Ашық сабақ: Абай Құнанбаев "Қыс"өлеңі

Сабақ: әдебиет

Мектеп: «Озерки жалпы орта білім беретін мектебі» КММ

Күні:

Мұғалімнің есімі: Сұлташева Ақмарал Қанатжанқызы

Сынып: 5 «А»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

А.Құнанбайұлы «Қыс» өлеңі

Сабақ негізделген оқу мақсаты: (мақсаттары)

Ақпарат көздерін тиімді пайдалану арқылы А.Құнанбаевтың «Қыс» өлеңінің мазмұны мен идеясын ашады, топ ішінде ақын өлеңін сатылай кешендік талдай отырып, нақты пікірлермен дәлелдейді. Адам мен табиғат арасындағы байланысты, ұқсастықты байқай отырып, өз ойын жинақтап қорыта білуге, байланыстырып сөйлей алуға баулу.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар: өлеңді мәнерлеп түсініп оқи алады, өлеңдегі қыстың адам кейпіндегі іс –әрекетін бейнелі сөздермен сипаттайды, өлеңді бөліктерге бөліп, салыстыра алады, мәтін құрастырады, топ арасында ортақ шешім қабылдайды.

Оқушылардың басым бөлігі: сатылай кешендік талдау жасайды, өзіндік пікір қалыптастырады, түйінді ойларды жинақтап, болжай алады.

Кейбір оқушылар: шығармашылық бағытта жұмыс істейді, өлеңге қорытынды пікір ұсынады. Тақырып төңірегінде өзара шешім қабылдайды.

Тілдік мақсат

Оқушылар:

• Өлеңмен жұмыс (істей) алады

Негізгі сөздер мен тіркестер:

Кейіптеу, ұйқас, ұшпадай, оқшырайып, алты қанат, бурадай, шидем,кейпі.

Сыныптағы диалог\ жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:-Абай Құнанбаев қытымыр қысты қандай адам мінезіне ұқсатады?

Талқылауға арналған тармақтар:

Өлеңде ақын қысты кімге теңеген ?

Шалдың киімдері

Сіз неліктен ... екенін айта аласыз ба?

Жазылым бойынша ұсыныстар: кешендік талдау, өлеңнің идеялық құрылымы бойынша талдау.

Алдыңғы тақырып

Абай Құнанбаев «Қыс» өлеңі

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы 10мин.

I Психологиялық көңіл-күй сәті. Түспен беру 2 мин.

II. Топқа бөлу. Жыл мезгілдері бойынша бөлу.

III. «Кофе таяқшасы» үй тапсырмасын сұрау-4 мин

-Дүние қалай етсең табылады ? әңгімесіндегі қайыршы Антонға бейтаныс кісінің ақылы қалай әсер етті?

- Антон бұл сөзден қандай қорытынды шығарды?

«Байлықтың көзі-еңбекте» шағын шығарма

суреттер

қол шапалақтау арқылы бағалау

Ортасы 25 мин.

— Мына көріністе жылдың қай мезгілі бейнеленген?

— Қыс мезгілі.

-Қыс дегенде көз алдымызға не елестейді?

«Жазушы күнделігі» 3 мин.

Қыс туралы мәтін құрау.

Табыс критерийлері:

1. Тақырып төңірегінде жазу.

2. Түйінді идеяны анықтау

3. Құбылту түрлерін пайдалану.

—Бүгінгі сабақ не туралы болмақ?

- Қыс мезгілін суреттеп жазған кім ақын болған?

1. Абай кім?

2. Қашан, қай жерде дүниеге келген?

3. Абайдың шын есімі кім?

4. Абайдың қандай өлеңдерін білесіңдер?

5. Қандай әндерін білесіңдер?

6. Қанша қара сөзі бар?

7. Әжесінің есімі кім?

8. Ал, шешесінің ше?

— Ендеше, бүгін Абай Құнанбайұлы-ның “Қыс” өлеңімен танысамыз. Абай атамыз қысты қалай суреттеген екен видеоға назар аударамыз.

Зерделі сұрақ-дәлелді жауап

Видеомен жұмыс
1. Өлеңде ақын қысты кімге теңеген? 
2. Шалдың киімдері қандай? 
3. Ақын суреттеп отырған шалды кімге ұқсатуға болады? 
4. Түсі суық, 
басқан жері сықырлап келіп қалды өлең жолдарындағы түсі суық дегенді қалай түсінесіңдер? 
5. Өлеңдегі шалдың мінезі қандай? (Ол қатал,соқыр-мылқау адам сияқты)

Глоссариймен жұмыс.

Кейіптеу- әр түрлі табиғат құбылыстарын, жансыз нәрселерді адам кейпінде суреттейтін көркемдік тәсіл.

Ұлпа- таудың ең биік жері,шың,құз.

Оқшырайту-бас киімді қақайтып кию, тіктетіп шекеге қырындату.

Бура-аталық түйе.

Алты қанатты ақ орда-алты керегелі төрелердің үйі.

Шидем-жүннен тоқылған жылы сырткиім.

Деңгейлік тапсырмалар

Жасыл,көк, сары түске орай тапсырмалар орындау.

Өлеңге сатылай кешенді талдау жүргізу

Көк түс: кешендік талдау

1. Авторы - А. Құнанбаев – қазақ халқының ұлы ақыны, ойшыл - философы, композитор әрі аудармашы, реформатор.
2. Тақырыбы - қыс мезгілінің ерекшелігі, ащы аяз, долы боран кезіндегі ауыл, ел өмірі.
3. Жанр түрі - өлең. Бұл өлең табиғат лирикасына жатады. Себебі, ақын табиғаттың қытымыр қаталдығына қарсы тұруын өз көңілі, сезімі арқылы білдіреді.
4. Идеясы дегеніміз----- ақынның айтар ойы мен мақсаты. Өлеңнің идеясы – қыс сипатын күшейтіп суреттеп, адамдарды табиғаттың долы күшіне қарсы тұра білуге шақырады.
5. Шумақ дегеніміз----- аяқталған синтаксистік біртұтас ойды білдіреді. Өлең 5 шумақтан тұрады.
6. Тармақ дегеніміз - өлеңнің әр жолы. 22 тармақты
7. Бунақ дегеніміз - белгілі дауыс ырғағымен бөлінуі. 2-3, 3-3 бунақты
8. Буын саны - дауысты дыбыс санына байланысты. Өлең 11 буынды.
9. Ұйқас түрі.
Ұйқас дегеніміз - өлеңнің бітім, мазмұнымен тамырлас келіп, оған әуен, ерекше сөз беріп тұратын өлең тармақтарындағы сөздердің үндестігі екендігін айтып кетеді. Бұл өлең қара өлең (а-а-б-а) және кезекті ұйқаспен жазылған (а-б-в-б) Ақ киімді, // денелі, // ақ сақалды, - А 11 б
Соқыр, мылқау,// танымас// тірі жанды. – А 11 б
Үсті - басы//- ақ қырау,// түсі суық, - Б 11 б
Басқан жері// сықырлап// келіп қалды. – А 11 б (Қара өлең ұйқасы)

Дем алысы -//үскірік, // аяз бен қар, - А 11б
Кәрі құдаң // қыс келіп,// әлек салды. – Ә 11 б
Ұшпадай// бөркін киген// оқшырайтып, - Б 11 б
Аязбенен // қызарып // ажарланды. – Ә 11 б (Кезекті ұйқас)

Сергіту сәті «Желсіз түнде жарық-ай» әнін хормен орындау.
Сары түс: мәнерлеп оқу.

Жасыл түс: кітаптағы 114 бет ә, б,г,ғ. орындау.

«Хикая картасы» 5 мин.

Өлең мазмұнын суретпен көрсетейік. Әр топ ақын қысты кімнің бейнесінде бейнелеген, қандай адам бейнесінде бейнелеген, сол туралы сурет саламыз.

Суреттер

А4 бет қағаздар

Ақын портреті

АКТ

Кітап, дәптермен жұмыс.

постер, түрлі-түсті қағаздар

Бас бармақ арқылы бағалау

Кітаппен жұмыс

Аяқталуы 10 мин.

Кері байланыс:

«Өрмекші торы»

Мақсаты: игерген білім жайында кері байланыс жасау. Оқушылар сабақтан алған әсерлерін жіпті саусақтарына орау арқылы білдіреді.

Бағалау парағы

Үйге тапсырма

114 бет 3-4 тапсырма.

Қосымша ақпарат

Саралау-Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз ?

Бағалау-Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

топтық бағалау, бас бармақ бағалау.

Пәнаралық байланыс

Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы байланыс

Саралау

Бағалау

Пәнаралық байланыс

Қабілеті төмен оқушыларға ЖАДА арқылы түрткі болу сұрақтарын қоямын, қабілеті жоғары оқушыларға жанр түрлерін өз бетінше дәлелдеуге тапсырмалар беремін.

Жетті

Талпынды

Сыныпта қауіпсіздік жағдайы жасалған, АКТ-мен байланыс: интерактивті тақта, ноутбук. Пәнаралық байланыс: бейнелеу өнері. Құндылықтардағы байланыс: сабаққа деген қызығушылығы артты, білім денгейі өсті, топтық жұмыс арқылы әлеуметтік ортамен байланысқа түсті, сабақтағы жаңа стратегиялар ынталандырушылығын арттырды.

Өлеңнің идеясын таба алады, ерекшеліктерін салыстыра алады, құбылту түрлерін өлеңнен таба біледі, кешендік талдау жасай алады.

Өлеңнің ұйқасын табуда қиындық туады

Рефлексия: Сабақ мақсаты шынайы, қол жетімді, қойған мақсатқа жеттім. Оқушылар тақырыпты толықтай меңгерді, сыныпта көңілді психологиялық ахуал орнады, сабақ жоспары тиімді жасалды деп ойлаймын, себебі қолданған стратегиялар оқушыларға қызықты және жаңа тақырыпты түсінуге тиімді болды. Оқушылардың тақырыпты жан-жақты талдауына уақыт тапшылығын байқадым, келесі сабақта әдіс-тәсілдерді аз қолданып, нәтижелі жұмысқа қол жеткізу үшін соған уақытты көбірек қалдырамын.