Р\ С

Ауыспалы тақырыптар

Тақырыптар/Ұзақ мерзімді жоспардың мазмұны

Оқу мақсаттары.

Саға т

саны

Мерзімі

Ескер ту

1-тоқсан

1-2

Экожүйелер

Ортаның экологиялық факторлары: абиотикалық (температура, жарық, рН, ылғалдылық) биотикалық (микроағзалар, жануарлар, өсімдіктер). Зертханалық жұмыс «Жергілікті жердің экожүйелерін зерттеу (мектеп

ауласы мысалында)».

7.3.1.1 - жергілікті жер экожүйесі қоршаған орта факторларының тірі ағзалардың тіршілік әрекеті мен таралуына әсерін зерттеу

1

3

Қоректік тізбектер және қоректік торлар. Модельдеу «Қоректік тізбек пен торды құру».

2. - табиғи қоректік тізбектерді салыстыру;

3. - қоректік тізбектер және қоректік торларды құрастыру

1

4

Экологиялық сукцессиялар: Бірінші және екінші реттік сукцессиялар.

Экожүйелердің алмасуы.

7.3.1.4 - экологиялық сукцессия

үдерісінсипаттау

1

5

Адам экожүйенің бір бөлігі. Антропогендік фактор. Адам әрекеттерінің экожүйеге жағымсыз әсері.

1. - адам мен экожүйе арасындағы қарым- қатынастарды сипаттау

2. - экожүйеге жағымсыз әсер ететін адам тіршілігінің салаларына мысалдар келтіру

1

6

Қазақстанда ерекше қорғалатын аймақтар. Жергілікті жердің ерекше қорғалатын аймақтары.

Қазақстан Республикасының Қызыл кітабы. Жергілікті өңірдің ҚР Қызыл кітабына енгізілген жануарлары мен өсімдіктері.

3. - ерекше қорғалатын Қазақстан Республикасының табиғи аймақтарының өсімдіктері мен жануарларын сипаттау

4. - жергілікті өңірдің Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілген жануарлары мен өсімдіктеріне мысал келтіру

1

7

Тірі ағзаларды жү йелеу

(3 сағат)

Тірі ағзалардың бес патшалығына жалпы сипаттама: прокариоттар, протисталар, саңырауқұлақтар, өсімдіктер, жануарлар. Өсімдіктер мен жануарлардың негізгі жүйелік топтары: Патшалықтар. Типтер.

Бөлімдер. Кластар. Өсімдіктер мен жануарларды жүйелеудің маңызы.

1. - жүйелеудің маңызын түсіндіру;

2. - жүйелеуде тірі ағзалардың орнын анықтау

2

8

Омыртқасыз және омыртқалы жануарлардың сыртқы құрылысындағы ерекшеліктер.

7.1.1.3 - омыртқасыз және омыртқалы

жануарлардың құрылысының ерекшеліктерін сипаттау

1

9

Дихотомиялықәдіс. Дихотомиялық кілттерді қолдану.

7.1.1.4 - жекелеген ағзаларға қарапайым дихотомиялық кілттерді қолдану

1

10

Жасушалық

биология Су

Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесі түсініктері. Өсімдіктер және

жануарлар жасушаларын салыстыру. Жарық микроскобынан көрінетін жасуша құрылымдары: пластидтер, вакуоль, ядро, цитоплазма,

1. - «жасуша», «ұлпа», «мүше», «мүшелер жүйесі» ұғымдарды түсіндіру;

2. - өсімдіктер және жануарлар

2

Және органикалық заттар (6 сағат)

жасушалық мембрана, жасушалық қабырға.

жасушаларын ажырату

11-

12

Судың қасиеттері: беттік керілу, судың қозғалысы, еріткіштігі, қайнау және балқу температурасы, жылусыйымдылығы. Судың биологиялық маңызы және оның еріткіш ретіндегі, температураны сақтау мен реттеудегі ролі. Зертханалық жұмыс «Судың тірі ағзалар үшін маңызы мен қасиеттерін зерттеу». Микро- (мырыш, темір, селен, фтор) және макроэлементтердің (магний, кальций, калий, фосфор, ) тірі

ағзалардың тіршілік әрекеті үшін маңызы.

1. - судың қасиеті мен тірі ағзалар үшін маңызын сипаттау;

2. - тірі ағзалар тіршілік әрекеттері үшін микро- және макроэлементтердің ролін сипаттау

1

13-

14

Азық – түліктердегі органикалық заттар: нәруыздар, майлар, көмірсулар.

Зертханалық жұмыс «Азық – түліктерде көмірсулар, нәруыздар және майлардың бар болуын зерттеу».

7.4.1.3 - азық – түліктерде көмірсулар, нәруыздар және майлардың бар екендігін дәлелдеу

1

15

Өсімдіктерде макроэлементтердің тапшылығы (азот, калий, фосфор,).

Тыңайтқыштар: органикалық және минералдық (азотты, калийлі жәнефосфорлы).

7.4.1.4 - минералды тыңайтқыштардағы азот,

калий және фосфордың өсімдіктер үшін маңызын танып білу

1

16

ТЖБ

1

Қайталау сабағы

1

Тоқсан ішінде барлығы

16

2-тоқсан

17

Заттардың тасымалдануы (5 сағат)

Заттар тасымалдануының тірі ағзалардың тіршілік әрекеті үшін маңызы. Заттардың тасымалдануына қатысатын тірі ағзалардың мүшелері мен мүшелер жүйесі.

1. - тірі ағзалардағы қоректік заттардың тасымалының маңызын түсіндіру;

2. – өсімдіктерде заттардың тасымалын қамтамасыз ететін мүшелерді танып білу

1

18

Сабақ және тамыр. Сабақтың ішкі құрылысы: қабық, камбий, сүрек, өзек. Тамыр аймақтары: бөліну, өсу, сору және өткізу аймақтары.

7.1.3.3 - тамыр және сабақтың ішкі құрылысын зерттеу;

1

19-

20

Тамырдың ішкі құрылысы: флоэма, ксилема, камбий. Зертханалық жұмыс «Сабақтың ішкі құрылысын зерттеу». Зертханалық жұмыс

«Тамыр аймақтарын зерттеу»

Ксилема, флоэма және олардың құрылымдық элементтері.

4. - тамыр және сабақтың құрылысы мен қызметі арасындағы байланысты сипаттау

5. - флоэма мен ксилеманың элементтерін құрылысын салыстыру

2

21

Жануарлардағы қанайналым мүшелері: буылтық құрттар, ұлулар, буынаяқтылар және омыртқалылар.

7.1.3.6 - жануарларда заттар тасымалына қатысатын мүшелерді танып білу

1

22

Тірі ағзалардың қо ректенуі

(3 сағат)

Жапырақтың құрылысы мен қызметі. Жапырақтың ішкі құрылысы. Лептесік. Жапырақ фотосинтездеуші негізгі арнайы мүше. Судың

булануы мен газдардың алмасуы.

7.1.2.1 - жапырақтың ішкі құрылысын сипаттау, құрылысы мен қызметі арасындағы өзара

байланысты сипаттау

1

23-

24

Фотосинтезге қажетті жағдайлар. Зертханалық жұмыс «Фотосинтез үдерісіне қажетті жағдайларды зерттеу».

7.1.2.2 – фотосинтез үдерісіне қажетті жағдайларды зерттеу

2

25

Тыныс алу (7 сағат)

Өсімдіктер мен жануарлар үшін тыныс алудың маңызы. Тынысалу - энергия көзі. Тыныс алу типтері: анаэробты және аэробты.

Анаэробты және аэробты тынысалуды салыстыру: оттегінің қатысында/қатысынсыз, статикалық/динамикалық жұмыс,

жылықанды\суыққанды жануарлар.

1. - тірі ағзалардағы тыныс алу маңызын сипаттау;

2. - анаэробты және аэробты тыныс алу типтерін ажырату

1

26-

27

Өсімдіктердің тыныс алуы. Тұқымның немесе өскіндердің тынысалуы мысалында

Зертханалық жұмыс «Өсімдіктердің тынысалуын зерттеу».

7.1.4.3 - өсімдіктердегі тыныс алуды зерттеу

1

28-

Омыртқасыз және омыртқалы жануарлардың тыныс алу мүшелері

7.1.4.4 - омыртқасыз және омыртқалы

2

29

(бунақденелілердің демтүтіктері, балықтарының желбезектері,

жануарлардың тыныс алу мүшелерін салыстыру

құстардың және сүтқоректілердің өкпесі).

Модельдеу «Омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың тынысалу

жүйесі мүшелерін салыстыру».

30

Тынысалу мүшелері. Адамның тынысалу жолдарының құрылысы мен

7.1.4.5 - адамның тыныс алу мүшелерінің

1

газалмасу мүшелері.

құрылыс ерекшеліктерін танып білу

31

Тыныс алу мүшелерінің аурулары. Тыныс алу мүшелерінің

7.1.4.6 - тыныс алу мүшелерінің ауруларының

1

ауруларының себептері мен алдын алу жолдары (өкпе обыры, астма,

себептері мен алдын алу жолдарын түсіндіру

бронхит, туберкулез, тұмау).

32

ТЖБ

1

Қайталау сабағы

1

Тоқсан ішінде барлығы

16

3-тоқсан

33

Бөліп шығару (3 сағат)

Бөліп шығарудың тірі ағзалар үшін маңызы. Жануарлардағы бөліп

шығару өнімдері. Зат алмасудың соңғы өнімдері.

7.1.5.1 - ағзалардың тіршілік әрекетінде бөліп

шығарудың маңыздылығын түсіндіру

1

34

Өсімдіктердегі бөліп шығару өнімдері: тыныс алу мен фотосинтездің бастапқы және соңғы өнімдері.

Зертханалық жұмыс «Өсімдіктердің тынысалу ерекшеліктерін өскіндер мысалында зерттеу»

7.1.5.2 - өсімдіктердегі бөліп шығару ерекшеліктерін зерттеу

1

35

Жануарлардың бөліп шығару жүйелері. Жануарлардың бөліп шығару жүйелерінің құрылысын салыстыру.

7.1.5.3 - омыртқасыз және омыртқалы жануарлардың бөліп шығару жүйелерінің

құрылысын салыстыру

1

36-

Қозғалыс

Өсімдіктердің қозғалысы. Қозғалыстың өсімдіктер тіршілігіндегі

7.1.6.1 - өсімдіктердің қозғалысы себептерін

3

38

(4 сағат)

маңызы. Өсімдіктердің қозғалу тәсілдері (тропизмдер, таксистер, өсу

түсіндіріп, қозғалыстың маңызын сипаттау

қозғалыстары). Өсімдіктердің өсуі мен дамуына жарықтың әсері.

(тропизмдер, таксистер);

Жарықтың түсу деңгейіне қарай өсімдіктердің бейімделуі.

7.1.6.2 - жарықтың өсімдіктердің дамуына

Фотопериодизм күннің жарық түсу ұзақтығына ағзалардың

әсерін түсіндіру;

бейімделуі.

7.1.6.3 - өсімдіктердегі фотопериодизм ролін

сипаттау

39

Жануарлардыңқозғалысмүшелері. Тіріағзалардағықозғалыстыңрөлі.

7.1.6.4 -

1

Жануарлардыңқозғалутәсілдерінемысалдар.

омыртқасызжәнеомыртқалыжануарлардыңқозға

Жануарлардыңмекенортасы мен

лысмүшелерінсалыстыру

қозғалыстәсілдеріарасындағыбайланыстардыанықтау.

40-

Координация

Жүйкежүйесініңтиптерінсалыстыру: диффузиялы, сатылы, түйнекті,

7.1.7.1 -

1

41

Және реттелу

түтіктәрізді.

жануарлардыңжүйкежүйесініңтиптерінсалысты

(12 сағат)

ру

42

Жүйкежүйесініңқұрамбөліктері. Жүйкежүйесініңқызметі.

7.1.7.2 -

1

Нейронныңқұрылысы: денесі, дендриттер, аксон.

жүйкежүйесініңқызметінжәнеқұрылымдықкомп

Нейронныңқызметтері.

оненттерінатау;

7.1.7.3 -

жүйкежасушасыныңкомпоненттерінанықтау

43-

Жүйкежүйесініңорталықжәнешеткібөлімдері. Жұлын.. Ми. Ми

7.1.7.4 -

2

44

бөлімдерініңқұрылысы мен қызметтері: сопақша ми, артқы (ми көпірі,

орталықжүйкежүйесібөлімдерініңқұрылысы мен

мишық), орталықжәнеаралық ми. Үлкен ми сыңарлары.

қызметтерінсалыстыру

45-

Рефлекстікдоға: рецептор, сезгіш, аралық, қозғалыснейрондары,

7.1.7.5 - рефлекстікдоғанызерттеу

2

46

жұмысмүшесі.

Зертханалықжұмыс «Тізерефлексі».

47

Мінез-құлықтыңрефлекторлықтабиғыты:

7.1.7.6 - мінез-құлықтың

1

шартсызжәнешарттырефлекстер. Шарттырефлекстердіңсөнуі.

рефлекторлықтабиғатынтүсіндіру

48-

Ішкімүшелержұмысыныңжүйкелікреттелуі.

7.1.7.7 - вегетативті жүйке жүйесінің қызметін

2

49

сипаттау

50

Адам ағзасы үшін ұйқының маңызы. Биологиялық ритмдер. Ұйқының

7.1.7.8 -

1

кезеңдері: баяу және жылдам ұйқы. Жұмысқа қабілеттілікКүн тәртібі.

ағзаныңтіршілікәрекеттерініңқалпынакелуінежә

Оқу еңбегі мен дене еңбегінің гигиенасы. Күйзеліс.

нетынығуынаұйқыныңмаңызынтүсіндіру;

Күйзелісжағдайларыменкүресжәнеолардыңалдыналуәдістері.

7.1.7.9 -

жақсыпсихикалықденсаулықтысақтаудыңпринц

иптерінсипаттау

51

Жүйке жүйесінің қызметіне алкаголь,

темекі,

7.1.7.10 - жүйкежүйесініңқызметінеалкаголь,

1

Және наркотикалық заттардың әсері.

темекі,

жәненаркотикалықзаттардыңәсерінтүсіндіру

52

ТЖБ

1

Қайталау сабағы

1

Тоқсан ішінде барлығы

20

4-тоқсан

53-

54

Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштік

(5 сағат)

Адамда белгілердің тұқым қуалауында гендер мен ДНҚ рөлі. Жүре пайда болған және тұқымқуалайтын

1. - адам ағзасындағы тұқымқуалайтын және тұқым қуаламайтын белгілерді зерттеу;

2. үздік және үздіксіз өзгергіштіктің мысалдарын келтіру

1

55

белгілер.. Хромосоманың құрылымы. Генетикалық материалды сақтаушы және тасымалдаушы ДНҚ жайлы түсінік.

Модельдеу «Адам ағзасындағы тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын белгілерді зерттеу»

3. - белгілерді анықтаудығы гендердің рөлін түсіндіру;

4. - хромосомадағы генетикалық ақпарат ДНҚ рөлін түсіндіру

1

56

Әртүрлі ағзалар түрлерінің хромосомалар саны.

Соматикалық және жыныс жасушалар. Гаплоидты және диплоидты хромосомалар жиыны.

1. - әртүрлі ағзалардағы хромосомалардың санын салыстыру;

2. - соматикалық және жыныс

хромосомаларындағы хромосомалар сандарын атау

1

57

Көбею.Өсу және даму

(9 сағат)

Өсімдіктердің жынысты және жыныссыз көбеюі. Өсімдіктердің

жынысты және жыныссыз көбеюінің биологиялық маңызы

7.2.1.1 - өсімдіктердің

жыныссыз көбеюін сипаттау

жынысты

және

1

58

Өсімдіктердің өсімді жолмен көбеюі, оның түрлері және табиғаттағы биологиялық маңызы. Өсімдік өсіруде өсімді жолмен көбею тәсілдерін қолдану. Қалемшелеу, сұлатпа өркен, телу (қалемшелермен, көзшелермен), көбею ұлпаларымен.

Зертханалық жұмыс «Өсімдіктердегі вегетативті көбею тәсілдері».

7.2.1.2 - өсімдіктердің өсімді көбею тәсілдерін салыстыру

2

59-

60

Гүл құрылысы. Тозаңдану түрлері. Гүлдеу және тозаңдану. Тозаңдану түрлері (өздігінен, айқас, жасанды). Өсімдіктердегі ұрықтану туралы

түсінік және зиготаның түзілуі. Қосарлы ұрықтану. Қосарлы

3. - өздігінен және айқас тозаңданудың салыстырмалы артықшылықтарын сипаттау;

4. - гүлді өсімдіктердегі қосарлы

2

ұрықтанудың биологиялық маңызы.

ұрықтанудың маңызын сипаттау

61

Ағзалардың жеке дамуы түсінігі. Өсімдіктер мен жануарлардағы онтогенез кезеңдері. Бөліну, өсу, көбею, қартаю. Өсімдіктердің өсуі. Сабақтың ұзарып және жуандап өсуі. Камбийдің рөлі. Жылдық сақиналар.

Зертханалық жұмыс «Жылдық сақинаны санау»

1. - ағзалардың өсу және даму үдерістерін сипаттау;

2. - өсімдіктердің ұзарып және жуандап өсу үдерістерін зерттеу

1

62-

63

Жануарлардағы тура және түрленіп даму онтогенез типтері. Бунақденелілердің шала және толық түрленіп дамуына мысалдар.

Модельдеу «Жануарлардағы онтогенез типтерін салыстыру».

3. - өсімдіктер мен жануарлардағы онтогенез кезеңдерін ажырату;

4. - жануарлардағы тура және тура емес онтогенез типтерінсалыстыру

1

64

Микробиология және биотехнология (5 сағат)

Бактериялардың формаларының әртүрлілігі. Бактериялардың таралуы.

Зертханалық жұмыс «Пішен таяқшасының сыртқы пішінін қарастыру» Бұршақ тұқымдастардың тамырындағы түйнек бактериялары

7.4.3.1 -

бактерияларформаларыныңәртүрлілігінсипаттау

1

65

Бактерияларды пайдалану. Табиғаттағы және адам өміріндегі бактериялардың маңызы.

Зертханалық жұмыс «Өндірісте йогурт және ірімшік жасауды зерттеу».

7.4.3.2 - ірімшік және йогурт өндірісін зерттеу

1

66

Патогендермен күрес тәсілдері. Бактериялардың антибиотиктерге

тұрақтылығы. Зертханалық жұмыс «Антибиотиктер, антисептиктер және залалсыздандыру өнімдерін қолдануды зерттеу».

7.4.3.3 - антибиотиктер, антисептиктер және

залалсыздандыру өнімдерінің қолданылуын сипаттау

1

67

Вирустар. Жасушасыз құрылым иелері вирустардың құрылыс

ерекшеліктері.

7.4.3.4 - вирустардың тіршіліктің жасушасыз

формасы екендігін түсіндіру

1

68

ТЖБ

1

Қайталау сабағы

1

Тоқсан ішінде барлығы

16