«төрт тоқсан-төрт өнер» Республикалық ұлттық жобасы аясында киелі Оңтүстіктің айтыс ақмаралы Анар Жаппарқұловамен ерекше сүбірлі сұқбат болғалы тұр.

-Оңтүстік Қазақстан облысы Отырар ауданы

Шәуілдір ауылында дуниеге келген. Окушы кезінен аудандык, облыстык,

Республикалық ақындар айтысына қатысқан.

1999 жылы «жылдың ең үздік

суырып салма ақыны» атағын алған.

Халықаралық жене республикалық айтыстарда 4

мерте бас жүлдені иеленген.

Шымкент қаласы Аль-фараби атындағы кітапхананың бас директоры.

• Сәлеметсізбе Анар ханым. Сізді айтыс ақмаралы, оңтүстігіміздің мақтанышы десекте артық етпейді. Айтыс өнеріне қалай келдіңіз? Ата-анаңыздың ықпалыменба немесе жүрек қалауыңызбен келдіңізбе?

• Қайырлы күн айналайын жас талапкер,ынталы,келешек журналшы маманымыз. Айтыс өнеріне ата-анамның ықпалымен демей ақ қойайын, жалпы адам өнерге келуінің әр-түрлі жолы бар. Бірақ адамның бойында кішкентай бір өнер болса , кішкентай мүмкіндік болса өнердің жолы табылады екен. Бала кезімде өлеңге құмартып,теледидардан айтыс көрсек телевизиялық айтысқа қызығып, сондай бір құмартық айтфс өнеріне алып келді. Алғашында өлең жаза бастадым, өлең жаза бастағанда әке-шешем біздің қызымыз ақын болады деді, әкемнің аты Сайыл оның атасы Жаппарқұл ақын болған Жаппарқұл атасы секілді ақын болады деді. Мамам Злиха нағашы атасыда ақын болған дейді. Солай екі жақтанда ақындық тарады. Содан соң ата-анаң қолдап тұрса, сенің аузыңнан шыққан сөзді қолпаштап тұрса неге бұл жолға келмеске? Сосын айтыскер ақын болуды таңдадым.

• Анар ханым! Көптеген республикалық додаларда жүлделерді қанжығаңызға байлап келе жатқаныңыз бізге мәлім, айтыс өнерінде қай ақынмен немесе қай сәт сізге есте қалды?

• Айтыс деген негізі ұлық өнерғой, қазақтың төл өнері. Ол жерде әр түрлі жағдайлар болады. Өнердің түрі көп әр өнердің қасиеті бар, қадірі бар бірақ қазақ халқы үшін айтыс өнері ең мықты өнер бабалардан мирас болып жалғасып келе жатқан ұлттық өнеріміздің бірі. Суырып салма айтыс болғандықтан додаларда неше түрлі қызықты оқиғалар болады, сен мысалға ойыңа келмеген қарсыласыңның сұрақтары болады, айтпайды ау деген сөзді айтады, оған сен кейде жауап бере аласың кейде жауап бере алмайсың әр түрлі қызық кезеңдер бар. Сахнадағы айтыс бір бөлекте барған жолыңда бір бөлек оқиға. Өскеменге Оралхан Бөкейдің 63 жылдығына арналған республикалық ақындар айтысына бара жатқан кезде біз пойызбен барғанбыз. Ол кезде ұшаққа билет тапшыма әлде қаржы тапшыма дәл есімде жоқ сол кезде менің ұлттық киімім басқа көлікте кетіп қалған екен өзім басқа көлікте жүрмін сахнаға шығатын киімім жоқ. Оны зорға дегенде іздестіріп зорға дегенде тапқан болатынбыз. Сондайда бір қызықтар болды. Менің әлі есімде. Командалық айтыстарға баратынбыз командалық айтыс жай айтыс емес. Жеке айтыста жеңсең өзің жеңесің, жеңілсең өзің жеңілесің. Ал енді сен қаланың атынан облыстың атынан айтысқа барсаң онда сен жеңсең бүкіл облысты жеңіске жетелейсің. Жеңілсең бүкілін кері тартатын боласың. Сонда бір есімде қалғаны. Қызылорда қаласына айтысқа бара жатырмыз ол жерде айтыс бар,терме жанры бар, әзіл-ысқақ, сатира жанры бар сонда Уәлибек ағамыз бен Жүсіп ағамыз бәріміз пойызда кетіп бара жатсақ екеуінің қолында үлкенн жол сөмке бара жатқан кезде өзім көтеремін дейді Уәлибек аға, қайтар кезде кім жеңіліп қалады сол көтереді деп сондықтан жеңілмеңдер дейді. Осындай бір оқиғалар,есте қаларлық әдемі қалжың әңгімелер өте көп болған.

-Сізді Әль-фараби атындағы ғылыми әмбебап кітапханасының 10 жылдығымен құттықтаймын жәнеде сізден сұрағым келіп отқаны қазіргі жастардың сөз өнеріне деген, кітап оқуға деген қызығушылығы қандай болып жатыр жәнеде айтыс өнерінің дәрежесі қандай болып жатыр? соныда айтып өтсеңіз.

• Рахмет! Биылғы жылы біздің Әль-Фараби кітапханасының 10 жылдық мерейлі жылы оны кеше ғана республикалық конференьцияда атап өттік «Кітапхана -өркениет мұрасы» деген тақырыпта оған еліміздің түпкір-түпкірінен республика басшылары, Алматыдағы ұлттық кітапхананың басшысы келді. Айтыс ақыны ретінде халықтың айтыс өнеріне деген қызығушылығы қалай деп сұрайтын болсаң, айтыс өнеріне деген қызығушылық жоғары. Әрине айтыс өнері оңай емес айтыста мың сан пікір бар, мың сан ой бар бірақ қалай болғандада біздің қазақтың қанында суырып салмаға , өнерге деген өшпейтін бір іңкәрлік, сүйіспеншілік бар. Қазақ деген ел аман тұрған кезде айтыста мәңгілік жасай бермек. Мүмкін оның формасы өзгеруі мүмкін, дәл 19 ғасырдағыдай болмауы мүмкін өзгеріске ұшырасада айтыс заманнан заманға көше беретіндігін уақыт дәлелдеп келе жатыр алдағы уақыттада дәлелдеу керек.

Ал жастардың кітап оқуына келетін болсақ, жастардығ қызығушылығы өте жақсы. Біз тек жастардың оқығысы келген кітапты тауып бере алсақ жастардың кітап оқығысы келеді. Осыдан 10 жыл бұрын гаджедтер шыға бастаған уақытта елдің бәрі кітапты тастап онлайн өмірге көшіп кеткен, ал қазір онлайн өмірде аса қатты қызықты дүние жоқ екенін, оның өтпелі екенін, уақытша екенін жастарымыз түсінді. Қазір жастар шынайы табиғи өмір сүреді. Біздің ақын,жазушылар жастардың іздегенін сұрағанын тауып бере алса кітап оқитын жастар саны көбиіп келе жатыр. Ұлттық академиялық кітапхана басшысы Ғазиза Құдайберген қызының сөзімен айтар болсақ «Кітап оқу трендте».

• Анар ханым! Бізге алтын уақытыңызды бөліп, сұқбат бергеніңізге алғыс білдіремін. Өздеріңіздей тіл жанашырлары, сөз жанашырлары барда біздің төл өнеріміз өшпейтініне кәміл сенімдімін.

«жас журналист» үйірмесінің белсендісі.

Болатбек Карина Жандосқызы.

@Talant_tv_shym инстаграм парақшасынан видео нұсқасын көре аласыздар.