Баланы тану жолы – жүректен: В.А. Сухомлинскийдің көзқарасы негізіндегі тәжірибем

Автор: Айғаным Баязит
Ағылшын тілі пәні мұғалімі, Астана қаласы, А.Сейдімбек атындағы №54 мектеп-лицей

Аннотация

Мақалада автордың педагогикалық тәжірибесі мен В.А. Сухомлинскийдің көзқарастары негізінде баланы жеке тұлға ретінде тану, онымен сенімді қарым-қатынас орнату және тәжірибелік оқытудың рөлі қарастырылады. Автор өз сабақтарында оқушылардың қызығушылығын арттыру, сенім мен қолдаудың маңыздылығын мысалдар арқылы көрсетеді.

Кілт сөздер:

педагогика, тұлға, сенім, оқыту, тәжірибе, Сухомлинский, бала, жүрек.

Кіріспе

Бүгінгі білім беру жүйесіндегі басты мақсат – оқушының ойлау қабілетін дамытып қана қоймай, оның тұлғалық қасиеттерін қалыптастыру. Әр баланың жүрегіне жол табу – мұғалімнің шынайы миссиясы.

Өз тәжірибемнен байқағанымдай, бала тек оқулықтағы біліммен шектелмеуі керек. Егер біз оларға айналасындағы өмірді іс жүзінде көрсетіп, оны сезінуге мүмкіндік берсек, онда олардың қызығушылығы артып, табиғи қабілеті оянады.
В.А. Сухомлинскийдің айтқанындай: «Без любви к ребенку нет педагога» - «Балаға махаббатсыз ұстаз болмас». Бұл сөз – әрбір ұстаздың кәсіби ұстанымына айналуы тиіс.

Негізгі бөлім

1. Мұғалім мен оқушы арасындағы сенім
Білім беру процесі тек тақырып түсіндірумен шектелмейді. Сабақтың нәтижелі өтуі көбіне эмоциялық байланысқа байланысты.
Мен сабақ басталар алдында бірнеше минутты балалармен еркін әңгімеге арнаймын: олардың көңіл-күйін сұрап, өткен күндері не қызық болғанын тыңдаймын.
Осындай жылы атмосфера сенімді қарым-қатынас орнатып, оқушының ішкі әлемін ашуға мүмкіндік береді.

Кейде балалар өз уайымдары мен қиындықтарымен бөліседі. Мен мұндай сәттерде тыңдаушы болуға тырысамын – сынсыз, түсіністікпен.
Сабақтағы осы қарапайым әрекеттер оқушылардың маған сенуіне және еркін сөйлеуіне жол ашады.
Бірнеше рет ата-аналардан мынадай сөздер естідім: «Балам сізбен сөйлескеннен кейін тынышталып, өзіне сенімді бола бастады».
Бұл – ұстаздың ең үлкен марапаты.

2. Әр баланың даму ырғағы ерекше
Мен үшін әр бала – бірегей тұлға. Кейбір оқушылар ақпаратты тез қабылдайды, ал басқаларына көбірек уақыт керек. Бұл айырмашылықты түсіну – ұстаз шеберлігінің белгісі.
Сондықтан сабақта “жақсы” және “әлсіз” оқушы деп бөлуге тырыспаймын. Керісінше, әрқайсысының кіші жетістігін атап өтемін – бұл олардың өз-өзіне сенімін арттырады.

3. Оқытудағы өмірлік тәжірибе мен іс-әрекет
Сабақтың мәні – оқушыны өмірге дайындау.
Мен өз тәжірибемде оқу процесін өмірмен байланыстыруға ерекше назар аударамын. Мысалы, ағылшын тілі сабағында оқушылар өз отбасындағы дәстүрлер туралы бейнеролик түсіреді немесе шағын жобалар жасайды.
Осындай тапсырмалар оқушылардың тілді қолдану дағдысын ғана емес, ойлау, талдау және жауапкершілік сезімін дамытады.

4. Ата-анамен бірлескен тәрбие
Ұстаз пен ата-ана – баланың дамуына әсер ететін екі негізгі тұлға. Кейде ата-аналар баласының мінез-құлқы немесе тәртібі жөнінде кеңес сұрап келеді.
Мұндай жағдайда мен ата-анамен ашық байланыс орнатуға тырысамын. Ата-анамен бірлесіп әрекет еткенде ғана балаға шынайы көмек көрсетуге болады.

Қорытынды

Қазіргі қоғам мұғалімнен тек білім беруді емес, адамдық жылылық пен рухани биіктікті күтеді.
Сондықтан ұстаздың ең басты қаруы – жүрек. Балаға сенім арту, оны түсіну, жақсы көру – шынайы педагогиканың өзегі.
Өз тәжірибемнен түйгенім: егер бала мұғалімге сенсе, ол сабақты да сүйіп оқиды.
Сондықтан менің әр сабағым – тек білім емес, жүректер арасындағы диалог.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Сухомлинский В.А. Сердце отдаю детям. – Киев: Радянська школа, 1969.
2. ҚР Білім және ғылым министрлігі. Педагог мәртебесі туралы заң. – Астана, 2019.
3. Жеке педагогикалық тәжірибелер мен бақылаулар (2020–2025 жж.).
4. Edustream педагогикалық журналдары, 2024 ж.