Абай шығармаларын оқыған орыс жазушылары мен ақындары..........(Пушкин, Лермонтов, Крылов, Толстой, Салтыков - Щедрин, Добролюбов, Чернышевский)
16. Абайдың ақын екенін танытқан алғашқы көркем өлеңі..................(Қансонарда)
17. Ол қай жылы жазылған..................(1882жылы)
18. Абай оқыған орысша журнал.................(«Русский Вестник»)
19. Абай рухани байлық алған үш саласы.....................(шығыс әдебиеті, орыс жазушылары, халық ауыз әдебиеті)
20. Қай жылы дүниеден озды?............... (1904 жылы)

ІІІ. Жаңа тақырып

Power Point таныстырылымы, электрондық оқулық арқылы сабақты түсіндіру,сұрақтар қою,тыңдау. Кейс стади әдісімен аяқталмаған мәтін ұсыну.

«Құлақтан кіріп, бойды алар...» – Абайдың өлең, ән-күй туралы жазылған идеялық жағынан өте күшті, көркемдік қасиеті де соған әбден сай келген тамаша шығармасының бірі. Тақырыбы, идеясы жағынан ол ақынның «Өлең - сөздің патшасы, сөз сарасы...», «Біреудің кісісі өлсе, қарапы ол...», «Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін...», «Адамның кейбір көздері...» сияқты шығармаларымен тығыз байланысты. Бұл өлең Абайдың көркем шығарманы, ән-күйді жоғары бағалағандығының анық айғағы. Өлең7, 8, 9 буынды шалыс ұйқаспен (а, -б, -а, -б) жазылған. Алғаш рет 1909 ж. Санкт-Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны ИбраҺим Құнанбайұлының өлеңі» атты жинақта жарияланған. Өлең басылымдарында ешқандай текстологиялық өзгерістер кездеспейді. Тек 1957 жылғы жинақта жазылу мерзімі 1896 ж. деп көрсетілген. Абайдың бұл өлеңіне компoзиторлар С. Мұхамеджанов, А. Гурьев ән-романстар жазған.

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

Венн диаграммасы толтыру.
1. Абай кім?
2. Абай Құнанбаев қай жерде дүниеге келген?
3. Абайдың қандай әндерін білесіңдер?
4. Абайдың әжесінің аты ата.
5. Абайдың өлеңдерін білесің?
6. Абай Құнанбаевтың атасы.
7. Абай Құнанбаевтың қандай өлеңдерін білесің?

Топтастыру

Shape12 Shape11 Shape10 Shape9 Shape8 Shape7 Shape6 Shape5 Shape4


Абай









VI. Үйге тапсырмасын беру

Өлеңді мәнерлеп оқу,мазмұнына байланысты суреттер салу.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

«Әсемпаз болма әрнеге» өлеңі

Жалпы мақсат:

Оқушылардың ойын кеңейтіп,тілді байытатын,мазмұнды да көркем сөз үлгілері мол мақал-мәтелдер,нақыл сөздер үйрету


Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Ұлы ақынның өмірі мен шығармашылығы туралы алған білімдерін нақтылау, қазақ поэзиясының асқар биігі Абайға,  оның шығармашылығына құрмет, мақтаныш сезімдерін туғызу

Сабақта қолданылатын материалдар:

Автор туралы слайдтар, суреттер топтамасы, жаңа материалға қатысты слайдтар, А. Құнанбаевқа арналған шағын кітап көрмесі

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Кел билейік!» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Оқушылар билей отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Қызығушылықты ояту

1. Абай кім?

2. Қашан. Қай жерде, дүниеге келген?

3. Абайдың шын есімі кім?

4. Абайдың қандай өлеңдерін білесіңдер?

5. Қандай әндерін білесіңдер?

6. Қанша қара сөзі бар?

7. Ұлы ақын туралы жазылған роман-эпопея қалай аталады?

8. Оның авторы кім?

9. Ән туралы жазылған қандай өлеңдері бар?

10. 31 қара сөзі не туралы? 

Талдау,жинақтау,

қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Power Point таныстырылымы, электрондық оқулық арқылы сабақты түсіндіру,сұрақтар қою,тыңдау. Кейс стади әдісімен аяқталмаған мәтін ұсыну.

Әсемпаз болма әрнеге” өлеңін мәнерлеп оқыту. 

Өлең мазмұны жайлы оқушылардың ой-пікірін тыңдау. 

1. Әсемпаз болма әрнеге Өнерпаз болсаң-арқалан дегенді қалай түсінесіңдер?

2. Ақын қандай жақсы қасиеттер туралы айтады?

3. “Алдың-жалын, артың – мұз” деген өлең жолдарын қалай түсінесіңдер?

4. “Пайда, мақтан, мінін ұрлап, бәйге, жасыру,” сөздерінің мағынасын ашыңдар?

5. Осы өлеңде нақылға айналып кеткен қандай өлең жолдары бар?

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

Топпен жұмыс: .1. Әсемпаз болма әрнеге

Өнерпаз болсаң арқалан

Сен де бір кірпіш дүниеге,

Кетігін тап та ,бар қалан.

Өлеңдегі пайда,мақтан,мінін ұрлап,жасыру тәрізді сөздердің мән мағынасына көңіл бөліңдер,олардың синонимдерін анықтаңдар.

Осы өлеңнен ақынның нақылға,қанатты сөздерге айналып кеткен өлең жолдарын табыңдар.

Дәптермен жұмыс: Сөздікті дәптерлеріне жазады.

Шапқат -- мейірім,жәрдем

Ез (езбе) -- мезі етуші,мыжыма

V.Қорытындылау

Постер қорғау.

Әсемпаз болма әрнеге-дегенді қалай түсінесіңдер?

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

«Әсемпаз болма әрнеге» өлеңін жаттап,бес асыл іс туралы ой толғау жазып келу


Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау


Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Отыз бірінші қара сөз

Жалпы мақсат:

Абай қара сөздерінің тәрбиелік мәнін түсіну, адамгершілік тәрбие берудегі ақынның философиялық шолуларының маңызын түсінуге үйрету, отыз бірінші қара сөзінің мазмұнын меңгерту.

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Абай қара сөздерінің тәрбиелік мәнін түсіну, адамгершілік тәрбие берудегі ақынның философиялық шолуларының маңызын түсінуге үйрету, отыз бірінші қара сөзінің мазмұнын меңгерту.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Электронды оқулық, сызба, суретті парақша, т. б.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Абайдың қара сөздері» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Абайдың қандай өлеңдерімен таныстық?

( «Ғылым таппай мақтанба», «Әсемпаз болма әрнеге», «Қансонарда бүркітші шығады аңға», «Жасымда ғылым бар деп ескермедім», «Жаз», «Күз», «Қараша, желтоқсанмен сол бір екі ай», «Жазғытұры», «Адамның кейбір кездері», «Құлақтан кіріп бойды алар»т.б.

Абайдың қандай күйлерін білесіңдер?

( «Желдірме», «Май түні», «Торы жорға»)

Абайдың әндері «Көзімнің қарасы», «Желсіз түнде жарық ай», «Сегіз аяқ», «Айттым сәлем, Қаламқас», «Бойы бұлғаң», «Татьянаның хаты», «Қор болды жаным»

Әлихан Бөкейханов – қоғам қайраткері, әдебиетші, публицист, экономист, аудармашы. Абайдың ең алғашқы өлеңдер жинағының басылып шығуына атсалысқан тұлға. Абайдың өмірі мен шығармашылығы жөнінде алғаш зерттеу мақаласын жазған.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Қазақ әдебиеті тарихында ең алғаш жазба әдебиетінің негізін қалаған Ы.Алтынсарин болса, оны ары қарай жалғастырған Абай болған. Ыбырай Алтынсарин көркем сөз әдебиетінің атасы болса, Абайдың қара сөздері ғақлиялық даналық сөздері болған. Абай өз қара сөздерін 1890-1898 жылдар арасында жазған. Қара сөздерін жазуды бастағанда Абай 45 жаста болған. Ақыл-ойы толысып, жасы кемелденген, көрген-білгенін ой елегінен өткізіп, сараптар жасқа жеткен кезінде қара сөздерін жазуды қолға алған. Бұған дейін Шығыс ойшылдары Әл-Фараби, Фирдоуси, Бабыр, Батыс философ, ғалымдары Галилей, Коперник, Спенсер, Дарвин, Ньютон, Пифагор еңбектермен танысып, үлкен дайындықтан өтіп келеді.

Өзінің қара сөзді жазуды қолға алғандағы мақсатын Абай бірінші қара сөзінде атап көрсетеді: «Ақыры ойладым: осы ойыма келген нәрселерді қағазға жаза берейін, ақ қағаз бен қара сияны ермек қылайын, кімде-кім ішінен керекті сөз тапса, жазып алсын, я оқысын, керегі жоқ десе, өз сөзім өзімдікі дедім де, ақыры осыған байладым, енді мұнан басқа ешбір жұмысым жоқ».

Абайдың қара сөздерінің саны 46. Бірақ біз 46-ншы қазақтардың шығу тарихы жайлы жазылған «Біраз сөз қазақтардың түбі қайдан шыққандығы туралы» деген қара сөзін өз алдына жеке тарихи шығарма, очерк ретінде қарастырып жүрміз.

Абай қара сөздері - өмір тәжірибесінен туған ой толғамының қорытындысы.

Шығармашылық жұмыс

Топпен жұмыс.

1-топ: «Отыз бірінші» сөз

Естілген нәрсені ұмытпастыққа төрт түрлі себеп бар: әуелі - көкірегі байлаулы берік болмақ керек; екінші — сол нәрсені естігенде я көргенде ғибрәтлану керек, көңілденіп, тұшынып, ынтамен ұғу керек; үшінші — сол нәрсені ішінен бірнеше уақыт қайтарып ойланып, көңілге бекіту керек;

2-топ: - төртінші - ой кеселі нәрселерден қашық болу керек. Егер кез болып қалса, салынбау керек. Ой кеселдері: уайымсыз салғырттық, ойыншы-күлкішілдік, я бір қайғыға салыну, я бір нәрсеге құмарлық пайда болу секілді. Бұл төрт нәрсе - күллі ақыл мен ғылымды тоздыратұғын нәрселер.

(әр топтан бір оқушы мазмұндап шығады)

«Пікірі жоқ адамнан қорық» деген шығыс даналығы бар. Әрбір адамның өзіндік мені,өз пікірі болуы керек. Сендер оны «өзін-өзі тану» сабағынан да үйреніп жүрсіңдер.


Мақал-мәтелдер

Абайдың сыны

Өз пікірің


Қалауын тапса, қар жанады







Атың шықпаса, жер өрте



Алтын көрсе, періште жолдан таяды




Ата-анадан мал тәтті, алтын үйден жан тәтті.




Сұрауын табамын, қалауын табамын деп жүріп, қорлықпен өмір өткізгенше, малды не жерден сұрау керек, не аққан терден сұрау керек.


Жер өртеп шығарған аттың несі мұрат?


Періште алтынды не қылсын, өзінің көрсеқызар сұмдығын қоштағалы айтқаны.


Ата-анасынан мал тәтті көрінетұғын антұрғанның тәтті дерлік не жаны бар? Ата-анасын малға сатпақ ең арсыздың ісі емес пе?










9. Асыл сөздің жалғасын тап.

Жұмысы жоқтық

Тамағы тоқтық ... (Аздырар адам баласын)


Үш-ақ нәрсе адамның қасиеті ... (Ыстық қайрат,нұрлы ақыл,жылы жүрек)


Тағы сене бастаймын,

Күнде алдағыш қуларға ... (Есім шығып қашпаймын,Мен ішпеген у бар ма?!)


Баламды медресеге біл деп бердім ... (Қызмет қылсын,шен алсын деп бермедім)


Талап, еңбек, терең ой ... ( Қанағат,рахым, ойлап қой,Бес асыл іс,көнсеңіз)

10. Дискуссиялық карта.


Сөз таңдау

Сөз қисыны

Сөз әрлеу

ынтамен ұғу

бар зейінін салу

көңілденіп,тұшыну

ғибрәтлану

үйрену

үлгі ету

берік болу

ештеңені ойламау,бар ынтасымен тыңдау

көкірегі байлаулы берік болу

қайтарып

ішінен қайталау

ішінен қайтарып ойланып




11. Мәтіндік тапсырма.

1-топқа:

Естілген нәрсені ұмытпастыққа төрт түрлі себеп бар: ------------------------------------------------------------------------------------------------------ болмақ керек; екінші — сол нәрсені естігенде я көргенде ---------------------------- керек, көңілденіп, тұшынып, -------------------------------------------- керек;

2-топқа: үшінші — сол нәрсені ішінен ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- көңілге бекіту керек;

төртінші - -------------------------------------------------------------------------- --------------------------керек. Егер кез болып қалса, салынбау керек. Ой кеселдері: ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ секілді. Бұл төрт нәрсе - --------------------- мен ------------------------ тоздыратұғын нәрселер.


12. Сатылай кешенді талдау.


«Отыз бірінші» қара сөзі

Авторы:

Жанры:

Тақырыбы:

Идеясы:

Естігенді ұмытпаудың төрт түрлі себебі бар:

1.

2.

3.

4.

Ой кеселдері:

Тәрбиелік түйіні:


Қорытынды:

Абай – ұлы ақын, ғалым, философ, көркем әдебиеттің темірқазығы.

Абай насихаты – ынтымақшыл, арлы, адал, еңбекқор, иманды, талапты, үлкен жүректі кісі болу. Абай «Жиырма тоғызыншы» қара сөзі арқылы кез-келген нәрсені сол қалпында қабылдай бермей, сын көзбен қарауға, өзіңе керекті нәрсені танып, талғап ала білуге шақырады. Абайдың өз сөзімен айтсақ:

Терең ойдың түбінде теңізі бар,

Тесіле көп қараса, көңіл ұғар

Үйге тапсырмасын беру

«Абай қара сөзін оқығаннан кейінгі түйген ойым» эссе жазу және «отыз бірінші» қара сөзін жаттау.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау



Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Ш.Құдайбердіұлы. «Адамдық борышың» өлеңі

Жалпы мақсат:

Шәкәрім өлеңдері туралы түсінік бере отырып,ерлікке,адамгершілікке баулу, тәрбиелік мәні бар мысалдар келтіре отырып оқушыларды елін,жерін,Отанын сүюге тәрбиелеу;

Оқушылардың білімін бақылау арқылы мәнерлеп оқуға дағдыландыру;

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірімен танысып, өлеңдерінің идеясын ашу, рухани- адамгершілік қағидаларымен танысу,өлеңді нақышына келтіре оқи отырып,негізі түйінді таба білуге дағдыландыру.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Слайд, флипчарт, автор портреттері.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

Сабақ барысы:

Тапсырмалар

Уақыт

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының

 іс-әрекеті

Ұйымдастыру

2 мин

Сәлемдесу. Тренинг «Менің сүйікті жемісім» арқылы 3 топқа бөлу.

1-топ: «Абай ауылы»

2-топ: «Шәкәрім ауылы»

3-топ: «Болашақ ауылы»

/Оқушыларды әр тапсырма сайын формативті бағалап отыру/

Оқушыларды топқа бөле отырып, назарларын сабаққа бұру.

Үй тапсырмасын тексеру

7 мин

1) Ойтолғау, «ақынмен сырласу» Абайға б/ты

2) Мақал, өлең, әңгіме. Адамдық қасиетт.

3) Абай-Шәкәрім әндерін айту.

Оқушылар талғамдарына қарай жауап береді.

/формат. Бағалау жүреді/

Жаңа сабақ

15 мин

Сабақтың эпиграфы: «Адам болып тудым, адам атымды ақтайын, көп үшін, халық үшін, келешек ұрпақ үшін еңбек етейін. Кейінгіге үлгі аларлық із-белгі қалдырайын, адам атым өшпесін, тарихқа аз да болса үлес қосайын деген ойда болдым.Келешектің ойын ашайын деп жаздым.

 .....Өз заманым үшін жазғам жоқ. Келер дәуірдің адамы үшін жаздым.»

    /Ш.Құдайбердіұлы/

Мұғалімнің кіріспе сөзінен басталады.  Оқушылар өздерінің ізденушілік жұмыстарына б/ты Шәкәрімнің өмірі мен мұрасына б/ты деректермен таныстырады.

Шәкәрім мұрасы – мәңгілік шежіре

Шәкәрім Құдайбердиев-қазақ мәдениеті

 мен ғылымының көгінде өзінің жарқын

 жұлдызын қалдырған биік тұлға.                                                        

            / Ә.Тәжібаев/

 

 1. топ Шәкәрім Құдайбердіұлы өмірі   

2. топРесми ақталуы, ұрпақтары   

3.топ  Шығармалары  ( Аубакирова Гауһар)

Оқушылар назарына «Абай Шәкәрім» слайдын көрсету.

Оқушылар мұғалімді ден қоя отырып тыңдайды.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Оқушылар тыңдай отырып, негізгілерін түртіп отырады.

Мәтінмен жұмыс

5 мин

«Адамдық борышың» өлеңін мәнерлеп оқу. Мұғалім,

Сөздікпен жұмыс:

Нәпсі-атақ, даңқ.

Тұл-жалғыз, ескерусіз қалу

Мансап-атақ, даңқ.

Сарп қылу- жанымен беріле орындау.

Оқушылар мәтінді түсініп оқйды. Сөздік жұмысын дәптерлеріне орындайды.

/форм. бағаланады/

Тапсырмамен жұмыс

5 мин

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5 мин

1 топ:                     СКТ

Авторы: Шәкәрім Құдайбердіұлы 1858-1931 жылдар аралығында Шығыс Қазақстан облысында  өмір сүрген, ақын, аудармашы,Абайдың немере інісі, орыс ойшылы Толстойды ұстаз тұтқан.

.Тақырыбы: «Адамдық борышың»

Идеясы: «Өміріңді сарп қыл өлгеніңше

  Жоба тап, жол көрсет, келешек қамы үшін»

Шумақ саны: 1

 Тармақ саны: 25

 Буын саны: 11

Ұйқас түрі: қара өлең

 Өлеңнің түйіні: «Ғибрат алар артыңа із қалдырсаң,Шын бақыт- осыны ұқ, Мәңгілік өлмейсің!»

 

2. топ: Өлең мазмұнына жоспар құру.        

3. топ: мақал-мәтелдермен байланыстыру. (Топтарға тақырыптары жазылған кестелер беріледі)                                

 

 

Әрбір топ бірлесіп орындайды. /Формат.бағалау жүреді/

 

 

 

 

 

 Топтар бірлесіп орындайды.

Қорытынды

5 мин

ВЕНН диаграммасы

1)      топ: Абай кім?

2)      Топ: Шәкәрім кім?

3)      Екеуіне ортақ не бар?

Топтар бірлесе орындап, презентациялайды

Үйге тапсырма

1 мин

Үйге тап: өлеңді жаттау, «Менің адамдық борышым» шағын шығарма.

Күнделіктеріне белгілеп алу.

Бағалау

2 мин

Фишкалар арқылы. Фишкаларда 5-жаксы

 Балдық жүйе                                 4 -орташа

                                                        3-қанағат

Қанша фишка жинағандарын көрсетеді. Балл

Рефлексия

2 мин

Оқушылардың сабақтан алған әсерлері

«Автор орындығы арқылы» әсерлерімен бөлісу

 

Күні

Мұғалім:

Сабақтың тақырыбы

С. Торайғыров. «Шығамын тірі болсам адам болып», «Мен-қазақ» өлеңдері

Сілтеме

Қазақ әдебиеті 6-сынып

Жалпы мақсаты

С.Торайғыров шығармашылығына, оның өмірлік ұстанымына, азаматық тұлғасына көңіл аударту;Азаматтық тұлғасын ашу

Міндеті

Сұлтанмахмут поэзиясының тілдік, көркемдік ерекшелігін таныту, өлеңді әдеби-теориялық талдай білуге дағдыландыру. Ақын шығармалары арқылы оқушылардың әдебиетке деген таным - біліктерін шыңдау.Отанға, халыққа деген шексіз сүйіспеншіліктің көрінісімен таныстыу

Оқыту нәтижесі

Әдеби-теориялық білімдері кеңейеді, ақын-жазушы шығармашылығы туалы білімдері артады, өзіндік ой-пікір, тұжырым айтуға дағдыланады. Сыни ойлауы қалыптасады. Отаншылдық сезімі артады. Поэзияға құмарлығы артады.

Сабақтың барысы;

Уақыты

Бөлімдері, қолданатын әдіс-тәсілдер

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

1 мин.

 

 

 

3 мин

І.Ұйымдастыру

 

 

ІІ.Қызығушылықты ояту.

Амандасу, түгендеу, сабаққа назарларын аудару

 

Оқушы белсенділігін арттыру мақсатында «Менің борышым...»

тренинг

 

 

 

 

Оқушылар бір ауыз сөзбен «Менің  борышым...» деп өз ойларын жалғастырады.

10мин

ІІІ.Үй тапсырмасын сұрау

Ш.Құдайбердіұлы «Адамдық борышың»

Оқушылар жатқа мәнерлеп оқиды.

2мин

ІҮ.Үй тапсырмасын бекіту

«Бір айналым сөйлесім»

«Абай салған ағартушылық-демократтық жалғастырушы...»

Оқушылар ойын бір-бір сөйлеммен жалғастырып, Шәкәрім шығармашылығы туралы ой қорытады.

13 минут

ІІІ Мағынаны тану

 

Жаңа сабақ

Кітаппен жұмыс

С.Торайғыров «Шығамын тірі болсам адам болып» өлеңін, «Мен -қазақ» өлеңін және әдебиет теориясынан «Лирикалық кейіпкер» танысады.

Оқушылар кітаппен жұмыс жасайды.

Мәнерлеп оқып,  лирикалық кейіпке туралы түсінік алады.

 

10мин

Топтық тапсырма

Постер құру

Үш топқа тапсырма;

1-топ «Шығамын...»

2-топ «Мен-қазақ»

3-топ Екі өлеңді салыстыра талдау.

Әр шумаққа талдау жасайды. Постер қорғайды.

Тақырыбы:

Лирикалық кейіпкердің көңіл күйі:

Идеясы;

 

3 мин

ІҮ. Ой қорыту

«Зымыран сұрақтар»

-Сұлтанмахмутты сен кіммен салыстырар едің?

-Өлеңдеріндегі өршілдік, қайсалық мінез кімді еске түсіреді?

-Өлеңде ауыспалы мағынада

қолданған сөз бар ма?

Ақын арманы қандай?

Алаш деген кім?

Лирикалық қаҺарман деген кім?

Қазіргі таңда ақын үміті ақталды ма?

Оқушылар өздері осыған дейін оқыған ақындармен салыстыра отырып ой қортады.

2 минМұғалім түйіні:

ХІ ғасыр мен ХХ ғасыр тоғысында әдебиет әлеміне тың ой әкелген бірнеше біртуар тұлғалар бар. Олар шығармаларының тақырыптық маңыздылығымен, көркемдік шешімдерімен, жанрлық ерекшеліктерімен дараланады. Қазақ халқының рухын аспандата келген оптимистік көзқарастағы ақын - жазушылар көші Сұлтанмахмұт Торайғыровтан басталады.С.Торайғыров - халқымыздың ой тілегін білдіріп, көзін надандықтан ашуды арман еткен. Ақын өз атынан сөйлей отырып, сол дәуірдегі ұрпақтың мұрат - мақсатын, арман - аңсарын жырға қосады

1минут

Ү. Бағалау

Мұғалім оқушыларға бағалауды ұсынады, соңынан өзі қорытынды жасайды.

Оқушылар бір-бірін бағалайды.







Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

М.Жұмабаев «Мен кім?», «Қазақ тілі» өлеңдері

Жалпы мақсат:

Оқушыларға ақпараттық білім көзі арқылы Мағжан Жұмабаевтың

өмірі мен шығармашылығы жайында түсінік беру.

«Қазақ тілі», «Мен кім?» өлеңдерінің мазмұнын ұғындыра отырып

ақынның өршіл де жігерлі бейнесін таныту.

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Оқушыларға бүкіл өмірін Алашына арнаған ұлы ақын Мағжан Жұмабаевтың «Мен кім?» өлеңінің мазмұны мен идеясын меңгерту;

Сабақта қолданылатын материалдар:

Мағжан Жұмабаевтың портреті, электрондық оқулық, интерактивті тақта, «Жұмабаевтар әулетінің шежіресі» кесте

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

«Қара жорға» биі

Ашықхаттар арқылы топтарға бөлу

Оқушылар билейді. Ортаға шығып берілген ашықхаттарды таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Сұлтанмахмұт Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы бойынша сұрақтар қою.

«Мен – қазақ », «Шығамын тірі болсам адам болып» өлеңдерінің мазмұнын сұрау

«Мен – қазақ» өлеңін жатқа сұрау

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

- Балалар, бүгін біз сендермен жерлес ақын Мағжан Жұмабаевпен және оның «Қазақ тілі», «Мен кім?» өлеңдерімен танысамыз.

Таныспас бұрын осы жерлес ақын жайында кім не біледі?

( Оқушылардың ойын білу )

- Өте жақсы. Олай болса интерактивті тақтаға назар аударайық.

Электрондық оқулық арқылы «Ақын – жазушылардың өмірі мен шығармашылығы» модулінен Мағжан Жұмабаевтың өмірімен танысу.

( Қысқаша конспект жасап алу )

Электрондық оқулықта берілген М.Жұмабаевтың «Қазақ тілі» өлеңін мәнерлеп оқыту.

«Блумның сұрақ қою өлшемі»

Білім бойынша: Өлеңнің негізгі тақырыбы не?

Түсіну: Ақынды толғандырған тіл тағдыры екеніне көз жеткіз

Қолдану: Бұл өлеңнің бүгінгі күндегі маңыздылығы неде?

Талдау: Ана тілінің келешегіне деген ақын сенімі мен үмітінің өміршеңдігін

дәлелдеп көріңдер.

Жинақтау: Мемлекеттік тіл туралы сұхбат жүргізу.

Баға: Өлең мазмұны сендерге қалай әсер етті?

- Өте жақсы, ал енді тілге байланысты мақал – мәтел айтып көрейікші.

( Айтылған мақал – мәтелдерін талдатып, мағынасын ашу)

IV.Шығармашылық жұмыс

«Мен кім?» өлеңі бойынша ойға шабуыл

Shape14 Shape13 нұр теңіз


Shape15

Shape17 Shape16 жолбарыс арыстан

Shape22 Shape21 Shape20 Shape19 Shape18


жерде - жел көкте - бұлт



тұлпар жалын


күн


-Неліктен ақын өзін осылай бйнеледі еп ойлайсыңдар?

- Ал, сендер, өздеріңді кімге немесе неге балар едіңдер? Не себепті?

-Бұл өлеңде ақынның лирикалық қаһарманы кім?

V.Қорытындылау

Постер қорғау.

«Мен саған, сен маған» ойыны арқылы сабақты қорыту.


Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

1. Ұнаған өлеңді жаттау

2. «Бабам тілі – мәңгілік» атты тақырыпта ойтолғау немесе эссе жазу

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау


Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек » кері байланысы арқылы сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстарын қысқаша жазу





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

А.Байтұрсынұлы. «Анама хат», «Қара бұлт» өлеңдері

Жалпы мақсат:

А.Байтұрсынов-тілші ,әдебиетші, көркемсөз шебері,ақын,аудармашы, қоғам қайраткері екенін таныту. Өлеңнің мазмұнын меңгерте отырып,идеясын ашу

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Автор көтерген идея арқылы жас ұрпақты

қайырымдылыққа, жанашарлыққа, мейірімділікке

тәрбиелеу, жаман әдеттен жирендіру

Сабақта қолданылатын материалдар:

Ахмет портреті, аударма өлеңінен үзінді, шығармалар жинағы.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Анашым қартаймашы» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

«Нені білеміз?» (өткенді қайталау және Ахмет өміріне шолу сұрақтары)

Абай қай жерде дүниеге келді?

Әкесі кім?

Абай жастарды неге шақырды?

Сұлтанмахмұттың «Шығамын тірі болсам, адам болып,

Жүрмеймін бұл дүниеде жаман болып»,- деген ойларын қалай түсінесің?

Ахмет нешінші жылы, қай жерде дүниеге келді?

Ахметтің қандай өлеңдер жинағы бар?

Ахмет орыс ақындарынан кімдердің шығармаларын аударған?

Адам бойындағы қандай қасиеттерді сынаған?

Төменгі сыныпта өткен Ахметтің қандай мысал өлеңдерін білесіздер?

Кім атайды?

Ахмет өлеңдерінен жатқа мысалдар келтіріңіз.

«Ғибрат алар артыңа із қалдырсаң,

Шын бақыт,

Осыны ұқ,

Мәңгілік өлмейсің!»,- деп Шәкәрім атамыз жырлағандай, Ахмет Байтұрсынұлы кейінгі ұрпаққа ғибрат аларлықтай іс қалдырған, қоғам қайраткері, дарынды ақын, мысалшы, біртуар тұлға екен.

Топпен жұмыс: семантикалық картаны толтырады.

өлеңдері

мысалдары

аудармалары

Ғылыми еңбектері

Мақалалары









ІІІ. Жаңа тақырып

А.Байтұрсынұлы. «Қара бұлт» өлеңі.

Мысал дегеніміз не?

Мысалшы дегеніміз кім?

Мысал аудару Ыбырай, Абай тәжірибесінен басталады. Бір мысалдың өзі әрқайсысының аудармасына ілікті. Бұл әдебиетте нәзирагөйлік тәсіл деп аталады. Ахмет Крыловтан аударса, Крыловтың өзі грек мысалшысы Эзоп, Рим мысалшысы Федрден аударған. Ғалымдардың пікірінше Крыловтың 33 туындысы аударма екен. Біздің Ахмет атамыз да Крыловтан мысалдар аудару арқылы мысал жанрына үлкен үлес қосты. Соның бірі «Қара бұлт» мысал өлеңі.

І. «Нені білгіміз келеді?» (өлеңді мәнерлеп оқыту)

ІІ. «Ой толғау» (топтық талдау)

ІІІ. «Нені білдік?» (рөлге бөліп оқыту)

ІҮ. «Венн диаграммасы»

Shape23 БҰЛТ адам ТАУ

ойындағы қасиеттер


Shape24


Shape25







Бұлт пен таудың астарында қандай адамдар жатыр?

Бұлтқа ұқсағысы келетін оқушы бар ма екен?

Тауға ұқсағысы келетін оқушы бар ма екен?

Бұлт қандай бейне?

Тау қандай бейне?

Абай атамыз айтқандай адам бойындағы бес асыл іс пен бес дұшпанды қане, кім атап береді?

Ү. «Сөздік жұмысы»

Аптап- ыстық

Пәрменінше- бар күшімен

Қайран қалу- таңғалу

Қайыр- пайда

ҮІ. «Мәтінмен жұмыс»

Текстен синоним, антонимдерді табу

Синоним - тамбау, жаумау; пайда, қайыр ;

Антоним - жаумай- құя салу;

«Қара бұлт» мысалындағы ғибрат алатын шумақты табыңыз.

«Егер де сол қадарлы жаусаң жерге,

Су берсең шөлдеп тұрған егіндерге.

Көк шығып, жер отайып, егін өсіп,

Қандай зор тиер еді пайдаң елге».

Бұлт сияқты қолынан келетін істі пайдаға жұмсамайтын адамдар қазіргі өмірде кездесе ме?

IV.Шығармашылық жұмыс

Қайырымдылық деген не?

Қазіргі заманда қайырымдылық керек немесе керек емес.

Оқушылар өз ойларымен бөліседі

V.Қорытындылау

Постер қорғау.


Shape27 Shape26

Ахмет мысалары арқылы нені үйрендім?


Shape28

Shape29

Түйін:

Адам- өмірге қонақ.

Мақсат- бүгінгі айтылған жаман қасиеттерден аулақ болып, адамша өмір

сүруге тырысу керек.

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

1. «Қара бұлт» өлеңін жаттау

2. Тақырыптық сурет салу

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »



































Уақыты:15.11.17ж

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:6 Б

Сабақ тақырыбы:

С.Дөнентаев шығармалары. «Заман кімдікі?», «Бозторғай» өлеңдері

Жалпы мақсат:

С. Дөнентаев туралы мәлімет беру. Өлеңдерін мәнерлеп оқу, талдау, өлеңнің мазмұнын, тақырыбын, идеясын ұғындыру

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Сәбит өмірінің кейбір тұстарымен таныстыру. Ақын шығармашылығына тән ерекшелікті айқындай отырып, мысал жанрындағы өлеңдерінің сюжетімен таныстыру

Сабақта қолданылатын материалдар:

Сәбит «Ақындық жолы», топтастыру, талдау, салыстыру, ой қорыту. Слайдтар, сахналық қойылым.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Өмір тамаша» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

1 – топ М.Жұмабаевтың өмірі мен шығармашылығы
2 — топ. «Казақ тілі» өлеңі
3 — топ. «Мен кім?» өлеңі

Шығармашылық жұмыс: «Ана тілім – айбыным» «Мен кіммін?» эссе (көркемсөз) жазу

«Еркін жауап» стратегиясы: ( Үй тапсырмасын қорытындылау)Ана тіліне деген сүйіспеншілігіңді сурет не сөйлем арқылы түсіндіру.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Сабақтың эпиграфы:

« Сәбит –мысал жанырыныңшебер ақыны. «Бозторғай»- патша үкіметінің әкімдерін келістіріп сынаған өлең». Бейсенбай Кенжебаев

«Түсіну» стратегиясы.

С. Дөнентаевтың өмірі мен шығармашылығы

«Топтастыру» стратегиясы.

 Ақын өміріне, ақындық қасиетке байланысты сөздерді теріп алып топтастыру. Ақынның ақындық, тұлғалық бейнесін жасау

Топпен жұмыс: 

1 — топқа: «Мағынаны тану» стратегиясы.«Заман кімдікі?» Әділет туралы ойланып-толғанатын ақын өлеңдерінің ерекшелігі қандай? Риторикалық сұрақ дегеніміз не? Сұрақ-жауап 

1.Заман кімдікі?

2. «Ой қозғау» және«Еркін жазу» стратегиясы. Ал бүгін ше? Қазіргі заман кімдікі? «Менің өлең туралы пікірім» 

Сәбит заманы

Бүгінгі заман бейнесі

Мұғ. сөзі: «Заман сені билемесін, сен заманды биле» деп Абай айтқандай, жаңа заманауи дамудың көшінен қалып қалмайық..

2 — топқа: «Суреттеу» және «Сипаттау» стратегиясы «Бозторғай» мысал өлеңін мәнерлеп оқу, мазмұнын ашу. Өлеңдегі кейіпкер бейнесін сипатта…

Мысал өлең дегеніміз не?

Қандай мысалшы ақынды білесің? А.Байтұрсыновтың қай мысалына ұқсас? Қандай мақал есіңе түседі?





Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау.



Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау.





Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

Бұл заман байқағанға күштінікі,

Азулы, тырнақты мен тістінікі.

Дүниенің патшалығы, батырлығы -

Т ыпырлап тыныш жатпаған істінікі.

Жуас қой ен жайылған - қасқырдікі,

Құл еркі қожайыны - «тақсырдікі».

Құр қалмақ, әр орнында қырсық шалмақ,

Тартыншақ, жалқау қара басқырдікі.

Даулы мал - ебін тапқан шешендікі,

Пыш-пышқа бағы ашылған көсемдікі.

Еті мол, қымызы мол, қалтасы тоқ,

Мінеки мені-ақ кісі десеңдікі.

Жаным - хақ, қара басым - патшанікі,

Абырой, кісілігім - ақшанікі.

Билігім, жиған малым, сөйлер сөзім,

Ашулы, жұдырығы зор саспанікі.

Жансыздық  - іссіз қарап тұрғандікі,

Құр тілек құдай әбден ұрғандікі.

Күш-қуат жанталасып жинамасаң,

Мал, басың бұрын үміт қылғандікі.





Өлеңді мәнерлеп оқу,топтармен оқу

Үйге тапсырмасын беру

Сәбит өлеңдерін мәнерлеп оқу. «Бақытты балдәурен балалық» атты ой - толғау жазып келу.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »











































Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

С.Сейфуллин. «Далада» өлеңі

Жалпы мақсат:

Сәкен Сейфуллин , оның  шығармашылығы  туралы  мәлімет беру.Оқушылардың оқу техникасын күшейту, аударма жұмыстарына көңіл бөлу. Жүйелі сөйлеуге, тақырыпты жүйелі баяндауға үйрету, төселдіру

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Ақын  жайлы  білетін  мәліметтерді  тыңдай  отырып,  жаңа мағлұматтар  алуына жағдай  туғызу, өлеңді теорилық  жағынан  талдай  білуге  үйрету

Сабақта қолданылатын материалдар:

С.Сейфуллин  суреті,  шығармалары,  Қазақстан  картасы,  электронды  күй  дискісі,   интерактивті  тақта,  СТО  перфокартасы,  асау  тұлпар

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Қазақ даласы» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады. Picture 22

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

І. Мағжан  Жұмабаев  кім?
2. Қандай  өлеңдерін  білесіңдер?
3.  «Мен  кім?»  өлеңіндегі  сұраулы сөйлем  оралымдары  әдебиет   теориясында  қалай  аталады?
4.  Ақын  өзін  нелерге  теңейді?
5. Ақын  өзін  теңеген   нәрселердің  қасиеттерін  атай  аласыз  ба?
6. «Мен  саған  сенемін»  деп  бір  оқушыны  топтан  шығарып,  оқушының  өткен  сабақтан  түсінген  ой  толғауын  тыңдау.



Талдау,жинақтау,

қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Сейфуллин  - ақын,  қоғам  қайраткері,  драматург,  жазушы,  ұстаз,  зерттеуші.
1894 ж.  Қарашілікте  дүниеге келді.
1905 ж. Нілді  өзен  орыс – қазақ   мектебіне  түсті.
1913 ж. Омбы  семинариясына  қабылданды.
1916 ж. Бұғалы  мектебін  ашты.
1922 ж. «Асау  тұлпар»  өлеңдер  жинағы  шықты.
1926 ж. Гүлбаһрам  Батырбекқызына  үйленді.
1936 ж.  Еңбек  Қызыл  Ту  орднеімен  марапатталды.
1938 ж. С.Сейфуллин  өмірден  өтті.
«Абайдың  інілері,  қазақтың  ірілері – Сәкен,  Ілияс, Бейімбет»  деп  ақын  жырлағандай, бүгінгі  сабағымызда  Үш  бәйтерегіміздің  бірі – Сәкен  Сейфуллиннің   1922  жылы  жарық  көрген  «Асау  тұлпар» кітабының  алғашқы  бетіне  арнау  түрінде  жазылған   «Далада»  өлеңімен  танысамыз.  Бұл  өлең  жинақпен  сабақтас  сағынды  кең  дала,  еркіндікті   аңсау,  жастарға  арнау  деген  3  бөлімнен  тұрады.  Осы  арнау  жинақтың  негізгі  идеясын  ашады.  «Сарыарқа»  күйі  ойналып  тұрады.  Дала  суреттері  слайдпен  көрсетіледі.  Оқушыларға  мұғалім  төмендегі  өлеңді  мәнерлеп  оқып  беріп,  көз  алдарына  нені  елестете  алғанын  сұрайды.

Кестені толтыру:

 

Жылдар

Оқиғалар

Шығармалары

 

 

 

 

 

 

 



IV.Шығармашылық жұмыс

Мен бірнеше сөйлемдер оқимын, олар дұрыс немесе бұрыс болуы мүмкін, менің ойыммен келіссеңдер + келіспесеңдер _ деген таңба қойылады.

1. С.Сейфуллин Сарыарқаның даласында Қарағанды облысында туған.
2. Оның «Өткен күнде» өлеңдер жинағы 1894 жылы Қазан қаласында басылып шықты.
3. Сәкеннің шын аты — Сырымбет.
4. С.Сейфуллин 1916 жылы Омбыда оқытушылар семинариясын аяқтайды.
5. Оның «Дала» өлеңінің негізгі тақырыбы — бостандық.
6. Өлеңде жас баладай — теңеу болады.
7. С.Сейфуллиннің поэмалары: «Дала», «Аққудың айрылуы», «Қызыл ат)

V.Қорытындылау

Рефлексия

Не білемін?

 

Не  білдім?

Не білгім  келеді?

 

 

 

 

 

 



VI. Үйге тапсырмасын беру

Мәнерлеп  оқып,  көңілге  түйгендеріңді  мазмұндап  жазыңдар. 

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау



Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »







Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Б.Майлин. «Түйебай» әңгімесі. Түйебай бейнесі

Жалпы мақсат:

Жазушының өмірінен қысқаша мағлұмат бере отырып, шығарманы талдау. Авторлық позицияны таныту.Кейіпкер бейнесін ашу. Адамгершілік қасиеттерге баулу, ойлау , сөйлеу , есте сақтау қабілеттерін дамыту. Білім , білік дағдыларын арттыру.

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Б.Майлин өмірі, шығармашылығы туралы мәлімет бере отырып, «Түйебай» әңгімесінің мазмұнын меңгерте отырып, тақырыбын, идеясын ашу.

Сабақта қолданылатын материалдар:

 Ауызша журналға арналған буклет.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

1. Ақын асау тұлпардың шабысын қалай суреттейді?

2. Шабандоз баланың көңіл-күйі қалай берілген?

3. Ақын өлеңді кімге арнаған?

4. Жастарға қандай тілек айтады?

5. Мақсатқа, арманға жетер жолдағы қиыншылық
тарды қалай жеңуге болады?

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Picture 28 Бейімбет –қазақ әдебиетіндегі әңгіме жанрының шебері.  «Жырлағаным- кедейдің жыры» деп өзі айтқандай, Б.Майлин шығармашылығы - өзі өмір сүрген уақытпен, сол уақыттағы қалың көпшілікпен біртұтас. Сонау 30 жылдары жазылған әңгімелері күні бүгінге дейін кез-келген қазақтың аузынан түспейтін көркем шығармасына айналды.

  Сөз зергері қай шығармаларын болса да өмірден алып, қоғамдық жағдайды, мезгіл ажарын дәл бейнелеп отырған.   

-Үйден сендерге «Түйебай» әңгімесін оқып,әр топқа зерттеу жұмыстарын  жүргізіп келу тапсырылған.

 Мұғалім :  Бейімбет әңгімелерінің өзіне тән ерекшелігі бар:

   а)тілі қарапайым,жатық.

   ә)адамның ішкі дүниесінің дамуын,жан сырындағы өзгерістерді шынайы суреттеп бере алуы. 

    б)диалог,баяндау,суреттеу,портрет,пейзаж- жазушы әңгімелерін көркемдеп тұратын құрал. 

 Әңгіменің арқауы «молдадағы оқудың» негізінде дамып отырғанын білсек, балалар,алдын ала берілген тапсырма бойынша жасап келген зерттеу жұмыстарыңмен бөлісіңдер.

                    Зерттеу жұмыстарын ортаға салу.

Ітоп. «Түйебай» әңгімесін құрылысына қарай талдау:

Әңгіменің басталуы:Қоржынтомар жайлауы 

Байланыс:                  Молдадағы оқу

Шиеленіс:                  Түйебайдың жиі жазалануы.

Шарықтау шегі:        Түйебайдың таяқ жеуі.

Шешімі:                     Түйебайдың оқуды тастауы 

ІІтоп .Мәтінен көркемдегіш құралдарды табу (портрет,пейзаж мысал келтіру).

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

Қазір өздеріңе мәтін мазмұны бойынша  сауалнама сұрақтарын берейін, бірер минут ойланып, ауызша жауап бересіңдер:

1.Б.Майлин әңгімесі неге«Түйебай» деп аталған?

2.Жазушының айтайын деген негізгі ойы не?

 3. Әңгіменің бас кейіпкері кім? Түйебай бейнесін құрастырыңдар.

4.  Шығарма мазмұны қалай, кімнің атынан әңгімеленеді ?

 5.Түйебайдың  ата-анасының  тұрмысы қандай?  (Жоқшылық, жетіспеушілік, малайлықта).

6. Түйебайдың молда оқуындағы жағдайы қандай? Әңгіменің соңындағы Түйебайға сипаттама беріңдер. 

7.  «Шоқынып кетсем де, енді молданың алдын көрмеймін» деген қорытындыға неге келді?

8. Аштан өлсем де, байдың қойын бақпаймын ” деп, сол сағатында Түйебай неге айта алмады? .

9. “Сен бақыттысың ғой” деген сөзді аузымен айтпаса да, көзқарасы еріксіз білдірерлік еді дегенге қандай пікір айтасың? 

в)Сөздікпен жұмыс 

Екінді-

бесін –

IV.Шығармашылық жұмыс

Молдадағы оқу  мен қазіргі оқуды салыстыру  (оқушылар пікірін тыңдау).

Shape30 Shape31

V.Қорытындылау

ИНСЕРТ кестесі. Оқушылар өз ойларын айтады. Не білемін? Не білдім? Не білгім келеді?

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

«Түйебай» әңгімесінен алған білімдеріңді жүйелей отырып, Түйебайдың болашағы туралы ой - толғау жазып келіңдер.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

І.Жансүгіров. «Анам тілі», «Домбыра» өлеңдері.

Жалпы мақсат:

Ақын өмірі мен шығармашылығынан мағлұмат беру, өлеңді оқыта отырып идеялық мазмұнын ұғындыру.

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Ілияс Жансүгіровтің өлеңдерін оқыта отырып өз ана тілін бағалай білуге, қазақтың қара домбырасының қасиетін ұғындыра отырып тәрбиелеу

Сабақта қолданылатын материалдар:

Ілияс Жансүгіровтің портреті, электрондық оқулық, интерактивті тақта, домбыра, жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған әдебиет оқулығы


Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Көңілді күн» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

«Кім жылдам?» тапсырмасы арқылы оқушыларға ұяшықтардың біреуін таңдатады. Осы тапсырмада өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау сұрақтарын береді.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

- Балалар, сендер Ілияс Жансүгіров жайында не білесіңдер?

( Оқушылардың ойын тыңдау )

Оқушыларға қосымша мәлімет беру


Жылдар

Болған оқиғалар

Шығармалары

1894 ж.

14 мамыр

Бұрынғы Қапал уезі, Ақсу болысында ( Қазіргі Алматы облысы, Ақсу ауданында) туған


1909 ж.

Петербургте шыққан Абайдың жинағы қолына түседі.


1928 ж.


«Сағанақ» тұңғыш кітабы жарық көреді

1929 ж.


«Күй» поэмасы

1930 ж.


«Дала» поэмасы

1934 ж.


«Күйші» поэмасы

1936 ж.


«Құлагер» поэмасы

1938 ж.

Қайтыс болды


«Анам тілі» өлеңі

- Балалар,өлеңмен таныспас бұрын «Анам тілі» не жайында деп ойлайсыңдар?

( Оқушы ойын тыңдау )

Электрондық оқулықта берілген «Анам тілі» өлеңін мәнерлеп оқыту.

Өлеңнен түсініксіз сөздерді оқушыларға тергізіп алу. Мағынасын ашу

Бағасы алтын анам тілі – қымбат

Бағаланған балаң түрі - есейген

Маңымды танығанмын – білдім

Тәттілік – қадірлілік

Апкәусар – жұмақтағы зәмзәм суы, мөлдір де дәмді су деген мағынада

- «Ақын өз ана тілін қалай бағалайды?» сұрағының төңірегінде ой қозғау.

Алибекова Мадина жазып келген «Анам тілі» атты шығармасын оқиды. (Шығарманы талдап кету)

Электрондық оқулықта берілген «Домбыра» өлеңін ашып қоямын.

Домбыра жайында қысқаша айта кету. ( Оқушылар пікірін де біле кету абзал)

Домбыра – қазақ халқының ең кең тараған ішекті, көп пернелі музыкалық аспабы. Негізінен, екі ішекті немесе кейде үш ішекті болып келеді. Домбыра тартуда қағыстардың түрлері өте көп. Мысалы «сермеп ойнау», «іліп қағу», «шертіп ойнау» т.б.

Домбыраның құрылысы бірнеше бөліктен тұрады: басы, құлақтары, пернелер, мойын, шанақ, бетқақпақ, ілгек және ішектер. Домбыра тұтас ағаштан ойып жасалады.

«Домбыра» өлеңін оқып, мазмұнын ұғындыру.

Сабақты әңгіме әдісімен әрі қарай жалғастыру. Өлеңде не туралы әңгіме айтылады?

Домбыра үні

Әуез

Қарқын

Күй суреті

Осы жоспар бойынша талдау

Интерактивті тақтаға назар аударту. Электрондық оқулық бойынша «Әдеби теориялық ұғымдар» модулінен градация туралы мәліметті тыңдау, дәптерге жазу, қайталап тыңдау. ( Не түсінгендерін сұрау, талдау)

Градация, дамыту- алдыңғы сөзден соңғы сөзі, алдыңғы ойдан соңғы ойды,

алдыңғы құбылыстан соңғы құбылысты асыра, асқақ-

тата түсу.



Shape32

Shape33

Shape34

Түйдектету Баяулату

«Домбыра» өлеңінде осы екі түрі де бар.

(Оқушыларға тапқызып, талдату, салыстыру)

Домбыра, сенде мін бар ма?

Мінсіз болсаң тіл бар ма?

Тіл жоқ деуге бола ма?

Тілден анық үн барда.

Домбыраның күші мол

Көмейінде күй барда?

( Түйдектеу бағытында жазылған )

Келді жақын сең қағысқан,

Үн шыққандай жолбарыстан

Тұншыққандай

Өлді арыстан

Ат шапқандай

Жер қайысқан.

( Баяулату сарынымен жазылған )

Теңеу, эпитетті тапқызу

Теңеу: жолбарыстай, тұншыққандай, ат шапқандай, қамыстай, дабыстай,

жарыстай, дайыстай, барыстай.

Эпитет: қоңыр жел, адақтаған күй, ыңыранған домбыра.

«Күйге» өлеңі

- Ең алдымен домбырамен күй орындалады, соны оқушыларға тыңдату

-Балалар, осы күйден қандай әсер алдыңдар?

-Қазақ халқының қандай күйлерін білесіңдер?

Өлеңді оқулықтан мәнерлеп оқыту.

Өлең жолдарындағы сөздердің мағыналарын тапқызу.

Shape35 «Тәтті көрем» - сағынамын

Shape36 «Жаным күйіп» - елжіреймін

Shape37 «Өмірдің сыры» - құпия

Shape38 «Жандырған күйік» - ыза

Shape39 «Тамылжиық» - тыңдайық, рақаттанайық

( Оқушылар ойын тыңдау )

IV.Шығармашылық жұмыс

М.Жұмабаевтың

«Қазақ тілі» өлеңі

Ортақ қасиет

І.Жансүгіровтің

«Анам тілі» өлеңі

Тіл тағдыры толғандырады

Екі ақын да ана тілінің келешегіне сеніммен қарайды

Байтақ әлемді таниды



V.Қорытындылау

Постер қорғау.

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

І.Жансүгіровтің өмірі мен шығармашылығын оқу

«Анам тілі» өлеңіне балама жазу

«Домбыра-қазақ халқының ұлттық аспабы» № 5 эссе ( ойтолғау) жазып келу

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау



Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »


















Уақыты:13.12.2017ж

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:6 Б

Сабақ тақырыбы:

М.Әуезов. «Біржан сал Абай ауылында» («Абай жолы» романынан үзінді)

Жалпы мақсат:

Оқушыларға ақпараттық білім көзі арқылы Мұхтар Әуезовтің

өмірі мен шығармашылығы жайында түсінік беру. Сонымен қатар

А.Құнанбаев пен Біржан салдың да өмірінен қысқаша мәлімет беру.

«Біржан сал Абай ауылында» әңгімесін оқыта отырып, түсіндіру, талдау жасату

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Өз беттерімен көркем туындыны оқуға, талдауға, бағалауға

жетелеу. Белсенді жұмыс істеуге машықтандыру. Оқушылардың

ұшқыр қиялын туғыза отырып, өз ойын дәлелді, нақты жеткізе

білуге, оны қорғай білуге жетелеу.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Мұхтар Әуезов, Абай Құнанбаев, Біржан салдың портреттері, электрондық оқулық, интерактивті тақта, қосымша материалдар, ақын өмірінен хабарлама, жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған әдебиет оқулығы

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Біржан сал» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

1) Ілияс Жансүгіровтің өмірі мен шығармашылығы бойынша сұрау

2) «Домбыра-қазақтың ұлттық аспабы» атты эссені жинап алу

3) Өлеңдерінің мазмұнын сұрау

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Мұхтар Әуезов

( 1897 – 1961 )

1897ж 28 қыркүйекте Семей облысы Абай ауданында туған

Әкесі Омархан, атасы Әуез

1Picture 31 1 жасында әкесі қайтыс болған соң, қаладағы немере ағасы Қасымбектің тәрбиесіне көшеді.Осыдан былай қарай оның оқу-білім жолындағы сапары басталады.

1919 ж Семейдің мұғалімдер семинариясын бітірген соң, Семей облысында қоғамдық қызметке араласады.

1923 ж Ленинград Мемлекеттік университетінің филология бөліміне оқуға түседі.

Әңгімелері:

«Қорғансыздың күні», «Қараш-қараш оқиғасы», «Көксерек», «Үш күн», «Білекке -білек» т.б.

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

Мұхтар Әуезовтің әдебиеттегі орны туралы мынадай цитат сөздерді слайд түрінде көрсету. ( Оқыту,не түсінгендерін сұрау)

«Әуезов Қазақстан үшін екінші Абай, біз үшін Шығыстың Шолоховы еді».

( Н.Погодин)

«М.Әуезовтің құдіретті талантынан туған тамаша шығармалар даланың ақ арай таңындай жайнап, қазақ халқымен қатар, көршілес халықтарды да шүлен шұғыласына бөледі»

(Шыңғыс Айтматов)

«Мұхтар Әуезов – кейіпкердің характер мен портретін жасауға шебер жазушы»

(Айқын Нұрқатов)

Абай Құнанбаевтың өмірі бойынша сұрақтар қою

  • Абайдың шын аты кім?

  • Абай қай жылы, қай жерде дүниеге келген?

  • Әкесі, шешесі, әжесі кім?

  • Абайды кім тәрбиелеген?

  • Абай қандай оқу орындарынан білім алған?

  • Абайдың қандай өлеңдерін білесіңдер?

  • Абайдың шәкірт інісі кім?

V.Қорытындылау

Picture 34

Қожағұлұлы Біржан 1834 ж. СҚО Жамбыл ауданы, Жаңажол ауылында туған

белгілі әнші, композитор, халық ақыны

домбырада шебер ойнаған

бізге 60-қа жуық әндері жеткен. Оның ішінде: «Біржан - сал», «Алтын балдақ», «Ақтентек», «Жаймашуақ», «Бурылтай» т.б.

айтыскер ақын. Оның дәлелі Сара Тастанбекқызымен айтысы

қазақ даласының болыстары Жанбота мен Азнабайды әшкерелеп, халықтың сөзін сөйлеп әнге қосады. («Жанбота», «Адасқақ»)

- Балалар, сендер «өнер» деген сөзді қалай түсінесіңдер?

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

Сергіту сәті

«Сиқырлы сандықша» ойыны

Ойынның шарты:

Жүргізушінің қолында сандықша болуы тиіс, соған оқушылар кезегімен әңгіме бойынша құрылған өз сұрақтарын салады. Сұрақтар араластырылады.

Әр оқушы сандықшадан сұрақ жазылған қағаз алып, дауыстап оқып неғұрлым толық жауап беруі тиіс. Басқалары сұрақ пен жауапты бағалайды.

«Қос жазба күнделік» әдісі

Қатты әсер еткен үзінді

Бұл жайлы менің пікірім

Сұрақ





VI. Үйге тапсырмасын беру

Әңгімеден Абай мен Біржан салдың портретін тауып, жазып келу

Әңгімені бөлімдерге бөліп ат қою

Әңгіменің композициялық құрылысын жасап келу

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »



























Уақыты: 09.01.2018

Қазақ әдебиеті


Мұғалім: Н.Орынтаев

Сынып: 6 «В»

Сабақ тақырыбы:

Ғ.Мүсірепов. Автобиографиялық әңгіме

Жалпы мақсат:

1.Халқымыздың ардақты Ғабит Мүсірепов туралы жан-жақты мағлұмат беру,оқушылардың білімдерін тереңдету.

2.Оқушылардың сөздік қорын,тіл байлығын,сөйлеу мәдениетін қалыптастырып,еркін ойлау,ауызекі сөйлеу тілдерін жетілдіріп дамыту.

3. Ғабит Мүсіреповтың өмірін үлгі ете отырып,құрметтей білуге тәрбиелеу.

Сілтеме:

Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

6-сыныпқа арналған оқулығы

Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Оқушыларды қазақтың көрнекті жазушыларының бірегейі, классик жазушы Ғ.Мүсірепов творчествосымен таныстыру, «Ана» тақырыбында жазған шығармаларымен таныстыру. Әңгімені оқи отырып, мазмұнын еркін жеткізе білуге, шығарма құрылысына талдай білуге үйрету

Сабақта қолданылатын материалдар:

портрет,кітап көрмесі.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

-Бір-бірімізді қолымыздан ұстап,алған жылуы арқылы жылы лебіздер тілейік.

1.Елімізге тыныштық тілеймін

2.Күніміз жарық болсын.

3.Аспанымыз ашық болсын.

4.Деніміз сау болсын.

5.Нанымыз көп болсын.

6.Көк туымыз биік болсын

7.Аналарымыз аман болсын.

8.Еліміздің тірегі-әкелеріміз аман болсын.



Топқа бөлу.

1-топ , 2-топ , 3-топ

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау




«Кім жылдам?» тапсырмасы арқылы оқушыларға ұяшықтардың біреуін таңдатады. Осы тапсырмада өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау сұрақтарын береді.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

1.      Кесте сызып толтыру

 

Білемін

Білгім келеді

Білдім

 

 

 

 

 

2.      Оқулық бойынша жұмыс 84 бет оқып кестені толтыру

3.       Автобиографиялық әңгіменінің 1 бөлімді  оқу

4.      Талдау

  -Бала қай кезде туды?

-Наурыз ол не?

-Қандай Наурыз өлеңдерді білесіңдер?

- Баланың елі қазақ даласының қандай жағын жайлайтын еді?

-Ол ел қыс айларын қайда өткізеді?

-Ол күні есте  қаларлық қандай оқиға болды?

-Қалжа ол не?

-Қалжа сүйегіне неліктен иттер таласа алмаған

-Баланың аты қалай берілген?

-Баланың есінде нелер қалмаған?

-Баланың шешесі не туралы айтып отыратын еді?

5.       Автобиографиялық әңгіменінің 2  бөлімді  оқу

6.      Талдау

-Әке-шешенің қандай тілегі орындалды?

-Ауыл жазда қай жерді қоныстайды?

-Ауыл қыс айларын қай жерде өткізеді?

-Бес-алты ауыл молданы не үшін жалдады?

-Молданың жылдық еңбегіне не беріледі?

-Ауыл бітір садақасын кім алады?

- «Жұмалық» ол не?

-Молда балаларды әр үйде қанша уақыт оқытады?

-Балалар оқитын мектебі қандай?

       7.   Оқу-білім туралы мақал мәтелдер мен тақпақтарды мәнерлеп оқу

8.Дәптерде жұмыс          5 жол өлең шығару

 Ғабит Мүсірепов

Қайсар,атақты

Туды,өсті,жыламады

Ғабит Мүсірепов  наурызда туды.

Махмұтұлы

IV.Шығармашылық жұмыс

Ғабит қандай бала?

-Білімге құштарлығын дәлелде.

-Қай сабаққа бейім?

-Б.Өтетілеуов қандай ұстаз?

-Б.Өтетілеуовтің сабырлылығын қай жерден көреміз?

V.Қорытындылау

Постер қорғау.

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

Эссе « Кім болғым келеді?»

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »

















































Оқу ісінің меңгерушісі: Л.Ақбай

Уақыты: 11.01.2018 ж

Қазақ әдебиеті


Мұғалім: Н.Орынтаев

Сынып: 6 «Ә»

Сабақ тақырыбы:

Ә.Сәрсенбаев. «Туған жер», «Сен құрметте оны, қарағым» өлеңдері

Жалпы мақсат:

Оқушыларды Әбу Сәрсенбаевтің «Сен құрметте оны, қарағым!»өлеңімен таныстыру. Ұлы Отан соғысы кезіндегі батырлармен, қаһармандарымен таныстыру.

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Өлеңді мәнерлеп оқу арқылы оны құрылысына қарай талдату. Соғыс кезінде жанын аямай қатысқан батыр - қаһармандарды естеріне түсірте отырып, оларды сыйлап, құрметтеп, мәңгі бақи естерінен шығармауға шақыру.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Қаһармандардың, батырлардың суреттері(Әлия, Мәншүк, Бауыржан Момышұлының портреттері, жергілікті Ұлы Отан соғысына қатысқан ардагерлердің суреттері, Қаһармандар - Жәнібек Елеусов, Қыдыран Туғанбаевтың де суреттерін көрсету)

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

«Кім жылдам?» тапсырмасы арқылы оқушыларға ұяшықтардың біреуін таңдатады. Осы тапсырмада өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау сұрақтарын береді.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Әбу Сәрсенбаев "Сен құрметте оны, қарағым"

(Өлеңді мәнерлеп оқып шығу)

1) Өлеңде не туралы айтылған?

2) ІІ дүние жүзілік соғыс туралы не білесіңдер, ақын сөзін кімдерге арнаған?

3) Соғыс мүгедектерін көргенде сендердің бойларыңды қандай сезім билейді?

Дамыту: Жоспар

1. Ол ақшаға сатқан жоқ,

Тізеден кесіп аяғын.

2. Денесін оқ пәршелесе де

Ел намысын қорғап қалды.

3. Сенің келешегің үшін берді ол,

Азаттық жолда аяғын.

- Жақсы, балалар, Ұлы Отан Соғысы қай жылдары болғанын білесіңдер ме?

- Бұл кезеңдегі батырлардан кімдерді білесіңдер?

- Олар біздің келешегіміз үшін күресті. Осы тәуелсіздік жолында еліміз тағы қандай қиындық кезеңдерді бастан кешірді? Желтоқсан ерлерінен кімдерді білесіңдер?

-Балалар, биыл тәуелсіздігіміздің 20 жылдығын тойладық. Ал сол тәуелсіздік бізге оңайлықпен келді ме?

- Біз бұл тәуелсіздікке ата-бабаларымыздың, аға-әпкелеріміздің төгілген қанымен, аққан терімен, білегінің күшімен, найзасының ұшымен қол жеткізген елміз.

- Қан майданда шайқасқан талай ерлеріміз, ең болмаса сүйегіміз туған жер топырағына жетсе деп, майданға кетерде"бір уыс топырақты" ақ орамалға түйіп алып кеткен еді.

Туған жер дегенде тебіренбейтін көңіл, бұлқынбайтын жүрек бола ма? Әбу Сәрсенбав та өзі майдан даласында жүрсе де, туған еліне арнап "Туған жер" өлеңін шығарған болатын.

Туған жер.

а) Туған жер топырағы

ә) Қайда жүрсем, өзің тұрдың есімде

б) Сен — ұлысың, адам — сенің жемісің

в) Тағдырыңды тапсыр маған, туған жер. Өлең кімге арналған?

Лирика — ақынның сезімін, көңіл-күйін, қуанышы мен сүйінішін, арман-аңсарын, өмірге деген көзқарасын, ішкі толғанысын, дүниетанымын сыр ғып шертетін өлең.

-Бұл өлең қандай ұйқаспен жазылған?

-Неше шумақтан тұрады?

- Неше буынды өлең?

IV.Шығармашылық жұмыс

І қатар: "Отан ұшін отқа түс, күймейсің" (ой-толғау)

ІІ қатар: " Тағдырыңды тапсыр маған, туған жер " (ой-толғау)

ІІІ қатар: «Мен үлгілі боламын ба» (ой-толғау)

Иә, балалар, туған жерді қастерлеу, Отанды сүю, үлкенді сыйлау, кемтарға күлмеу — біздің ата-бабамызда бар қасиеттер. Олай болса, Б. Момышұлы айтқандай: "Ел дегенде езіліп, жұрт дегенде жұмылып қызмет ет! Жерге тер төгіп, халыққа қан төгіп қызмет ет" сөзін санамызда берік ұстауымыз қажет.

V.Қорытындылау

Постер қорғау.

Үлкенді сыйлай аламын ба?

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

1) Өлеңдерді жаттау

2) "Жан жылуы" бағдарламасы туралы өз ойың

3) "Шұғылалы Шалқар" тақырыбында өлең, шағын әңгіме жазу.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »







































Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Б.Момышұлы. «Жауынгердің тұлғасы» әңгімесі

Жалпы мақсат:

«Жауынгер тұлғасы» атты үзіндіні талдай отырып, Ұлы Отан соғысы, ондағы ерліктер, жауынгерлердің еліне деген патриоттық сезімдерін жеткізу. 

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

1.Б.Момышұлы туралы, оның шығармашылығы туралы біледі, әңгіменің мазмұнын игереді, көркем тіліне назар аударады. 
2. Теориялық білімді практикада қолданады. Білім, білік, дағдыны қалыптастырады. 
3.Топтық жұмыс кезінде бір-бірімен пікірлеседі,алған білімдерін бекітеді. 

Сабақта қолданылатын материалдар:

Шығарма кестесі, екі түрлі түсініктеме күнделігі, плакаттар, ақ парақтар.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Бауыржан ата» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Бауыржан Момышұлы туралы деректер.

Видео «Бауыржан Момышұлы»


Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

М омышұлы Бауыржан (1910-1982) – екінші дүниежүзілік соғыстың даңқты жауынгері, халық қаһарманы, қазақтың көрнекті жазушысы. Туған жері-Жамбыл облысының Жуалы ауданындағы Көлбастау мекені.

Бауыржан жеті жылдық мектепті бітіргеннен кейін біраз уақыт мұғалім болған. Сонда жүргенде кезекті әскери міндетін өтеуге шақырылып, онда бір жарым жыл жүріп, запастағы командир атағын алады. Туған ауылына қайтып оралған соң, ол біраз жыл қаржы мекемесінде қызмет істейді. Содан қайтадан Қызыл Армия қатарына шақырылып, түрлі әскери бөлімдерде взвод, рота, командирі болады.

1941 ж. Ұлы Отан соғысы басталысымен, Бауыржан даңқты генерал-майор И.В.Панфиловтың басшылығымен Алматы маңында жаңадан жасақталған 316 атқыштар дивизиясының құрамында майданға аттанады, батальон, полк командирі қызметтерін атқарады. Соғыстың соңғы жылдарында гвардиялық дивизияны басқарады.

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

I. Сұрақ-жауап:

1. Біз өткен сабақта қандай шығармамен таныстық?

2. Әңгімеде қай жерде болған ұрыс жөнінде айтылған?

3. Бауыржан Момышұлы қай жерде және қай жылы дүниеге келген?

4. Бауыржан Момышұлы қай жерде оқыған?

5. И.В Панфилов дивизиясы қайда жасақталған?

6. Бауыржан неше жасында полк командирі болды?

7. «Волоколамск» тас жолы кітабының авторы кім және ол кітапта кім туралы жазылған?

8. Бауыржан Момышұлы туралы қазақ филм студиясында қандай филм түсірілген?

9. Қандай шығармалардың авторы?

10. Бауыржан Момышұлына қай жылы халық хаһарманы атағы берілді?

ІІ. Мәтіннін мазмұнын жоспар бойынша әңгімелеу.

Жоспар:

1.Әңгімеде қай жердегі соғыс туралы айтылған

2.Қарашаның 26 жаңасы.

3. Двизия штабындағы кездесу

4. Болған оқиғаны баяндау

5. Немістер қонған Десятидворканың талқандалуы

6. Генерал аға лейтенант Бауыржан Момышұлын полк командирі етіп тағайындайды

ІІІ. Мәтінмен жұмыс

Оқушыларға мәтін беріледі, сол берілген мәтінді талдайды

ІV. Дәптермен жұмыс

Шығармада кездесетін мақал-мәтелдер

Тұрақты тіркестерді мәтінен тауып дәптерге жазу

Білекті бірді жығады, білімді мыңды жығады.

Төртеу түгел болса төбедегіні алады.

Қоянды қамыс, ерді намыс өлтіреді.

Мың қабат торқаңнан, тоқтышағымның терісі артық.

Түсінжылыту,

Сәтітүсу,

Сыбағасынбердік,

етжеп,сорпаішкендейболды,

бетіқайтты,

шүйдеден соғу,

жолы болу,

түкіргентүкірігі жергетүспеу. т.б.

Ер жігіт елі үшін туады, елі үшінөледі.

Айлалыбатыр алдырмас.

Батыл болмай,батыр болмайсың.

Батыр бір оқтық.

Батыр мың қол бастайды, шешенТар жерде сөз бастайды.

Ерлік Білекте емес,Жүректе.

V.Қорытындылау

Постер қорғау.

Соңғы сөзді мен айтамын!


Жауынгердің тұлғасы сенің ойыңша қандай болуы керек?

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

Эссе: «Қанмен жазылған кітап»


Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау


Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »







Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

С.Сарғасқаев. «Тәмпіш қара» повесінен үзінді

Жалпы мақсат:

С. Сарғасқаевтің кім екенін, «Тәмпіш қара » әңгімесінің желісін білу.
Шығарманың мазмұнын түсіну.

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Шығармадағы достықты, әділдікті, еңбексүгіштікті өз бойында қолдану.
Шығарманы негізгі бөліктерге жітей білу, басқа шығармамен салыстыра білу.Оқушылардың бойындағы бүкіл қасиеттерін жинақтауды үйрену.
Шығарма желісінің маңыздылығын бағалау.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Жұмыс дәптері, С.Сарғасқаев шығармашылығы, интернет материалдары, ақын портреті,6-сыныпқа арналған әдебиеттен дидактикалық материалдары

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Әсем гүлдер» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

«Кім жылдам?» тапсырмасы арқылы оқушыларға ұяшықтардың біреуін таңдатады. Осы тапсырмада өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау сұрақтарын береді.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

С.Сарғасқаев туралы не білеміз?
Түрткі сұрақтар :
Ол қандай адам болған?
Шығарма кімдер жайында?
Шығармада қай кезең суреттеледі?

Топтық жұмыс
І топ - Бөлімдері: 
• «Танысу»
• «Тілеп алған азап»
• «Әзілі ме шыны ма?» 
• «Өкініш»
• «Теке қарт»
• «Не болды бізге?» 
• «Бұдан кейінгі күндерде …»
• «Ойламаған жерден»
• «Үш күн қалғанда» 
ІІ топ - Повестегі басты-басты оқиғалар:
• Шаншатайдың ауылға келуі.
• Балаларды егін басына ертіп баруы.
• Егін басындағы балалардың өнері.
• Балалардың «Октябрь балалары» газетімен танысуы.
• Баллардың қырман басынан қайтардағы қырманшыларға өнер көрсетуі.
• Шаншатайдың «доп қуу» ойынын ұйымдастыруы.
• Шаншатай мен Иманбектің төбелесі.
• Балалардың Теке қартпен кездесуі.
• Келдібек директордың балаларға пионерлік тапсырма беруі.
• Ауылға радио келуі.
• Иманбектің кешірім сұрауы.
• Ауыл баларының мәдениеттілігі.
• Ауылға газет келуі.
ІІІ топ - Эпикалық жанр түрі-повесть.
Шығарманың негізгі ойы — жас жеткіншектерді адамгершілікке,шыншылдыққа, қайырымдылыққа тәрбиелейді.
Шығарманың композициялық құрылысына тоқталсақ:
Басталуы. Шаншатайдың ауылға келуі, ауыл балаларымен танысуы..
Байланысуы.Шаншатай Ертайдың суретші екенін білуі,екеуінің айырылмастай дос болуы.
Шиеленісуі.Мектеп оқушыларының қырман даласына көмекке баруы,түрлі ойын-сауық ұйымдастырулары, Шаншатай ауыл балаларының газетке деген қызығушылықтарын оятуы.
Шарықтау шегі.Оқушылардың өз мақалаларын оқу үшін Теке қарттың үйіне іздеп баруы, Шаншатай мен Иманбектің төбелесуі, Иманбектің одан кешірім сұрауы.
Шығарманың шешімі.Ертайдың салған суретінің «Октябрь балалары» газетіне шығуы.



Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау.





Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау.





Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

Жеке жұмыс: 
Шаншатайдың портретін суреттейтін жерін оқыту.


V.Қорытындылау

Жұптық жұмыс:
1.Тақтадан «менің атым Қожа» фильмінен үзінді көрсетіледі. 
2.Үзіндіде кім жөнінде әңгіме боп жатыр? 
3. Бұлар кімдер? Қазір пионерлердің атауы қалай аталады?
Шаншатай мен Қожабергенді салыстыру.
Жеке жұмыс: Автордың шығармасын бағалау.
Берілген тапсырманы топта отырып орындайды. Өз қалаулары бойынша орындайды.
Оқушылар тақырыпты талқылып, жұмыстарын кеңейтеді.
І топ. Сансызбай Сарғасқаевтың “Тәмпіш қара” повесінде отызыншы жылдардағы ауыл өмірі суреттелген. Повесть 9 бөлімнен тұрады. 
ІІ топ: 
Повестегі кейіпкерлер:ауыл балалары суретші Ертай, Иманбек, Ниғмет, Күлдәрі, Оңалбек. Бала тәрбиелеуде ұстаздың еңбегін көрсете отырып, балалардың мектептен алған білімін еңбекпен тәрбиелі іспен тұрмыспен байланыстыра суреттелуі шебер бейнеленген.Кейіпкер Ертайдың өмірі жайындағы ішкі толғанысы жеткіншек ұрпақты тәрбиелеуде маңызды роль атқарады деп есептеймін.Шаншатай-қаладан келген көзі ашық бала,ол «Октябрь балалары» деп аталатын газеттің бар екендігін ауыл балаларына таныстырып, Ертайдың суретшілік дарындылығын бағалай отырып, осы газетке ең жақсы суретіңді жіберейік деп үлкен үміт артып Ертайдың қабілетін шыңдай түседі.Әншейінде көзге ілінбей жүретін газет тасушы Теке қартты ауыл балаларына сыйлай білуді ұғындырады.
ІІІ топ:
Тәрбиелік мәні Шаншатайға тән әдептілік, ұқыптылық, еңбек сүйгіштік қасиеттер көрінсе, Ертай бойындағы өнерге құштарлық, дүниені бала көзімен қабылдау қасиеттері танылады.
Оқушылар мұғалім берген тапсырмағаға бағытталады, орындайды. Дарынды оқушылар тапсырманы орындауға өз септігін тигізеді.
Жұпта ойласа отырып екі шығарманы салыстырады.

VI. Үйге тапсырмасын беру

С.Сарғасқаевтың «Тәмпіш қара» повесін толық тауып оқу.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Б.Соқпақбаев. «Менің атым -Қожа» повесі

Жалпы мақсат:

Б.Соқпақпаевтың өмірі,әлемге танылған әйгілі шығармасы туралы білім беру,толықтыру;

Оқушылардың ой-өрісін,қызығушылығын ояту;

Оқушылардың білімін бақылау арқылы мәнерлеп оқуға дағдыландыру;

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

*Оқушыларға мәтіннің мазмұынын баяндай отырып, мәтіндегі негізгі ойды, идеяны ұғындыру;
*Мәнерлеп оқу дағдыларын, қызығушылығын арттыру;
*Ойларын, пікірлерін еркін айтуға, өз көзқарастарын дәлелдей білуге үйрету.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Интерактивті тақта, Б.Соқпақбаевтың “Менің атым Қожа” кітабы, Еркін Рахышевтің “Менің де атым Қожа” фильмінен үзінді, слайд арқылы кесте, тірек сызба, суреттер, веен диаграммасы.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

«Кім жылдам?» тапсырмасы арқылы оқушыларға ұяшықтардың біреуін таңдатады. Осы тапсырмада өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау сұрақтарын береді.

Екі жақты күнделік стратегиясы

Кейіпкерлер

Мінездеме

Қожа

 

 

Жантас

 

 



ІІІ. Жаңа тақырып

Picture 41 1. Бердібек Сокпақбаев кім? Ол қандай жазушы?
“... Алыстан арбалап материал тасымаймын, архивтің шаңын жұтпаймын. Жақыннан өз басымнан кешкенді, өзім байқап-түйгендерімді, өз айналамды дорбалап жинаймын. Бір сөзбен айтсам, өзін жазатын жазушымын. Мінез-құлық жағынан Қожа өзге емес, менің өзіме ұқсайды.”
2. Жазушының қандай шығармалары бар?
- «Менің атым Қожа» («Өзім туралы повесть»), «Жекпе-жек», Қайдасың, Гаухар?», «Өлгендер қайтып келмейді», «Аяжан», «Балалық шаққа саяхат», «16 жасар чемпион», «Алыстағы ауылда» т.б.
3. «Менің атым Қожа» фильмі туралы не білесіңдер?
Менің атым Қожа
Жанр: комедия, жанұялық
Мемлекет : Қазақстан
Шыққан жылы: 1963
Режиссер: Абдолла Қарсақбаев
Әңгіме авторы: Бердібек Сокпақбаев
Сценарий: Б. Сокпақбаев, Н.Зелеранский
Сазгер: Нұрғиса Тілендиев
Кейіпкерлерді сомдаған:
Қожа - Н.Сегізбаев
Сұлтан - М.Көкенов
Жанар - Г.Құрабаева
Жантас - Е Құрмашев
Миллат- (Қожаның шешесі) - Б.Римова
Рахманов - Қ.Қожабеков
Майқанова – Р.Мұхамедиярова
Қожаның әжесі - З.Құрманбаева
Фильм туралы: Барлық мектепке аты шулы "сотқар" Қожа, бар ынтасын салып, жақсы болуға тырысады. Әкесінен жетім қалған Қожаберген, үйлеріне келіп жүретін, Қаратайдан шешесін қызғанады. Досы Сұлтан екеуі неше түрлі қызық оқиғаларды бастарынан кешіп, көрермендерді талай рет қуантады. Ауылда беделі жоғары болған Қадырдың баласы, Қожа, әкесінің абыройын "шелектеп" төктім деп уайымдайды. Дегенмен, Қожа – ашық мінезді, арам пиғылы жоқ, ақкөңіл бала.

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

Бұл сурет туралы не білесің?
Кейіпкерлер туралы әңгімеле
Кейіпкерлер туралы қандай оқиғаны білесіз?
Қашан, кіммен кездесті?
Бұл сәтте қандай жағдай болып еді?

Б.Соқпақбаев «Менің атым Қожа»

Жанр: комедия, отбасылық

Мемлекет : Қазақстан

Шыққан жылы : 1963 
Режиссер: Абдолла Қарсақбаев

Әңгіме авторы : Бердібек Соқпақбаев

Сценарий: Б. Соқпақбаев, Н. Зелеранский

Сазгер : Нұрғиса Тілендиев 
Кейіпкерлерді сомдаған

Қожа - Н. Сегізбаев

Сұлтан - М. Көкенов

Жанар - Г. Қурабаева

Жантас - Е. Құрмашев

Миллат (Қожаның шешесі) - Б. Римова

Рахманов - Қ. Қожабеков

Майқанова - Р. Мухамедьярова

Қожаның әжесі - З. Құрманбаева



IV.Шығармашылық жұмыс

Теріп алу” стратегиясы (Дәптермен жұмыс)
алғыр, пысық, өтірікші, ақылды, сотқар, тентек, мейірімді, қу, зымиян, шыдамсыз, тиянақсыз, әділетті, ақын, әзілқой, арамза, тапқыр, қателіктерін түсіне біледі, жағымсыз
Қожа – алғыр, пысық, ақылды, сотқар, тентек, мейірімді, әділетті, ақын, әзілқой, тапқыр, қателіктерін түсіне біледі.
Жантас – өтірікші, қу, зымиян, шыдамсыз, тиянақсыз, арамза, жағымпаз
Қожаның жағымды жақтары (Тақтамен жұмыс)
Өз ісіне есеп бере алады
Жағымсыз іс-әрекеттерін жөндеуге талаптанады
Өз-өзін тәрбиелейді
Үлкенді сыйлайды
Қожаның жағымсыз жақтары
Тәртіпсіз
Аңқау
Өтірікші
Сотқар







«Қай сәт бейнеленген»



«Қай сәт бейнеленген»

Бұл қай сәт?  “Есікті аша бергенімде,тынысым мүлде бітіп,жүрегімнің соғуы тоқтап қалғандай болды.Сол кездегі келбетім көлденең көзге тірі аруақ тәрізді қыбырлаған бірдеңеге ұқсар деймін.”

Бұл қай сәт?  “Маңдайдан буым бұрқырап,есік 
алдына шықтым Сәйбек    көрінбейді.
Омырауымды ағытып,желпініп, ойланып тұрмын. Не деп шешер екен? Мектептен шынымен-ақ шығара ма?”

Бұл кім?  Біреуді біреуге атыстырып,от тастап жүретін қу,сабақ үстінде сыбырлап-сыпсыңдағыш.”

Бұл кім?  Галифе шалбар киген жіңішке аяқтары сидиып, шашы қақ жарыла желбіреп,қаздиып тұр.”

Бұл кім? Шыбыным,әйтеуір ешкімге  тимей,ұрынбай,жайыңа жүр Сенің тентектігіңді менен басқа ешкім де көтермейді.Біреудің ала жібін аттаушы болма.”

Бұл кім?  “ Жаңа оқытушы  бізді оқу жылының басталуымен құттықтады,өзін таныстырды:...”

 Бұл кім? Сен оқуды тастасаң,маған ілесіп тастады деп екеуімізді бірдей қудалап пәле қылады. Оқи бер. Оқудың түбіне сен-ақ  жет. Мүмкін кейін дырдай бастықтың бірі болып шығарсың.Сонда маған шапағатың тиер.”

Қожаның портреті

Мынау, міне, мұрным. Әжем кейде атымды атамай “тампыш неме” дейді. Оның айтқаны рас екен ғой. Екі танауыма екі саусағым еркін сыйып кетерлік, қосауыз мылтықтың аузындай үңірейіп тұр. Екі шекемнің шығыңқылығы болмаса, басым қарбыз тәрізді доп-домалақ, тап-тақыр. Сол жақ құлағымның астына таман бір түйір қалым бар. Бәтшағырдың бітпейтін жерге бітуін қарашы. Одан да бетімнің ұшына таман болсашы. Сонда әдемірек көрінер ме едім. Ал бойымды біреулер орта бойлы дейді. Әжем болса, әкең тәрізді сұңғақ боласың”-дейді.

V.Қорытындылау

Повесть сендерге ұнады ма?

Қандай әсер алдыңдар?

Қожа қандай кейіпкер?

Майқанова апайы неге “Түбі адам болатын бала” деп айтты?



Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

Абдолла Қарсақбаевтың “Менің атым Қожа” фильмі мен Еркін Рахышевтің “Менің де атым Қожа” фильмін салыстырып, ұқсастықтарын тауып жазып келу.
“Менің қиялымдағы Қожа...” эссе жазып келу

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау



Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

М.Мақатаев. «Қара өлең», «Қайырлы түн»

Жалпы мақсат:

Оқушылардың мәнерлеп оқу,жаттау дағдысын қалыптастыру,өлеңді теориялық жағынан талдай білуге үйрету;

Тәрбиелік мәні бар мысалдар келтіре отырып оқушыларды елін,жерін,Отанын сүюге тәрбиелеу;

Оқушылардың ойлау қабілетін,тілдерін дамыту,байланыстырып сөйлеуге,салыстыра талдай білуге,ой ұшқырлығына баулу;

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

1.М.Мақатаев өлеңдерінің табиғатын түсіндіру; тақырыбы мен идеясын ашу; поэзиясының өміршеңдігін таныту.

2.Оқушылардың өлеңге деген ынтасын арттыру; көркем сөз оқу шеберлігін, ізденімпаздық қасиетін қалыптастыру.

3.Оқушыларды Отанды сүюге, оның құндылықтарын бағалап, қастерлеуге,  өлеңді, өнерді, сезімді бағалауға тәрбиелеу; елім ,жерім деп тебіренетін патриот тұлға қалыптастыру.

Сабақта қолданылатын материалдар:

ақын пПортреті, кітаптар,үнтаспа, дидактикалық материалдар т.б


Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Үйге берілген Б.Соқпақпаевтың «Менің атым Қожа» әңгімесіеің мазмұнын сұраймын. Оқушыларға бірнеше сұрақтар қоямын.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

«Нақ сұрақ-дәл жауап» әдісін пайдаланамын.

1.М.Мақатаев қай жерде дүниеге келді?

2. Ақынның қандай өлеңдер жинағы бар?

3. Шәйі, айқара жап, боз көрпе сөздерінің мағынасын айт.

4. «Қайырлы түн» өлеңдеріндегі кейіптеулерді ата.

5. «Қайырлы түн» өлеңіндегі эпитетті ата.

6.Қаратпа сөз дегеніміз не? «Қайырлы түн» өлеңдеріндегі қаратпа сөздерді ата.


Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

 1.Қара өлең туралы түсінік беріп кетемін.

   Қара өлең көне заманнан бастау алып, тереңге тамыр бойлаған. Оның үлгілері «Оғызнамада» ІХ ғасыр, Ж.Баласағұнидің «Құдатғу білігінде» ХІ ғасыр , М.Қашқаридің «Диуани лұғат ат- түркінде» ХІ ғасыр кездеседі.

  Қара өлең халық ауыз әдебиетіне жатады. Оның  иесі, авторы –халық. Дүниеге келген сәбиді ана бесік жырымен тербетеді. Бала халықтан қара өлеңді тыңдап өседі.

                                    Туғанда дүние есігін ашады өлең,

Өлеңмен жер қойнына кірер денең,-

деп Абай атамыз айтпақшы, адам баласын өмірге келгенде бесік жырымен қарсы алсақ, дүниеден өтерде жоқтау айтып шығарып саламыз. Ендеше, өміріміздің бәрі өлеңге құрылған екен.

 2. Ұйқас- өлең тармақтарындағы сөз аяқтарының үндестігі, өзара ұқсас, дыбыстас естілуі.

Қара өлең ұйқасының үлгісі мынадай: ааба

Өлеңді мәнерлеп оқу. 1-оқушы оқиды.

3. -Балалар, енді біз осы өлеңді талдайық.

1.Өлеңнің идеясын анықтау.

2. Өлең өлшеміне талдау.

3. Көркемдегіш құралдарды тап.

Идеясы: қазақтың сөз өнеріне, өлеңге қойған талаптары туралы айтылады.

«Түйінді сөздер» стратегиясы. Оқушылар әр шумақты мазмұнына қарай қысқаша түйіндеп қорытындылайды.

1-    шумақ қара өлеңнің құдіреттілігі

2-     шумақ қазақтың өзіндей қарапайым

3-     шумақ ақын- өлеңнің жанашыры

4-    шумақ халық алдында  ізетті, кішіпейіл

Өлең 11 буыннан, 16 тармақтан тұрады. 3- бунақ бар, қара өлең ұйқасына құрылған.

-         Ұйқастың тағы қандай түрлері бар?

 4.Сөздікпен жұмыс

Күпі- матамен тысталған, ішіне түйенің, қойдың жабағы жүнін салып тігетін ұлттық сырт киім.

Көген- ұсақ  төлді тізіп байлап қоюға арналған жүн арқан.

Желі- ірі қара малдың төлін байлауға арналып, қазыққа берік керілген қайыс қыл не кендір арқан.

2- өлеңі мәнерлеп оқылады. Идеясы сұралады. Өлең өлшеміне талданады.

Идеясы: ақынның Отанына, еліне деген ыстық ықыласы, сүйіспеншілігі айтылады. Ақын өз елі, халқы тұрғанда бақытты сезінетінін өлеңнің өн бойында паш етеді.

IV.Шығармашылық жұмыс

Ғажайып тақтамен жұмыс. Өлеңдегі көркемдегіш құралды тауып, тіркескен сөзімен теріп жаз.

Метафора дегеніміз не?

Желідегі құлынымын- метафора

Көгендегі қозысымын- метафора

Ырысым- кең далам

V.Қорытындылау

Постер қорғау.

Эссе «Қасиетіңнен қара өлең айналайын..»

М.Мақатаевтың сөзіне жазылған Әсет Бейсеуовтың «Кетейікші бір жаққа» әнімен аяқтаймыз. Орындайтын Мұсабекова Жеңіс

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

«Қара өлең», «Елім барда » өлеңдерін жаттау.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

«Елім барда», «Анау – аспан, мынау - бақ» өлеңдері

Жалпы мақсат:

1) ақынның өмірі, шығармашылығын таныстыру, өлеңдерінің тақырыптық - идеялық негізін, жанрлық ерекшелігін таныту;
2) оқыған өлеңдеріне талдау жасай білуге, өз ойын еркін жеткізе білуге шығармашылыққа жетелеу;
3) қазақ поэзиясындағы бірегей тума талант Мұқағали бейнесін, шығармашылығын құрметтеуге, ұстанымын үлгі етіп ұлтжандылыққа, шындықты қадірлеуге, поэзияны сүюге тәрбиелеу.

Сілтеме:

  1. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

  2. Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

  3. 6-сыныпқа арналған оқулығы

  4. Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Ақын өлеңдерінің көркемдік қуатын,мәнін жете түсіндіру

Сабақта қолданылатын материалдар:

Интерактивті тақта, кесте, аудиожазбалардағы өлеңдері, өз дауысымен жазылған жазбалар.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Тамаша күн» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

«Кім жылдам?» тапсырмасы арқылы оқушыларға ұяшықтардың біреуін таңдатады. Осы тапсырмада өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау сұрақтарын береді.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Б алалар, М.Мақатаевтың қандай өлеңімен таныссыңдар?
- «Қара өлең», «Қайырлы түн»
- Осы өлеңдер не жайында жырланған?
- Бейбітшілік, тыныштық, тілге деген құрмет
( видеопроектрден М.Мақатаевтың суреті, жыр жинақтарының аты шығады)
Оқушыларға таныстыру.
Өлеңдерді мәнерлеп жатқа айту.
( оқушыларға оқыту)
Сөздік жұмысы :
Желі – құлын, боталарды мойнынан байлап қоятын, екі қазықтың арасына керілетін жіп.
Көген – қой, қозы- лақтарды мойнынан байлау үшін қысқа жіптер тағылған, ұшы түйілген, ұзын арқан.
Талдау –табыс кілті
Идеясын ашу «Елім барда» өлеңі, - туған еліне арқа сүйеу, соның болашағына 
нұрлы үмітпен қарау.
«Анау – аспан, мынау бақ» - табиғатты қорғау, оның жан жарасын 
жазу. 
а)Өлең талдау
Не сыйлайды, / / не береді // келер күн?! а
Не де болса// тірі тұрсам // көрермін. а
Желідегі // құлынымын // мен елдің, б
Көгендегі //қозысымын// мен елдің. Б 
Егіз ұйқас, Буын саны -11
Бунақ саны – 3
Метафораларды табу
Құбылтудың бір түрі:
Метафора( ауыстыру) - суреттеліп отырған затты не құбылысты айқындай түсу үшін оларды өздеріне ұқсас өзге затқа не құбылысқа балау, суреттеліп отырған құбылыстың мағынасын үстеу, мазмұнын тереңдету, әсерін күшейту 
Желідегі құлын, көгендегі қозысымын, таусылмайтын бақытым, ырысым
Анау аспан –// мынау –бақ, а
Аспанда бұлт, //бақ жадау б
Мамық ұшты // қылаулап а
Қыс та келіп //қалған – ау б
Шалыс ұйқас Буын саны -7
Бунақ саны – 2
Құбылтудың бір түрі – кейіптеу
Кейіптеу – жансыз табиғат құбылысының кәдімгі тірі кісінің қылығымен ауыстырыла суреттелуі.
б)«Елім барда», «Анау-аспан, мынау-бақ» өлеңдерін сатылай талдау 
( дұрыс жауаптары ____ сызылған - «Елім барда» өлеңінікі, қалың жазу – «Анау-аспан,мынау -бақ» өлеңінікі)
І.Өлеңдегі ақынның айтпақ ойы не?
Туған еліне арқа сүйеу, болашағына нұрлы үмітпен қарау
Табиғатты қорғау, оның жан жарасын жазу
ІІ. Лириканың қай түріне жатады:
1. саяси - әлеуметтік лирика: Отан, ата – ана, бейбітшілік , достық, интернационалдық, өнер, еңбек
2. Махаббат 
3. Табиғат
4. Көңіл – күй
ІІІ. Өлеңдегі буын саны
1. 11 буынды 5. 7 буынды
2. 10буынды 6. 6 буынды
3. 9 буынды 7. аралас буынды
4. 8 буынды 8. Көп буынды
ІҮ. Шумақ түрін анықтау
1. 2 тармақты ( 2жолдан) 5. 6 тармақты
2. 3 тармақты 6. 7 тармақты
3. 4 тармақты 7. 8тармақты( «Сегіз аяқ» өлеңі)
4. 5тармақты 8. Ерікті өлең ( терме жыр)
Ү. Бунақ түрін анықтау
1. 1 бунақты
2. 2бунақты
3. 3бунақты, 
4. 4 бунақты
ҮІ. Өлеңді ұйқас түріне айыру
1. Шұбыртпалы ұйқас 5. Егіз ұйқас, 1-шумағы
2. Ерікті ұйқас 6. Қара өлең 2,3 шумағы
3. Шалыс ұйқас 7. Аралас ұйқас
4. КЕзекті ұйқас 8. Осы күнгі ерікті ұйқас
ҮІІ. Метафораны тап.
1. не сыйлайды
2. тірі тұрсам
3. көгендегі қозысымын
4. елім де аман
ҮІІ. Кейіптеулерді тап.
Дәрігер қыс, табиғаттың жарасын, ақ дәкемен таңуда, тоңдырып ап маңдайын,, тағы көйлек сұрап жүр, бақты кезіп, жалаң аяқ жылап жүр, түксиеді
ҮІІІ. Ақынның оқырманға ұсынған негізгі ой -өзегі, берген тәрбиесі:
Туған елді сүю, ел үшін жанын пида ету
Сымбатты табиғаттан тек өз қажетіңді ғана алып, оның басқа байлығына қол сұқпау, орны ойсыраған жерлерін толтыру.
ә)Венн диаграммасы:
«Анау – аспан, мынау – бақ» өлеңін Абайдың «Қыс» өлеңімен салыстыру.
Анау –аспан, мынау – бақ 1-шумағы Қыс
Айырмашылығы Ұқсастығы Айырмашылығы
Шалыс ұйқас 4тармақты 1-шумағы қара өлең, 
7 буынды метафоралар 11 буынды

IV.Шығармашылық жұмыс

Отан туралы, табиғаттың экологиялық жағдайы туралы шағын шығарма немесе өлең жазуға болады. Мүмкін ән айтуға да болады.
Ел, табиғат сөздеріне 5 жолды өлең құрау 
Ақын
өр дарынды
толғанады, ойлайды, тебіренеді
Ақын өз халқын сүйеді
Шайыр
____________ ____________ бағынамын
_____________ _____________ сағынамын
____________ ____________ ____________
_____________ _____________ табынамын 

V.Қорытындылау

«Қазақтың тілін білген адам Мұқағали поэзиясын сүймеуі мүмкін емес, Мұқағали поэзиясын сүйген адам еліне адал, жеріне ие, табиғатқа жанашыр бола алады» деп К. Ахметова айтқандай адам тағдыры туған елмен, табиғатпен тікелей байланысты. Осы тақырыптағыдай ақынның өлеңдері –бір елдің мұрасындай . Оның поэзиясы таңғы шықтай мөлдір, мәңгілікке жарық жұлдыздай жарқырап тұра береді.

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

Өлеңдерді жаттау

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Ш.Мұртаза. «Тұтқын бала» әңгімесі(«Қызыл жебе» романынан үзінді)

Жалпы мақсат:

Оқушыларға қазақ халқының өткені туралы түсіндіру, осы әңгіме бойынша алған білімдерін жүйелеу, бекіту, Тұрар Рысқұлов сияқты қоғам қайраткерінің өмір өткелдерін білдіру, тарихи адамның әдеби кейіпкерге айналуы жөнінде және жазушының шұрайлы тілі жөнінде түсінік беру.

Сілтеме:

Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

6-сыныпқа арналған оқулығы

Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Шерхан Мұртаза «Қызыл жебе» романындағы «Тұтқын бала» тарауы бойынша бала Тұрардың санасын оятқан түрме сабақтарын жете түсінуі,Тұрар арманы оның орындалған мұраты екенін дәлелдеу

Сабақта қолданылатын материалдар:

Ш. Мұртаза мен Т. Рысқұловтың портреттері, слайдтар, 3томдық «Қызыл жебе» романы, көркем әдебиеттер, бүктемелер, үлестірмелі парақшалар, т. б.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Нұрлы күн» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

«Кім жылдам?» тапсырмасы арқылы оқушыларға ұяшықтардың біреуін таңдатады. Осы тапсырмада өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау сұрақтарын береді.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Ш.Мұртаза 1932 жылы Жамбыл облысы,Жуалы ауданындағы Мыңбұлақ деген жерде дүниеге келген. Жазушы өзін алғаш «Табылған теңіз» атты (1964) повесімен танытты.

Шығармалары: «1941 жылғы келіншек», «Интернат наны», «Жүрекке әжім түспейді», «Қара маржан» т.б

Драматургиясы: «Сталинге хат», «Бесеудің хаты», «Жалғыз үйлік зілзала», «Домалақ ана», «Есек саудасы». Т.б

«Тұтқын бала» әңгімесінің «Қызыл жебе» романынан үзінді екенін және әңгіменің тарихи шындық екенін түсіндіремін,мазмұнын қысқаша баяндап беремін.




Сұрақтар:\








1.   Ш.Мұртаза қай жылы,қай жерде дүниеге келді?

2.   Қандай оқу орнында оқыды?

«Тұтқын бала» әңгімесі автордың қай романынан үзінді?

«Қызыл жебе » романы қанша кітаптан тұрады?

Тұрардың әкесі Рысқұл абақтыға не үшін түсті?

Тұрардың орыс шіркеуінің қасынан өткендегі ойы?

Түрмеге келген Тұрар немен шұғылданады?

Бала Тұрарды әкесі абақтыға не мақсатпен алдырады?

Әңгімедегі Ахат ата кім?

Надзирательден Тұрар қандай қорлық көреді?

Автор әңгімедегі тұтқындардың аяғындағы кісеннің үнін неге теңеді?

1906 жылы маусым айында болған оқига?

Камерадағы әке мен баланың соңғы кездесуін суретте?

Тұрар әкесімен қалаи қоштасты?

Тұрар неге тегін  «Қырғызбаев» деп ауыстырды?

 «Қызыл жебе »,  «Аспара», «Көке» деген сөздер қандай мағына білдіреді?

Тақтаға шыққан Тұрарға Атамырза неге күлді?

Куәлік аларда Тұрар қандай қылмыс жасады?

Иван Владимирович Тұрарға қандай тілек айтты?

1-бөлім бойынша білімді бекітуге тапсырмалары:

Шығарманың композициялық құрылысына сюжеттік талдау-сатылай комплексті талдау.

1.Басталуы –

2.Дамуы –

3.Байланысы –

4.Шиеленісі –

5.Шарықтау шегі –

6.Шешімі –

ІІ «Тұжырым кестесін» толтыру

Кейіпкер

Кейіпкер бойындағы адами қасиеттер

Мендегі...

Тұрар

Еңбекқор,ержүрек,шыншыл,төзімді

Өз бойындағы кездесетін қасиеттерін жазады

 

ІІІ «салыстыру» кестесі

«Тұтқын бала» әңгімесіндегі

«Балықшылар» әңгімесіндегі

Рысқұл бейнесі

Еламан бейнесі

2-бөлім

Тұрар Рысқұлов – көрнекті қоғам қайраткері

«Шыңға шығу» ойыны арқылы Тұрар Рысқұловтың кемелденген шақтағы қызметтер жайлы сұрақтар беріледі. Ол үшін тақтаға таудың суреті салынған плкат ілінеді. Таудың етегінде,орта тұсында және шыңында сұрақтар салынған қалташалар болады. Әр оқушы өз қабілетіне қарай сұрақтар алып,жауап береді.

Төменгі деңгейдегі сұрақтары:

1.Т.Рысқұлов қашан ,қай жерде дүниеге келді?

2.Әкесі кім?

3.Болысты не үшін өлтірді?

4.Тұрар қандай оқу орнында оқыды?

5.Әйелінің аты кім?

Орта деңгей сұрақтары:

1.Тұрар қандай қызметтер атқарады?

2.1916ж. ұлт-азаттық көтеріліске қандай қатысы бар?

3.Тұрардың  неше баласы бар?

4.Моңғолияда қандай қызметтер атқарды?

5.Ұлт-азаттық көтерілісінің шығу себебі неде?

Жоғары деңгей сұрақтары:

«Түрксіб» темір жолына Тұрардың қандай қатысы бар?

Ленин мен Сталиннің тұсында Тұрар Рысқұлов қандай қызметтер атқарды?

Әйелі айдауда қай жерже және қанша жыл болды?

Қанша және қай жерде тұтқындалды?

 Тұрар қай жылы ақталды?

Тұрардың неше баласы болды?

IV.Шығармашылық жұмыс

«Дау-дамай» стратегиясы бойынша  «иә, жоқ» сөздерін айта отырып,сұрақтарға жауап беру.

1.Тұрар Рысқұлов еңбекқор адам?

2.Бағбан болып жұмыс істеді?

3.1915ж.Ташкенттегі мұғалімдер семинариясын толық оқып бітірді?

4.1916ж.ұлт-азаттық көтерілістің ұйымдастырушысы?

5.Тұрар 1957ж. ақталды?

6.М.Әуезовтың  «Қараш-қараш» хикаясындағы оқиға желісі мен  «Тұтқын бала» әңгімесі байланысты?

7.Тұрар Рысқұлов Қазақстан аумағында жерленген?

8.Түрмеде суық тиіп қайтыс болды?

9.Әдеби шығармада кейіпкер бейнесін жасауға тірек,негіз болатын өмірде болған адам,түпкі тарихи тұлғаны прототип дейді?

«Иә»  жауабы – 5,  «Жоқ» деген жауап -4 болу керек.

Прототип жайлы бірер сөз.

1. Жүсіпбек Аймауытовтың  «әнші» әңгімесіндегі Әмірқанның прототипі - Әнші Әміре Қашаубаев

V.Қорытындылау

Постер қорғау.

Топпен жұмыс: . «Тұтқын бала» әңгімесі бойынша ондағы кейіпкерлерге мінездеме береді.

Жағымды жағымсыз





Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

Ш.Мұртазаның «Тұтқын бала» әңгімесін оқып келу.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау



Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Бала Тұрар бейнесі

Жалпы мақсат:

Бала Тұрар бейнесін жан – жақты ашу.

Шерхан Мұртаза «Қызыл жебе» романындағы «Тұтқын бала» тарауы бойынша бала Тұрардың санасын оятқан түрме сабақтарын жете түсінуі, Тұрар арманы - оның орындалған мұраты екенін дәлелдеу.

Мәтіннен Тұрардың зеректігін, ойлылығын, ұстамдылығын, сонымен бірге үнемі күдікпен жүретін сақтығын айқындайтын үзінділерді табу, проблемалық сұрақтар арқылы жинақтауды дамыту.
Тапсырмалар арқылы оқушылардың ойлау қабілеттерін, тіл байлықтарын дамыту.

Сілтеме:

Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

6-сыныпқа арналған оқулығы

Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Ойды жеткізуде нақты және жүйелі сөйлеуге үйренеді.

Диалог кезінде өзгенің пікірін құрметтеп, өз пікірлерін мәнерлі,дәлелді жеткізуге дағдыланады Тапсырмаларды постермен қорғау арқылы жетілдіру.Тапсырмаға қарай оқушыларға өз ойларын ашық айту арқылы анық сөйлету.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Тақырып бойынша сызбалар, бағалау, бетшесі, кеспе қағаздар

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Күн шуағы» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.

ІShape40

драматург

. Топтастыру

Shape41 Shape42 Shape43 Shape44

Шерхан Мұртаза кім?

жазушы





Shape45 Shape46

Shape47 Shape48

Қоғам қайраткері

Аударма





шы








ІІ Не білеміз? (үй тапсырмасын сұрақ – жауап арқылы тексеру)


1. «Қызыл жебе» романының авторы кім, ол туралы не білеміз?

2. Романның «Тұтқын бала»тарауында кім, не туралы айтылған?

3. Романның басты кейіпкері кім? Ол туралы не білесіңдер?

4. Осы тараудағы басты – басты оқиғаларды атаңдар?

5. Рысқұл не сабепті Тұрарды қасына алдырды?

6. Приходько мырзаның үйінде Тұрар қандай қызметтер атқарды?

7. «Кафедральді соборды » көргенде Тұрардың ойына не түсті?

8. Тұрар оқу мен жазуды, орыс тілін кімнен үйренді?

9. Гимназияның алдында тұрып Тұрар нені армандады?

10. Надзиратель Тұрарға қандай қысым көрсетті?

11. Бронников қандай адам?

12. Әкесі Тұрармен қоштасар күннің алдында қандай күй кешті?

13. Тұрар әкесімен қалай қоштасты?

14. Тұрар мектепке қалай барды?

15.Тұрардың фамилиясын не себептен Қырғызбаев деп өзгертті?

16. Тұрардың дәптеріне алғаш жазған сөздерін ата? Оларды Тұрар қалай түсіндірді?

17. Айбаров тақтада тұрған Тұрарға неге күлді?

18. Семашко кім? Не себептен Тұрарды көмекші етіп алды?

19. Тұрар Иван Владимирович алдында қандай қылмыс жасадым деп ақталды?

20. Тұрарға Иван Владимировичтің берген жауабын айт, қандай кеңес берді?

ІІІ. Жаңа тақырып

Сынып оқушыларын 3 топқа бөлемін:


1 топ: Әдебиетшілер

2 топ: Тарихшылар

3 топ: Зерттеушілер


І. Тұрарға мінездеме. Оқушыларға үзінділер беріледі, сол үзінді арқылы Тұрарға мінездеме беру.

  1. Әттең, әкесі түрмеде жатып тәуелді болмаса, Тұрар қазір бұл есірікті не де болса қамшының астына алар еді, амал жоқ...Бір жағы қорқады. Бір жағы баламысын деген: «Әйтеуір, айтқандарын екі етпей орындай берсем, көкеме көмегі тие ме » деп ойлайды. «Көкемді түрмеден босатар» деп үміттенеді.

( әке-шешеге қамқор)

  1. Бірақ екі жирен қарны тойса қайғырмайды. Нағыз түрме аттары. Тұрар аттарды жайғастырып болып, енді қоранын ішін тазалауға кіріседі. Приходько мырзаның әмірі бойынша, қорада бірде- бір қылпық қалмауы керек. Ақ қолғаппен сипағанда, аттардың үстінен бірде –бір қылау жұқпауы керек.

(еңбекқор)

  1. Бала өте сезімтал –тын. Бір ауыз жылы сөзден іші- бауыры езіле елжіреп, әлде қандай аянышты көмейіне түйіліп жас тығылып қалушы еді.

(сезімтал)

  1. Туған әкесіне опасыздық жасағандай бір беймаза сезім жауқазын жүрегін жаралап, шөңгедей қадалды да қалды. Әкеңнің атын айта алмай күмілжіген не қорлық!

(намысшылдық)

  1. Әлгінде Иван Владимирович айтқан «тарих», «география», «арифметика» деген сөздер шәкірттердің көбінің құлағына тосын еді. Ал Тұрар бұларды түрмеден білетін. Бірінші сыныптықтар «а», «б»-ны жазып, оның мәнін түсініп болмай жатқанда Тұрар іші пысып терезеге қарап отырады.

(қабілетті, зерек, алғыр)


ІІ. Тұрардың прототипі-Тұрар Рысқұлов.


ІІІ.Топтық жұмыс


1 топ: Әдебиетшілер. Әңгімеге композициялық жоспар құру.

Shape49 Әңгіменің басталуы Рысқұлдың Тұрарды түрмеге алдыруы

Әңгіменің дамуы Надзиратель қыспағы

Әңгіменің байланысуы Әке мен баланың айырылысуы

Әңгіменің шиеленісуі Тұрардың фамилиясын өзгертуі

Шарықтау шегі Тұрардың қылмысы

Әңгіменің шешімі Иван Владимировичтің көмегі


2 топ: Тарихшылар


Тірек сигналдары арқылы Т. Рысқұловтың өмірінің өсу жолдарын көрсету.

3 топ: Зерттеушілер

Тұрар мен әкесі туралы жазылған еңбектер.

1. Ш. Мұртаза «Қызыл жебе» романы

2. М. Әуезов «Қараш- Қараш оқиғасы» повесі

ІV. Тұжырым кестесі

Топтар

Кейіпкер

Іс-әрекеті

Адами қасиеттері

Әдебиетшілер

Приходько



Тарихшылар

Бронников



Зерттеушілер

И.Владимирович



V.Венн диаграмма.

Өмір әділетсіздігін сезеді,

Күресуге дәрмен жоқ.

Пікір күнделігі.

IV.Шығармашылық жұмыс

Тест.

1. Тұрар кім?

а) ақын

ә) қоғам қайраткері

б) жазушы

2. Рысқұлдың Тұрарды қасына алдыруының себебі неде?

а) сағыну

ә) жау кегінен сақтану

б) науқастану


3. Тұрар оқу мен жазуды кімнен үйренеді?

а) әкесінен

ә) Иван Владимировичтен

б) Наташадан

4. Тұрардың дәптерге жазған алғашқы сөздері?

а) көке, ауыл, сағыныш

ә) қызыл жебе, Аспара, әке

б) қызыл жебе, көке, Аспара

5. Тұрар кімге көмекші болды?

а) Семашко

ә) Айбаров

б) Бронников

6. Ұзын бойлы, кең иықты, сары шашын жел ыратқан , жирен сақалды, ак жарқын адам? Кімнің портреті?

а) Аркаша

ә) Семашко

б) Бронников

7. Шығармадағы Салиха кім?

а) Тұрардың анасы

ә) Қырғызбайдың кемпірі

б) Мұғалім

8. Шығармадағы ұнамсыз кейіпкерлерді ата?

а) Атамырза, Аркаша, Надзиратель

ә) Қырғызбай, Бронников, Рысқұл

б) Рысқұл, Семашко, Атамырза

9. Тұрар мен әкесі Рысқұл туралы жазылған шығарманы кқрсет?

а) «Жаңа достар»

ә) «Қараш- қараш оқиғасы»

б) «Ақырғы бәйге»

10. Мектепте барғанда Тұрардың фамилиясы?

а) Рысқұлов

ә) Айдаров

б) Қырғызбаев

VI. Үйге тапсырмасын беру

«Жақсы бала жеткізеді мұратқа» тақырыбында ойтолғау жазу.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

С.Мұратбекова. «Қылау» әңгімесі

Жалпы мақсат:

Өз ойларын еркін айта алуына ықпал ету
• Тапсырмалардың дұрыс орындалуына бағыт бағдар беру
• Оқушының еркін жұмыс жасай алуына жағдай жасау

Сілтеме:

Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

6-сыныпқа арналған оқулығы

Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Әңгіменің мазмұнын меңгереді.
Шығарманы композициялық құрылысына талдау жасау біледі
Әңгімені талдай отырып, өмірмен байланыстыра алады.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Интербелсенді тақта, слайдтар, портрет,  бағалау дөңгелекшелері.

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

«Кім жылдам?» тапсырмасы арқылы оқушыларға ұяшықтардың біреуін таңдатады. Осы тапсырмада өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау сұрақтарын береді.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Picture 52 Сайын Мұратбеков 1936 жылы 15 қазанда бұрынғы Талдықорған облысы, Қапал ауданына қарасты Қоңыр ауылында дүниеге келген. 1957-1963 жж. ҚазМУ-де сырттай оқыған, 1971 жылы Мәскеудегі Жоғары әдеби курсты бітірген. 1954-1962 жж. туған ауылында колхозшы, мұғалім, аудандық, облыстық газеттердің әдеби қызметкері, 1962-1972 жж. «Жұлдыз» журналында, «Қазақ әдебиеті» газетінде бөлім меңгерушісі, Қазақстан Жазушылар одағында кеңесші, Көркем әдебиетті насихаттау бюросының директоры, 1972-1977 жж. Қазақстан КП Орталық Комитетінде жауапты қызметкер, 1977-1980 жж. «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы, 1980-1984 жж. Қазақстан Жазушылар одағының хатшысы, 1984-1986 жж. «Жазушы» баспасының директоры, 1988-1991 жж. ҚЖО-ның екінші хатшысы болған. XІ сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты.

 "Ұшқыр ойдан- ұтымды жауап" /үй тапсырмасын тексеру кезеңі/

1. Сайын Мұратбеков қай жылы  дүниеге келген?

2. Жазушының туған жері?

3. Жазушының басқа  қандай әңгіме, повестері бар?

4. "Қылау" әңгімесінің негізгі тақырыбы?

5. Жазушы шығармаларында қай жылдардағы оқиғалар суреттеледі?

6. Қылау дегеніміз не?

ІІІ.  Әңгіменің қомпозициялық құрылымы.

Оқиғаның басталуы

Ұйқы құшағындағы Сатай.

Оқиғаның байланысы

Әке тапсырмасы

Оқиғаның дамуы

Сатайдың Рәбиғамен кездесуі

Шиеленісі

Балалар арасындағы әңгіме.

Шарықтау шегі

Сатайдың қорқынышы

Шешімі

Рәбиғаның  сыйлығы.

Ширату  сұрақтары. /оқулықта берілген сұрақтарға жауап беру/

1. Таң азанғы әке даусы Сатайдың құлағына неге жағымсыз естілді?

2. Әке ақылы Сатайды неге ызаландырды, сендер де ересектердің  ақыл сөзін солай қабылдайсыңдар ма?

3. Өлім мен өмір туралы Сатайдың ойлауына не түрткі болды?

4. Сатайдың сезімталдығы мен жайдарылығы, қайырымдылығы  оның қандай әрекеттерінен байқалады?

5. Рәбиғамен келе жатып қасқырды көргенде Сатайдың айқайға басуы оның батылдығы ма, мақтаны ма, не деуге болады?

6. Орынсыз мақтанды сүймейтіндігіне Сатайдың қай әрекеті дәлел?

IV.Шығармашылық жұмыс

"Ой жинақта, түйінде, жоспарла" /әңгіме бойынша жоспар құру/

1. Баланың жолға жиналуы

- Зират тұсынан өткендегі баланың ойы.

- Қорыққанға қос көрінген бұта.

2. Сатайдың Рәбиғамен кездесуі

- Балалар арасындағы әңгіме

- Жол кесіп өткен қасқыр

3. Баланың аттың басын кері бұруы

- Сатайдың қорқынышы

- Қыз сыйлығы.

Талдау- табыс кілті.  Әңгімеге сатылай кешенді талдау жасау.

1. Әңгіменің авторы- Сайын Мұратбеков.

2. Тақырыбы- Қылау

3. Кейіпкерлер- Сатай, Рәбиға, әкесі.

4. Теңеу- найзадай шаншылып

5.  Тұрақты тіркес- зәресі ұшу, тіл- жағы байлану.

6. Идеясы- балалар арасындағы достық

7. Тәрбиелік мәні- бір-бірімен адал дос болуға, адамгерешілікке үндейді.

Кейіпкерлерге мінездеме беру.

V.Қорытындылау

Оқушыларға   шығармашылық тапсырма беремін.

Ол достық туралы  өлең құрастыру.


Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

Ойтолғау "Мен достықты қалай түсінемін?"

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек » кері байланысы арқылы сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстарын қысқаша жазу





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Ә.Марқабаев. «Ғарыштағы қымыз» әңгімесі

Жалпы мақсат:

Әбділхамит Марқабаевтың өмірбаяны жайлы мәлімет беру. Фантастика жайлы мағлұмат беру. «Ғарыштағы қымыз» әңгімесін оқып түсіндіру.

Сілтеме:

Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

6-сыныпқа арналған оқулығы

Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Өз ойын еркін жеткізе білуге дағдыландыру. Тұлғаның жеке қабілетіне әсер ету арқылы іздену әрекетін дамыту.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Анимациялық слайдтар, суреттер, бейнежазбалар, қымыз

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Балалар, біз бүгін жұлдыздар әлеміне саяхат жасаймыз. Сондықтан бүгінгі сабағымызда белсенді жұмыс істесек жұлдызша алып, ол жұлдызшаларларды кім көп жинаса сабақ соңында ең үлкен жарқырағын жұлдызға  ие болады

Топқа бөлу.
І топҒарышкерлер
ІІ топДәрігерлер
ІІІ топ Бөгде ғаламшарлықтар
Әр топты өз атауларымен таныстырып, неге олай атағаным туралы өздерінен сұрау арқылы ой шақыру.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

«Кім жылдам?» тапсырмасы арқылы оқушыларға ұяшықтардың біреуін таңдатады. Осы тапсырмада өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау сұрақтарын береді.

Талдау,жинақтау,қорыту.


Қызығушылықты ояту

«Ойлы болсаң озып көр»
– Фантастика дегеніміз не?
– Сіздер фантастикалық кинолар мен әдебиеттер оқисыздар ма?
– Қандай фантастикалық кітаптар оқыдыңыздар?
– Роботтардың қызметі, оларды не үшыін ойлап таптық?
– Жерден басқа күн жүйесінде неше планета бар?
– Ол планеталарда  адамдар тұрады ма?

ІІІ. Жаңа тақырып

Бейнебаян көрсету. Планеталар туралы. 3-мин. Қымыз туралы 3-мин.
Суреттер топтамасы арқылы оқушыларды сөйлету. Шығарма мазмұнымен қысқаша таныстыру, әр топқа шығарманы бөліп беру. Үзінді оқыту.
Сонымен, бұндай шығармаларды әлем әдебиетінде Фантастика деп атайды.
Фантастика – көркем бейнені ой елестерінен, қиялдан шығарып, шындықты табиғи қалыптан тыс әсерелеп көрсететін шығарма.
– Фантастиканы  жазатын адамдарды фантаст жазушы деп атаймыз.
Фантаст – шығармасын ой елестерінен қиялдан шығарып, шындықты табиғи қалыптан тыс әсірелеп жазатын жазушы.
– Фантастика жазушыларды білеміз бе?
Талап Сұлтанбеков, Шоқан Әлімбаев, Әбділхамит  Марқабаев.
Ия, солардың бірі Әбділхамит  Марқабаев ттуралы слайд арқылы таныстырам.
Арал теңізінің батыс жағалауына жақын орналасқан, аралшаның солтүстік кенересіндегі «Ауан» деп аталатын алақандай елді мекенде қарапайым наубайшы Файзулла шаңырағында 1938 жылы Абдул-Хамид Мархабаев дүниеге келеді.
Соғыстың орта шенінде наубайшы әкесін, өз қатарластарымен қоса, Арал қаласына әскерге алып кеткені Хамағаның еміс-еміс көз алдыда. Наубайшы боп әкесінің орнына шешесі қалады. Ананың мақсаты – үйдегі балаларының қарнын ашырмау. Хамағаның үлкен ағасы сол кезде оба індеті шыққанда осы ауыл-дан кішігірім кеңсе ашқан болатын. Сол кеңсеге екінші ағасы он үшке толмаған жасында аяқ киімсіз, жалаңаяқ барып келіп жүргені оның есінде.
(18.4.1938 жылы туған, Арал ауданы Ауан ауылы) – жазушы, ғалым, филология ғылымдарының докторы (2001), профессор (1997). ҚазМУ-дың (ҚазҰУ) филология факультетін бітірген (1964). 1964 – 67 жылдары «Білім және еңбек» (қазіргі «Зерде») журналында әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, 1967 – 76 жылдары ҚазМУ-дың журналистика факультетінің доценті, 1976 – 85 жылдары «Білім және еңбек» журналының бас редакторы, «Жаңа фильм» журналының аға редакторы, 1981 – 82 жылдары Қазақ КСР Баспа, полиграфия және кітап саудасы істері жөніндегі мемлекеттік комитеті бас редакциясының аға редакторы, 1985 – 87 жылдары Қазақ орталық мұражайының баспа-редакция секторының аға редакторы, сектор меңгерушісі қызметтерін атқарған. Көп жылдан бері ҚазМУ-да ұстаздық қызметте. Тұңғыш жинағы 1972 жылы «Ғарыштағы қымыз» деген атпен жарық көрді. Мархабаевтың «Арал әуендері», «Балалардың аман қалғанын айт!» «Жарылқаушы…», «Тосын ғарышхат», т.б. ондаған көркем шығармалары жеке кітап болып шықты. Фантастика жанрының табиғаты мен теориялық ерекшеліктерін айқындайтын «Қолыңды әкел, Келешек. Қазақ фантастикасы: кеше, бүгін және…» (1978), «Қазақ фантастикалық әдебиеті» (1998) атты монографиясы, «Ислам – Ғылым – Журналистика» оқулығы жарық көрген.

IV.Шығармашылық жұмыс

1/ Суретшілер сайысы.
Әр топқа плакаттар, қарындаш беріп. Басқа планетаны, бөгдеғаламшарлықтарды қалай елестететінін бейнелеу.
 2/ Жазушылар сайысы. (эссе жазу)
І топҒарышкерлер «Кәріге құрмет – балаға міндет»
ІІ топДәрігерлер «Қымыз туралы сыр шертсем»
ІІІ топ Бөгде ғаламшарлықтар «Роботтар өндірісі»

V.Қорытындылау

 1 топ Ғарышкерлер  Әбділхамит Марқабаев туралы қосымша деректер
ІІ топ Дәрігерлер  Күн жүйесіндегі планеталардың ерекшелігі
ІІІ топ Бөгде ғаламшарлықтар  Қымызды дайындау әдісі.

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

Мазмұндау Қымыз туралы мәліметтер жинақтау

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »







7-апта

1-күн

1-сабақ

Сабақтың атауы

Мұхтар Мағауин «Бір атаның балалары»

Сілтеме

Оқулық ; М. Мағауин шығармалары;

Слайдтан тапсырма көздері;

Жалпы мақсаттар

Сыни ойлау көзқарасын дамыта отырып, әңгіменің мазмұнымен танысу, тақырыбы мен идеясын ашу;  жағдаятты шешу арқылы сабаққа  қызығушылығын арттыру;  білім беру мен білім алудағы жаңа тәсілдер диалогтік оқытуды қолдану арқылы  негізгі идеяны түсіну;    өз бетімен жұмыс жасау барысында қабілетті оқушыны табу; жас ерекшелігін ескеру;  ой түйіндеуіне орай көшбасшылықты анықтау;

Оқыту  нәтижесі

Ойды жүйелі жинақтауға үйренеді; өз біліміне есеп беріп, бағалауға үйренеді; өзіндік ойын ортақ пікірге тоғыстыра біледі; өзге топтарды тыңдауға үйретіледі.

Негізгі идея

«Жетім көрсең, жебей жүр»

Тапсырмалар

І. Топқа бөліну: Достық, Татулық, Ынтымақ, Бірлік.

Психологиялық дайындық:

Соғыс жылдарындағы ауыл өмірі туралы бейнеролик көрсетіледі.

–          Балалар, бейнероликтен не көріп отырсыңдар?

–          Соғыс жылдарындағы өмір.

–          Дұрыс айтасыңдар, ендеше біздің бүгінгі сабағымыз не туралы деп ойлайсыңдар?

–          Соғыс жылдарындағы өмір, балалар туралы.

–          Дұрыс, балалар, бүгінгі сабағымызда Ұлы Отан соғысы

жылдарындағы ауыл өмірі, жетім балалар тағдыры туралы жазылған шығармамен танысамыз. (ҰОС туралы қысқаша тоқталу).

Тақтада слайд көрсетіледі.

–          Тақтадан кімнің суретін көріп отырсыңдар?

–          Мұхтар Мағауин- жазушы.

–          Қандай шығармаларын білесіңдер?

(Слайд көрсетіледі: Мұхтар Мұқанұлы Мағауин- тарихшы, жазушы, драматург, қазақтың ауыз әдебиетін зерттеушісі,  ғалым. Филология ғылымдарының докторы, Мемлекет сыйлығының лауреаты , Қазақстанның халық жазушысы )

1-тапсырма: Оқушылар берілген парақшалардан дұрыс жауапты алып, топтастыру құрастырады.

жShape50 азушы                                 драматург











 

 


   тарихшы                                                  зерттеуші









 

 


                        ғалым                  қоғам қайраткері

2-тапсырма: Мәтін мазмұнымен танысу

І топқа – «Бастау» бөлімі

ІІ топқа – «Зигфрид Ахметұлы» бөлімінің басынан бастап, «…Көкем айтқан»…сөйлеміне дейін

ІІІ топқа – осы әңгімеден «…Ауыл балаларымен кездесу…»деген сөйлемнен бастап, аяғына дейін.

ІҮ топқа – мәтін түгел беріледі. Әрбір топтан бір оқушыдан шығып, өздеріне берілген бөліктің мазмұнын айтып береді. «Толықтыру» тобындағылар әрбір топтан кейін сөз алады.

Сөздік жұмысы: Сыр сандық. Слайд.

Зәузатынан-баласынан деген мағынада

Сұлбасы-бейнесі

Раса-нәсіл. Жер бетінде адамдар өң-түсіне байланысты, ақ, қара, сары нәсіл деп бөлінеді.Қазақтар сары,немістер ақ нәсілді деп есептеледі.

Лобогрейка-егін шабатын техника.

Детдом- жетім балаларды тәрбиелейтін үй.

 

Бастама-жауап-кейінгі әрекет (Мерсер 1995ж.)

Бастама(мұғалім): Қазіргі таңда біздің елімізде жетім балалар үйі бар ма?

Жауап(оқушы): Ия, еліміздің әр түкпірінде жетім балалар үйі бар.

Кейінгі әрекет(мұғалім): Дұрыс айтасыңдар.

Бастама(мұғалім): Балалардың жетім атануына не себепті деп ойлайсыңдар?

Жауап(оқушы): Ата-аналарының өмірден өтуі, отбасындағы түсініспеушілік, тұрмыс-жағдайының қиындығы, ата-аналарының ішкілікке, нашақорлыққа салынуы, т.б.

Кейінгі әрекет(мұғалім): дұрыс

Бастама(мұғалім): Осындай өмірде тағдыр тауқыметін көрген балаларға мемлекет тарапынан қандай қолдау көрсетіледі?

Жауап(оқушы): Мемлекет ол балаларды өз қамқорлығына алып, тәрбиелейді, білім береді, жақсы демалуына, балалардың жан-жақты дамуына барлық жағдайларды жасайды. Бірақ қанша жағдай жасалса да, өз ата-анасы болғанға не жетсін?

Кейінгі әрекет(мұғалім): дұрыс, қай уақытта да өз ата-анасындай болмаса да, мемлекет жетім балаларды қараусыз қалдырмаған, өз қамқорлығына алған. Өздерің мәтіннен оқығандай, ҰОС жылдарында да мемлекет жетім балаларды әр отбасына бөліп беріп, олардың отбасында өсуіне жағдай жасаған. Тіпті ұлтына, нәсіліне де қарамай, адам баласының  барлығын бірдей көрген.

3-тапсырма:

Қазақстан Республикасының Халықтары Ассамблеясы туралы бейнеролик көрсетіліп, сол бойынша оқушылардың пікірлері тыңдалады (постер қорғау-10 минут)

 

4-тапсырма:

 «Әңгіме кестесі» интерактив тақта арқылы орындау

 

Сатылай кешенді талдау:

1.Әңгіменің аты, авторы.

М.Мағауин «Бір атаның балалары»

2.Тақырыбы:

Ұлы отан соғысы жылдарындағы

қазақ ауылының өмірі, жетім

балалар тағдыры, бауырмалдық,

адамгершілік

3.Идеясы:

Қазақ халқының бауырмалдық,

адамгершілік қасиеттерін дәріптеу

4.Тәрбиелік мәні:

Бауырмалдыққа, қайырымдылыққа,

адамгершілікке, ынтымаққа

тәрбиелейді

5.Жанры:





 


                                            Проза, повесть

 

Үй тапсырмасы

 «Біз – бейбіт елдің ұландарымыз» деген тақырыпқа шығарма жазып келу.

Бағалау

Бағалау парақшасы

Оқушы

Үй тапсырмасы

1-тапсырма

2-тапсырма

3-тапсырма

4-тапсырма

5-тапсырма

Қорытынды баға

1

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

 

 

«жарайсың», «алға», «қалма»

Смайлик арқылы оқушылар өз-өзін бағалайды.

 

 

7-апта

2-күн

2- сабақ

Сабақтың атауы

Кейіпкерлер бейнесі. Зигврид Ахметұлы

Сілтеме

Оқулық ; М. Мағауин шығармалары;  Слайдтан тапсырма көздері;

Жалпы мақсаттар

Шығарма мазмұнын қайталай отырып, оқушылардың кейіпкерлерге толық мінездеме беруіне, тағдырына ортақтаса алуына мүмкіндік туғызу, кейіпкер арасындағы ізгілік қарым – қатынасты талдау, оқушыларды адамгершілік қасиеттерге тәрбиелеу; Сыни ойлау көқарасын дамыта отырып, білім беру мен білім алудағы жаңа тәсілдер диалогтік оқытуды қолдану арқылы  негізгі идеяны түсіну; өз бетімен жұмыс жасау барысында қабілетті оқушыны табу; жас ерекшелігін ескеру;  ой түйіндеуіне орай көшбасшылықты анықтау; Ынтымақтастыққа, адамгершілікке, достыққа тәрбиелеу.

Оқыту нәтижесі

Оқушылар шығарма кейіпкерлерін жан – жақты талдап, олардың арақатынасын анықтайды. Әр оқушы кейіпкерлерге сын тұрғысынан баға беріп, зерттеу жүргізеді, өз ой – пікірін білдіре алады. Шағын топта бірлесе ынтымақпен жұмыс атқарады, біріге қорытынды жасайды. Ойды жүйелі жинақтауға үйренеді; өз біліміне есеп беріп, бағалауға үйренеді; өзіндік ойын ортақ пікірге тоғыстыра біледі; өзге топтарды тыңдауға үйретіледі.

Негізгі идея

«Сыртқы түр-перде. Ішін айт, пиғылын айт» (Мәтіннен Ахметтің сөзі)

Тапсырмалар

Үй тапсырмасын тексеру.

Үй тапсырмасы: «Біз – бейбіт елдің ұландарымыз» деген тақырыпқа шығарма жазып келу.

Топқа бөліну: стикер ақылы бөлу

1-тапсырма.

«Миға шабуыл»

Шығарманың мазмұны мен кейіпкерлерін тереңірек ұғыну үшін проблемалық-бағыттаушы сұрақтар ұсынылады. «Диалогтік оқыту» қолданылады

1. Шығарма кімнің сөзімен басталады, оның сөзінен нені байқауға болады?

2. Шуылдасып, таласып тұрған балалар неге тына қалды?

3. Ахмет ақсақал мен Дәуренбек арасындағы түсініспеушілік неден туындады?

4. Ахмет ақсақалдың отбасына Зигфридтің бауыр басып кетуіне кімдер ықпал етті?

5. Ахмет өз ұлдары мен Зекеннің қандай мінез-құлықтарын ұқсастырады?

Сұрақ- жауап:   5 мин

2-тапсырма

Мағынаны тану:

М. Мағауиннің «Бір атаның балалары» повесінен үзіндідегі

шығарманың кейіпкерлерін талдау жұмыстары.

 

Үзінді

Кім туралы?

Көрінетін мінез қыры

Ұстанымы

«Қызметімді сыйламай, сойыл ала жүгірдің,…»

 

 

 

«-Еміс деп, орыс,қазақ деп бөлу пайғамбарға шет,құдайға күнә…»

 

 

 

«Сеңкі аға тірі,..Меңкі үш аға өлген…Келім…бет…Жолым…бет…»

 

 

 

 

Күтілетін нәтиже: Басты кейіпкерлердің тұлғалық мінездемесі, келбеті топта талданып, кейін біріктіріледі.

Кейіпкерлердің ұстанымдарын талдау:

1.«Бәріміз бір өзеннің арнасы,

Бір атаның баласымыз»,

2.«Сыртқы түр – перде. Ішін айт, пиғылын айт»

3.«Жауды аяған жаралы»

3-шығармашылық тапсырма:

Басты кейіпкер Зигфрид іс – әрекетін саралау.

Күтілетін нәтиже: оқушылардың кейіпкердің тағдырына ортақтаса алуына мүмкіндік туады, кейіпкерлер арасындағы ізгілік қарым – қатынасты талдап, адамгершілік қасиеттерге тәрбиеленеді.

Зигфрид Вольфганг Вагнерден Зекен Ахметұлы Бегімбетовке дейінгі іс – әрекеттерді саралау. Маслоудың қажеттіліктер иерархиясы үлгісінде талдау:

                                           Зекен Ахметұлы Бегімбетов






Зигфрид Вольфганг Вагнер

 

 

Үй тапсырмасы.

РАФТ стратегиясы бойынша арнау хаттарын жазу

Р-роль-оқушы

А-аудитория-сынып

Ф-форма-хат жазу

Т-тақырып-Арнау хат

1 – топ Зигфридтің Ахметке алғыс арнауы

2 – топ Зигфридтің Дәуренбекке түсініспеушілік хаты

3 – топ Зигфридтің соғысқа қарсылық жолдауы

4-топқа Зигфридке хат

Бағалау

Бағалау парақшаларын пайдаланамын

Оқушы

Үй тапсырмасы

1-тапсырма

2-тапсырма

3-тапсырма

Қорытынды баға

1

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

«жарайсың», «алға», «қалма»

Оқушылар өзін-өзі білім ағашы арқылы бағалайды

 

 

8-апта

3-күн

3-сабақ

Сабақтың атауы

М.Мағауин «Бір атаның балалары». Мәтінмен жұмыс

Сілтеме

Оқулық; М. Мағауин шығармалары; Слайдтан тапсырма көздері;

Жалпы мақсаттар

Сыни ойлау көқарасын дамыта отырып, білім беру мен білім алудағы жаңа тәсілдер диалогтік оқытуды қолдану арқылы  негізгі идеяны түсіну;өз бетімен жұмыс жасау барысында қабілетті оқушыны табу; жас ерекшелігін ескеру;  ой түйіндеуіне орай көшбасшылықты анықтау; таныстыра отырып, идеясын ашу,қазақ отбасындағы ер баланың орнын ұғындыру.Жазушының жанр шеберлігінде жеткен жетістіктерін таныту, ізденімпаздық қабілеттерін дамыту. Ынтымақтастыққа, адамгершілікке, достыққа тәрбиелеу.

Оқыту нәтижесі

Ойды жүйелі жинақтауға үйренеді; өз біліміне есеп беріп, бағалауға үйренеді; өзіндік ойын ортақ пікірге тоғыстыра біледі; өзге топтарды тыңдауға үйретіледі.

Негізгі идеялар

«Адам баласына адам баласының бәрі – дос, жолдас, бауыр» Абай.

Тапсырмалар

1.Үй тапсырмасын тексеру:

РАФТ стратегиясы бойынша арнау хаттарын тыңдау;

Р-роль-оқушы

А-аудитория-сынып

Ф-форма-хат жазу

Т-тақырып-арнау хат

1 – топ Зигфридтің Ахметке алғыс арнауы

2 – топ Зигфридтің Дәуренбекке түсініспеушілік хаты

3 – топ Зигфридтің соғысқа қарсылық жолдауы

4-топқа Зигфридке хат

2.Топқа бөлу: сурет қиындыларын құрастыру арқылы топқа бөліну 

1-тапсырма:

«Мені түсін» оқыта үйрету ойыны.

Оқушылар әрбір бөлім бойынша түйінді сөздерді жазады. Соңында мұғалім даярлаған түйінді сөздермен салыстырып (интерактив тақта арқылы) тексеріледі.

1. Ұзағынан сүйіндірсін…

2. Зекен Ахметұлы Бегімбетов болып оянды…

3. Еркін сөйлейтін дәрежеге жетті…

4. Дәуренбек қолма-қол ғафу өтінді…

5. Ахаң төменгі колхозға көшіп кетті…

2-тапсырма:

«Екі жақты күнделік» әдісі бойынша өзіне ұнаған үзіндіні қолданып, неге алғанын түсіндіру.

Мәтіннен үзінді

Не себепті таңдадыңыз?

 

 

 

 

3-тапсырма:

Мәтінде кездесетін қазақ халқының салт-дәстүрлері ұлттық ойындары:

тілін кәлимаға келтіру,  көкпар,сүндетке отырғызу, күрес,асық жілік ұстар тойы,«Айгөлек», асық…Слайд көрсетіледі. (10 мин-постер қорғау)

4-тапсырма:

Тест тапсырмасы.

1. – Ал, ағайын, тегіс жиналсаң, сөзіме құлақ сал.(Кімнің сөзі?)

а) Дәуренбек; ә) Ахмет; б) басқарма; в) есепші

2. Қара галифе шалбар, әскери гимнастеркалы жігіт кім?

а) Берден; ә) Дәуренбек; б) Тілеубай; в) Бегімбетов

3. Ауылға неше жетім бала келді?

а) алты; ә) бес, б) жеті, в) төрт

4. Ахмет ақсақал Сейітбек қожаны не үшін шақырды?

а) тілін кәлимаға келтіру үшін; ә) қазақша ат қою үшін; б) сүндетке отырғызу үшін; в) шашын алдыру үшін

5. Кеште айтылған әндер.

а) «Маңмаңгер», «Ақ босаға»; ә) «Бір бала», «Жеті арал жерім-ай»;

б) «Күміс құмған-ай»; в) «Атамекен»

6. «Жауды аяған жаралы» дегенді білмеуші ме едің? – деп Дәуренбек кімге айтты?

а) басқармаға; ә) Ахметке; б) елге; в) өз-өзіне

7. Зигфрид қай дыбыстарды дұрыс айта алмайды?

а) Ғ;  ә) Ұ, Ү;  б) Х, Ң; в)  Қ

8.Ертай мен Нартай неге ажырағысы келмеді?

а) үйренісіп қалғандықтан; ә) бір үйдің балалары; б) еш себепсіз; в) достар

9. Зигфридтің мінезі қандай?

а) кекшіл; б) жайдары, пысық; в) қорқақ; г) бұзық

10. Ахмет ақсақал қай ауылға қоныс аударды?

а) «Қызыл ту»; б) «Ауыл тұрмысы»; в) «Қайрат»; г) «Қайыңды»

(Интерактив тақтада жауабы беріледі-топтық тексеру 1-топ пен 2- топ, 3-топ пен 4-топ бір-бірінің дұрыс жауабын  тексереді)

5-тапсырма: «Бес жолды өлең» стратегиясы арқылы сабақты қорытындылау:

1.Зат есім.Ахмет/ Зигфрид

2.Сын есім. Зат есім. Өнегелі қарт/ Жайдары бала

3.Синоним.Ақылды,бауырмал, дана,қамқор/ өжет, пысық, бауырмал

4.Етістік. Бауырына басады, тәрбиелейді/ үйренеді,жалықпайды

5.Сезіну.Ахмет-қазақ халқының асыл қасиеттерін бойына жинаған

дана қария/ Зигфрид-өзінің пысықтығы, жайдары мінезі арқылы

атасының көңілінен шыға білген бала.

 

Үй тапсырмасы

Әңгіме бойынша сөзжұмбақ құрастыру.

Бағалау

Бағалау парақшаларын пайдаланамын

Оқушы

Үй тапсырмасы

1-тапсырма

2-тапсырма

3-тапсырма

Қорытынды баға

1

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

«жарайсың», «алға», «қалма»




 

 

Уақыты:

1-сабақ

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Ә.Кекілбай. «Шыңырау» повесінен үзінді

Жалпы мақсат:

Жазушының өмірінен мәлімет бере отырып ерлікке, адамгершілікке баулу,тәрбиелік мәні бар мысалдар келтіре отырып оқушыларды елін,жерін,Отанын сүюге тәрбиелеу,оқушылардың білімін бақылау арқылы мәнерлеп оқуға дағдыландыру;

Сілтеме:

Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

6-сыныпқа арналған оқулығы

Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Ойды жүйелі жинақтауға үйренеді; өз біліміне есеп беріп, бағалауға үйренеді; өзіндік ойын ортақ пікірге тоғыстыра біледі; өзге топтарды тыңдауға үйретіледі.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Кітаптар, дидактикалық материалдар т.б


Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Нұрлы күн» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

«Кім жылдам?» тапсырмасы арқылы оқушыларға ұяшықтардың біреуін таңдатады. Осы тапсырмада өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау сұрақтарын береді.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Power Point таныстырылымы, электрондық оқулық арқылы сабақты түсіндіру,сұрақтар қою,тыңдау. Кейс стади әдісімен аяқталмаған мәтін ұсыну.

1.XX ғасырдың басында қазақ тұрмысына енген жаңалықтар және ескі мен жаңаның арасындағы үйлесімсіздіктер әңгімеде кімдердің істері мен сөздері арқылы суреттелген?

2. Дайрабай сөзі көптің көңілінен шығып, Айсары әрекетінің келемеж-мазаққа айналуы неліктен?

3. Жазушының қандай әңгімелерін оқығансың?

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

«Маңғыстаулық ұлы тұлға» тақырыбына шағын шығарма жазу немесе өлең құрастыру.

1. Ұлы тұлға туралы не білесіз?
2. Әбіш Кекілбаев қандай марапаттауларға ие болды?
3. Жазушының жарық көрген кітаптарын атап шық.
4. Ә. Кекілбаев қай жылдан бері Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі?

Оқушылар тапсырманы өз беттерінше орындайды

V.Қорытындылау

Постер қорғау.

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

Мазмұндау, автор туралы мәліметтер жинақтау

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау


Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Д.Исабеков. «Ата үміті» повесінен үзінді

Жалпы мақсат:

Әңгіменің мазмұнын тереңірек таныстыру, әңгіменің

тақырыбы мен жазушының идеялық мұратын мәтінге

сүйене отырып ашу.

Сілтеме:

Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

6-сыныпқа арналған оқулығы

Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Жазушының портрет жасау шеберлігіне назар  аудару, көркем сөз құдіретіне үңілу, кейіпкерлерге    мәтіннен мысалдар келтіре отырып сипаттамалар беру, ой қорыту пікір айтуға, оны қорғай білуге төселдіру

Сабақта қолданылатын материалдар:

Мультимедия арқылы көрсетілген сызба-кестелер

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

 «Ата үміті». Оқу, түсінігін баяндау.

               Тақырып бойынша сұрақтар:

  1. Үзінді кімдер туралы, оқиға неден басталды.

  2. Бейтаныс адамды Тоқсанбай қарттың неліктен суқаны сүймеді?

  3. Аталы-балаға Омаш қандай оғаш мінез көрсетті, недей өктемдік жасады?

  4. Омаш өз дегеніне Тоқсанбай қатты қалай көндірді?

  5. Табиғатқа қиянат жасаған адамнан жақсылық күтуге болмайтындығына Тоқсанбай қарттың көзі қалай жетті?

  6. Омаш өзіне деген Тоқсанбайдың сенімін қандай ісімен айрандай етті?

  7. Қауқарсыз шалдың алпамсадай Омаштан артықшылығы неде?

  8. Аталы-балаға келіп қосылған бейтаныс адам.

  9. Омаштың оғаш іс-әрекеттері.

  10. Омаштың өз дегеніне Тоқсанбайды көндіруі.

  11. Омаштың дерменешілерге, табиғатқа жасаған қиянаты.

  12. Дәрменсіз қарттың алпамсадай Омаштан артықшылығы.

ІІІ. Жаңа тақырып

       Қазақтың көрнекті жазушысы Дулат Исабековтың қай уақытта да күн тәртібінен түспейтін адамгершілік мәселесін көтерген «Дермене» хикаятынан үзінді «Ата үміті» деп аталған. Өткен сабақта шығарма мәтінімен таныстыңыздар. Біз осы шығарма бойынша өтетін екінші сабағымызды өзіндік таным сабағы түрінде өткізбекпіз.

Әңгіме өзегі – Д.Исабеков «Ата үміті» («Дермене» хикаятынан үзінді)

- Қалай ойлайсыздар, үзінді неге «Ата үміті» деп аталған? Ғұмырының көбінен азы қалған, артындағы бес тұяғының төртеуінен соғыста, соңғысынан қарадай айырылған Тоқсанбай қарт неден үміттенеді, атаның үміті неде?

Біз шығармада үш-ақ кейіпкермен жүздестік, бірақ салмағы батпандай ой түйдік.

Шығарманың басты кейіпкерлері аталы-немерелі кейіпкерлерімізбен алғаш қалай, қайда жүздестік?

Ата мен балаға келіп қосылған бейтаныс адам қандай жан?

Алғашқы жүздесу, алған әсеріңіз?

Шығарманың сізді ерекше толқытқан тұсы

Шығармадағы оқиғалардың сіз үшін ең шиеленісті, түйінді тұсы

Шығарманың тақырыбы немесе көтерілген негізгі мәселе қандай?

Кейіпкерлер жүйесі

Ішке, сыртқа

+

-

Қарапайымдылық

Дөрекілік

Адал еңбек

Ұятсыздық

Әділетсіздік

Ұрлық

Мейірімділік

Қаталдық

Арлылық

Өктемдік

Адалдық

Дүниеқоңыздық

Сенгіштік

Пасықтық

 Қаламгер шеберлігі

Шығарманың соңындағы авторлық шешім қандай, оған сіздің көзқарасыңыз?

Өзің-ақ айтшы ғаламда мынау

жеңудің бәрі жеңіс пе?

Ой түйін

РАФТ

Р - роль

А - аудитория

Ф - форма

Т – тақырып

IV.Шығармашылық жұмыс

   а) Әңгіменің компазициялық құрылымы

(Әңгімені түгел баяндап болғаннан кейін әңгіме желісі бойынша жоспар құрамыз)

Әңгіме құрылысына талдау (мультимедиа арқылы, кесте бойынша)

 

Р/с

Оқиға желісі

Оқиға өрісі

1

Оқиғаның басталуы

 

2

Оқиғаның дамуы

 

3

Оқиғаның байланысуы, өрбуі

 

4.

Оқиғаның шиеленісуі

 

5.

Оқиғаның шарықтау шегі

 

6.

Оқиғаның шешімі

 

 

Әдеби теориялық ұғымдар:

Эпитет

Теңеу

Метафора

Жазықты адам.

Жасымықтай, атыздай, еңгезедей, құмырсқадай, аюдай, трактордай, аяздай, бидайдай, күректей, ноқаттай, шыбықтай,құлдай, балапандай, құстай, ошақтай, киіктей, қыздай, қаршадай, жаңбырдай, мас кісідей, айырдай

Таңға ілініп, көзінен от таймайды, басы кеудесіне құлап, көз жасым көл болды, көзі маңдайға шыққан қалпы.



ә) Дермене туралы толық мағлұмат беріледі

            Дермене – жусанның дәрі жасайтын түрі.

б) Оқушыларға Саралжын елінде өсетін өсімдіктер және дәрілік өсімдіктер туралы біліп келу алыдын ала тапсырылады.

  1. Оқушылардан өздері тұратын жерлерде қандай өсімдіктер өсетіндігі сұралады.

  2. Солардың ішінде дәрілік өсімдіктердің түрлерін айтқызамын. Дәрілік өсімдіктердің қандай пайдасы бар екеніндігінен толық мәлімет беріледі.

«Обал мен сауап»                Тірек сигналдар

а) Обал-ұғым атауы. Дерексіз зат есім. Көзбен көрмейміз, қолмен ұстамаймыз.

            Обал сөзінің мағынасын қалай түсінесіңдер?

 

Неге, кімге қатысты айтылады?

 

Не себепті айтылады?

1.Пайдасынан басқа зияны жоқ, жан біткенге қылдай қиянат келтірмейтін, бейкүнә, жазықсыз аңдар мен құстар, жануарлар мен жәндіктерге айтылады.

 

2.Қасиетті, киелі аналатын тағам атауларына қатысты айтылады.

 

 

 

3.Адамға қатысты айтылады. Мысалы көрген қорлық, кеткен ақы, төгілген жас, көрген қиянат.

 

 

 



ә)  Сауап сөзінің мағынасын қалай түсінесіңдер?

  1. «Дұрыс болды, оған сол керек» деген мағынада жұмсалады.

  2. Алғыс, ықылас, қошемет, рахмет ұғымын білдіреді.

Еркін жазу статегиясы.

Оқушылар шығармашылығына ерік беру

Адамгершілік, адалдық тақырыбына өлең құрау.

СӘЙКЕСТЕНДІРУ 

Кейіпкерлер іс-әрекеті мен портретін сәйкестендіру.

 

 

 

 

 

Тоқсанбай

 

 

 

 

 

 

Ергешбай

 

 

 

 

 

 

 

 

Омаш

мейірімді

қатыгез

есті

қонақжай

қомағай

арсыз

иманды

тойымсыз

көргенсіз

төзімді

ұғымды

оспадар

елгезек

имансыз

ақпейіл

балажан

тірбиелі

әдепсіз

ұры

аяр

қанағатшыл

арлы, адал

арам ойлы

өнегелі

еңгезердей

қағылез

V.Қорытындылау

Омаш іс-әрекетіне баға бере келе өмірде мұндай жандардың, мұндай оқиғалардың әлі де болса кездесетініне тоқталамыз. Оқушылады жаманнан жиреніп, жақсыдан үйреніп, ізгілік жолын ұстануға шақырмын.

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

«Дермене» хикаятының толық нұсқасын оқу

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »

















Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Манас жыры

Жалпы мақсат:

Әлем әдебиетінен түсінік беріп,қырғыздың «Манас» жырына тоқталу,жырдың ауыз әдебиетіндегі батырлар жырымен ұқсастығын түсіндіре кету;

«Манас» жырын эпикалық шығарма екендігін дәлелдей отырып,Манас бейнесін ашу;

Оқушылардың білімін бақылау арқылы мәнерлеп оқуға дағдыландыру;

Сілтеме:

Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

6-сыныпқа арналған оқулығы

Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Манас жырын оқыта отырып, ауыз әдебиетіндегі батырлар жырының ұқсастығы мен ерекшелігін сабақтастыру арқылы білімдерін кеңейту.
Оқушыларды имандылыққа, достыққа, елжандылыққа тәрбиелеу.
Мәнерлеп оқуға, тапқырлықпен жауап беруге үйрету, таным қабілетін дамыту.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Кітаптар, дидактикалық материалдар т.б


Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

«Кім жылдам?» тапсырмасы арқылы оқушыларға ұяшықтардың біреуін таңдатады. Осы тапсырмада өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау сұрақтарын береді.

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Туысқан қырғыз халқының ақындық өнерінің ұлы үлгісі «Манас жыры» өзінің тарихи тағдырымен де, көркемдік болмыс-бітімімен де қырғыз халқы үшін зор бағалы, мәдени әлеуметтік маңызы өте жоғары әдеби ескерткіш болып табылады. Манас эпосын алғаш зерттеген қазақ ғұламасы Шоқан Уалиханов. Ол 1856 жылы қырғыз жерінде болған сапарында манасшыдан «Көкентай ханның асын» жазып алып, орыс тілінде жариялады. Манастың басқа тілге аударылуына, орыс және европа ғалымдарының ден қоюына жол ашты. Шыңғыс Айтматов: «Қырғыз елінің байырғы ата мұрасының ең биік шоқысы-ұлы Манас эпосы» деген пікірі бар. Шындығында «Манас жыры» өзінің қайталанбас қуатымен талай ғасырлардың қайғылы, зарлы оқиғаларын бойына сіңіріп, философиялық мазмұнды жинақтауы тұрғысынан, елдің тарихына, тұрмыс-тіршілік, отбасы жағдайы, әртүрлі салт-сана, әлеуметтік, қоғамдық тұрмысын кеңінен және толық қамтуы жағынан дүниедегі ең сирек кездесетін әлемдік поэтикалық ескерткіштерінің үлгілеріне жатқызады. Манас эпосы Гиннес рекордтар кітабына енген. Толық тексін жарияласа 40 томға жетеді екен.1958 жылы кітап күйінде шыққан көлемі 500 000 жол.
Оқушыларды 2 топқа бөліп, тапсырмалар беріледі.
1-топқа
«Манастың дүниежүзілік эпостың барша жұрт таныған асыл қазыналарының қатарына батыл қосуға болады. Манас-поэзияның түпсіз терең мұхиты. Қырғыз эпосы Гиннес рекордтар кітабына енген. Толық тексін жарияласа 40 томғм жетеді екен.1958 жылы кітап күйінде шыққан көлемі 500 000 жол.

  • 1-тапсырма

2-топқа

«Манастың дүниежүзілік эпостың барша жұрт таныған асыл қазыналарының қатарына батыл қосуға болады. Манас-поэзияның түпсіз терең мұхиты. Қырғыз эпосы  Гомер эпосы сияқты ғасырлар бойы жасалып, ғасырлар бойы дамып келеді»-деген ғұлама ғалым М. Әуезов.

Өз ойыңызды қорытындылап жеткізіңіз. Манас жырының тәрбиелік мәні қандай?

2-тапсырма

Әр топқа бір сөйлем ұсынылады. Оқушылар сөздерді топтастыру арқылы сабақ тақырыбының басты мәселелерін шығарып, тірек-схема жасап, қарсы топ дұрыс оқуы керек.

Мысалы 1-топқа берілетін тірек-схемасының үлгісі

Өз басым өзге елге сапарға шығып

Әрқашан қажет тұтып    Өзге жұрттың табалдырығын аттасам

Өзіммен бірге қастерлеп ала жүретін

Бірі Манас          Бірі М.Әуезов

Екі түрлі ұлттық асылым бар.

Бұл тірек-схемадан Қырғыз халқының көрнекті жазушысы Шыңғыс Айтматовтың сөзін оқисыздар: « Өз басым өзге елге сапарға шығып, өзге жұрттың табалдырығын аттасам, әрқашан қажет тұтып, өзіммен бірге қастерлеп ала жүретін, екі түрлі ұлттық асылым бар: бірі Манас, бірі М.Әуезов»

3-тапсырма

2-топқа. Ұлы ғалым, зерттеуші Ш.Уалихановтың пікірін.

«Манас-Қырғыздың ескі мифтерінен, аңыздарынан, ертегілерінен жиналып, бір адам-Манас төңірегіне топтастырылған энциклопедия. Бұл жағынан ол даланың Иллиядасы тәрізді»

Алдыңғы үлгі бойынша тірек-схема құрастырамыз.

4-тапсырма

Кубик алынып алты жағы нөмірленіп, тапсырма беріледі.

  1. Манас жырының мазмұнын қысқаша баяндап беріңіз.

  2. Манастың батырлығы, ерлігі қандай әрекеттермен суреттелген?

  3. Манас жырының өзіндік ерекшелігі?

  4. Бүгінгі таңдағы Манас бейнесі қандай?

  5. Манас мінген тұлпар жырда қалай суреттелген?

  6. Манас жырының тәрбиелік мәні ?

5 тапсырма

Венн диаграммасы айқасып жатқан 2 дөңгелектен тұрады. Шеңбердің екі жағына салыстыруға берілген нысананың сипаттамалары, ал айқасып жатқан жеріне ортақ белгілері жазылады.

Әр топқа жеке тапсырма беріледі. Плакат алдын ала сызылып, дайындалады. Әр топтан бір оқушы шығып, батырлар жырындағы ұйқастарды жазады.

1-    Топқа

Алпамыс жыры                                  Манас жыры

Балалық шақтарындағы ұқсастықтары

2-    Топқа

Батырлар серігі тұлпарлардың ұқсастықтар

Алпамыстың тұлпары                                      Манастың тұлпары

6-тапсырма

Түсініктеме күнделігінде парақты тең бөлікке бөлу керек. Оң жағына шығармадағы өзіңізге әсер еткен тұстарын, үзінділерін жазады. Сол жағына әсер еткен үзінділер жайында пікірін жазады.Үзінділер қандай себеппен әсер етті, қандай оқиғаларды еске түсіреді? Бұл тапсырманы әр топтан бір оқушы жазбаша түрде орындайды. Қалған оқушыларға тақырыпқа байланысты сұрақтар қойылып, дұрыс жауап берген топ ұпайларын көбейтеді.

IV.Шығармашылық жұмыс

7-Тапсырма

Ойтолғау жазбаша орындалады. Бәрі бір мезетте топ болып орындайды. Әр топқа жеке тапсырма беріледі. Мысалы:

  1. 1.     Манас жыры-ұлт қазынасы.

  2. 2.     Манас жырындағы суреттелген салт-дәстүр, әдет-ғұрыптар.

Топтан шешен тілді оқушы шығып, жазған ойтолғауын қорғайды. Қорғау кезінде қойылатын талаптар: Өзін-өзі ұстауы, сөз мәнері, жүйелілігі, қисындылығы, дауыс ырғағы, тілінің көркемдігі, есте сақтау қабілеті, аудиториямен байланысы ескеріледі.

«Манас эпосы-туысқан қырғыз халқының ғасырлар бойы тек ауызша жырланып, ұрпақтан-ұрпаққа жетіп келе жатқан орасан зор эпикалық туындысы»-деген М.Әуезовтің сөзі бар. Расында да «Манас жыры»ешқашан өшпейтін, өлмейтін, мәңгілік халық қазынасын қайнар көзі болып табылады.

V.Қорытындылау

Постер қорғау.

« Манас» жыры қай халықтың шығармасы?

Манас қалай өсті?

Манас батырлығы қалай өрбіді?

Манас қырғыздарды кімдерден қорғады?

Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

«Туады ерлер ел үшін» шағын мәтін жазу.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Уақыты:

Қазақ әдебиеті


Мұғалім:

Сынып:

Сабақ тақырыбы:

Д.Лондон. «Мексика ұлы» әңгімесі.

Жалпы мақсат:

Әлем әдебиеті туралы түсінік бере отырып, оқушылардың сабаққа деген қызығушылықтарын арттыру;

Оқушылардың сөйлеу тілін жетілдіре отырып,шешендік өнерге баулу;

Оқушылардың білімін бақылау арқылы мәнерлеп оқуға дағдыландыру;

Сілтеме:

Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

6-сыныпқа арналған оқулығы

Үлестірме материалдары

Оқу нәтижесі:

Әлем әдебиеті туралы түсінік беру

Сабақта қолданылатын материалдар:

Кітаптар, суреттер т.б


Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пай-далану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.




Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушылар назарына «Табиғат тамашалары» видеоролигін ұсынады. Түстер арқылы топтастырады.

Орындарында отырып видеоролик тамашалайды Ортаға шығып берілген түстерді таңдап, сол бойынша топқа бөлінеді.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Үйге берілген «Манас» жырын сұраймын. Оқушыларға бірнеше сұрақтар қоямын.

1. Манас пен Алпамыстың балалық шақтарында қандай ұқсастықтар бар?

2. манастың адамгершілік, ерлік, батырлық мінездері қандай әрекеттерінен көрінеді?

3. Жырда жау батырлары қалай суреттелген?

Талдау,жинақтау,қорыту.


ІІІ. Жаңа тақырып

Джек Лондон -әлем оқырмандарына кеңінен таныс американ жазушысы. Оның қоғамдағы әлеуметтік теңсіздіктерді, өмірге құштарлықты, ерлік пен адамгершілікті,жануарлар әлемін жыр ететін «Ақ азу», «Өмірге құштарлық», «Солтүстік жорығы», «Әйел ерлігі», Киш туралы аңыз», « Мартин Иден», сияқты біраз шығармалары қазақ тіліне аударылған. Солардың бірі –«Мексика ұлы» атты әңгімесі

«Мексика ұлы» әңгімесінің мазмұнын түсіндіріп беремін

Мексикандық Ривера мен Дэни Уорд екеуі бокстасады..

Венн диаграммасы: Ривера мен Дэниге салыстырмалы мінездеме беріңдер.

Shape52 Shape51

Shape55 Shape56 Shape54 Shape53



Ривера



Дэни





Shape58 Shape57


Shape60 Shape59

IV. Қосымша мәлімет

Джек Лондон

Jack London


Туған кездегі есімі

John Griffith Chaney

Туған күні

12 қаңтар 1876

Туған жері

Сан-Франциско,Калифорния, АҚШ

Қайтыс болған күні

22 қараша 1916 (40 жас)

Қайтыс болған жері

Глен-Эллен, Калифорния,АҚШ

Азаматтығы

АҚШ

Мансабы

жазушы

Жанры

шытырманды оқиғалар

Дебюті

«Жапон жағалауындағы Тайфун»

Қолтаңбасы



V.Қорытындылау

Өтілген тақырыпқа байланысты бірнеше сұрақтар қоямын.

Шығармадан қандай ой түйуге болады?

Ривераның намысын жанап, қажырын күшейткен қандай күш?

Қазақ әдебиетінде спорт тақырыбына жазылған қандай шығармаларды білесіңдер?



Білу, түсіну, қолдану. Әр топ- тың спикері шығып қорғайды

VI. Үйге тапсырмасын беру

Джек Лондонның «Мексика ұлы» әңгімесін оқып,мазмұндап келуге беремін.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »





Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
16.10.2018
2995
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курстар тізімі