Абай шығармашылығы – балабақшадағы тәрбие құралы

Абай шығармашылығы – балабақшадағы тәрбие құралы

Абай Құнанбайұлы – қазақ халқының ұлы ақыны, ағартушысы, ойшылы. Оның шығармашылығы тек әдеби мұра ғана емес, сонымен қатар жас ұрпақты тәрбиелеудің маңызды құралы болып табылады. Балабақша жасындағы балалар үшін Абайдың өлеңдері мен қара сөздерінен, алынған тағылымды ойлар олардың адамгершілік қасиеттерін қалыптастыруға септігін тигізеді.

Абайдың өлеңдері мен балабақша тәрбиесі

Абай шығармаларында бала тәрбиесіне қатысты көптеген құнды ойлар бар. Ақынның:

• «Ғылым таппай мақтанба»,

• «Әсемпаз болма әрнеге»,

• «Жасымда ғылым бар деп ескермедім»

сияқты өлеңдері баланың еңбекқор, білімге құштар, адал, әділ болуына үндейді. Балабақшада бұл шығармаларды жаттатып, қарапайым тілмен түсіндіру арқылы балалардың бойына ізгілік, еңбекқорлық қасиеттерін сіңіруге болады.

Абайдың қара сөздері – тәрбиенің алтын қазығы

Абайдың қара сөздері – халыққа арналған өсиеттер. Балабақшада балаларға арналған қарапайым мысалдар арқылы Абайдың қара сөздерін түсіндіруге болады. Мысалы, он үшінші қара сөзінде ақын жақсы мен жаманның айырмашылығын айқын көрсетіп, баланы ізденімпаз болуға шақырады. Мұндай ойларды балаларға ертегілер, ойындар арқылы жеткізу – олардың танымдық қабілетін дамытудың тиімді жолы.

Абайдың аударма мысалдары балабақшада

Абай Құнанбайұлының аударма мысалдары балабақшада балаларға тәрбиелік мәні бар шығармалар ретінде оқытылады. Ол орыс ақыны И.А. Крыловтың бірнеше мысалын қазақ тіліне аударған. Бұл мысалдар балаларды адалдыққа, еңбексүйгіштікке, әділдікке және тапқырлыққа тәрбиелеуге көмектеседі.

Балабақшада қолданылып жүрген Абайдың аударма мысалдары:

1. «Шегіртке мен құмырсқа» – еңбекқорлық пен жалқаулық туралы.

2. «Есек пен бұлбұл» – білімнің маңыздылығы туралы.

3. «Піл мен қанден» – өзін-өзі бағалау мен кішіпейілділік туралы.

Қалай пайдалануға болады?

• Әңгімелеу: Балаларға мысалдың мазмұнын қарапайым тілмен баяндау.

• Рөлдік ойындар: Балаларға кейіпкерлердің рөлін ойнауға мүмкіндік беру.

• Сурет салу: Мысалдың желісі бойынша сурет салдыру.

• Сұрақ-жауап: Мысалдан алған сабақтары туралы әңгімелесу.

Абайдың аударма мысалдары балабақшадағы тәрбиелік іс-шараларда кеңінен қолданылып, балаларға өмірлік құндылықтарды түсіндіруге көмектеседі.

Абай мұрасын балабақшада қолдану әдістері

1. Абай өлеңдері мен аударма мысалдарын жаттау – балалардың есте сақтау қабілетін дамытады.

2. Абай шығармалары бойынша сурет салу – балалардың қиялын ұштайды.

3. Қара сөздерді ертегі, ойын арқылы түсіндіру – тәрбиелік мәнін арттырады.

4. Аударма мысалдарын рөлдік ойындарда пайдалану – балалардың шығармашылығын дамытады.

5. Абайдың табиғат лирикасына негізделген әңгімелері мен өлеңдері – балалардың табиғатқа деген сүйіспеншілігін оятады, жыл мезгілдерін айыру, табиғат құбылыстарын талдауға үйретеді.

Қорытынды

Абай шығармашылығы балабақшадағы тәрбие жұмысының маңызды бір бөлігі болуы керек. Оның шығармаларын қолдану арқылы балаларды рухани бай, адамгершілігі мол, еңбекқор азамат етіп тәрбиелеуге болады. Сондықтан мектепке дейінгі ұйымдардың педагогтері Абайдың мұрасын тәрбиеленушілерге түсінікті, қызықты әдістермен жеткізіп, олардың жан-жақты дамуына үлес қосқаны жөн.

№81 «Әсемгүл» балабақшасы МКҚК

қазақ тілі педагогі:

Байжигитова Манат Калдыбаевна