Бастауыш мектепте ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларға шет тілдерін оқыту

Жолдасбекова Дильназ Қанатқызы

Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университетінің

шет тілдері факультетінің 4 курс студенті

Аннотация

Бұл мақалада бастауыш мектепте ерекше білім беру қажеттіліктері бар (ЕББҚ) балаларға шет тілдерін оқытудағы ерекшеліктер мен кездесетін қиындықтар қарастырылады. Зерттеу барысында инклюзивті оқыту әдістерінің тиімділігі, ойындар мен мотивация берудің рөлі көрсетілген. ЕББҚ бар оқушыларға шет тілдерін оқытуда мультимедиа құралдары мен бейімделген тапсырмаларды пайдалану ұсынылады. Мұндай әдістер олардың оқу барысына деген ынтасын арттырып, сөйлеу, тыңдау және жазу дағдыларын жетілдіреді.

Кілт сөздер: инклюзия; ерекше білім беру қажеттіліктері; шет тілдерін оқыту; ойын әдістері; бейімделу; мотивация; педагогикалық қолдау.

Кіріспе

Инклюзивті білім беру – ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды жалпы білім беру ортасына кіріктіруді көздейтін педагогикалық процесс. Бастауыш мектеп жасындағы балалар үшін шет тілдерін меңгеру тек жаңа тілдік дағдыларды игерумен шектелмей, мәдениетаралық түсіністік пен қарым-қатынастың дамуына ықпал етеді. Ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқушылардың тіл үйрену процесінде психологиялық және физикалық ерекшеліктерін ескеру маңызды. Бұл мақалада осы санаттағы балаларға шет тілдерін үйрету әдістері мен педагогикалық тәсілдері талқыланады.

Шет тілдерін оқытудың ерекшеліктері мен қиындықтары

ЕББҚ бар балалардың шет тілін үйрену процесінде келесідей қиындықтар туындайды:

1. Мотивацияның төмендігі: Оқушылардың өзін-өзі бағалауының төмендігі мен қателіктен қорқу сезімі.

2. Когнитивтік ерекшеліктер: Материалды баяу игеру, есте сақтау қабілетінің шектеулігі.

3. Физикалық және эмоционалдық кедергілер: Жазу, сөйлеу немесе тыңдау кезінде кездесетін қиындықтар.

Бұл мәселелерді шешу үшін оқытушының қолдау көрсетуі және оқыту материалдарын бейімдеуі маңызды.

Шешімдері мен ұсынылатын әдістер

1. Ойын тәсілдерін қолдану

• «Тіл үйрену шеңбері» ойыны: Балалар шеңберге отырып, кезекпен сөз тіркестерін қайталап немесе өз ойларын айтып шығады. Бұл тәсіл оқушылардың тілдік қорын дамытып, сөйлеу дағдыларын жетілдіреді.

• «Әңгіме құрастыру» жаттығуы: Оқушыларға белгілі бір тақырып беріледі, ал олар командалық жұмыс арқылы әңгіме құрастырады. Бұл әдіс ынтымақтастық дағдыларын дамытады.

2. Мультимедиа құралдарын пайдалану

Мультимедиа құралдары, мысалы, анимацияланған бейнематериалдар мен интерактивті тапсырмалар, балалардың сабаққа деген қызығушылығын арттырады. Әсіресе, суреттер мен бейнелер арқылы грамматикалық құрылымдар мен сөздерді меңгеру оңайға түседі.

3. Бейімделген оқыту әдістері

ЕББҚ бар балалар үшін тапсырмаларды олардың мүмкіндіктеріне сай бейімдеу қажет:

• Тыңдалым жаттығулары: Қысқа әрі анық аудио мәтіндерді қолдану.

• Жазылым жаттығулары: Қарапайым сөйлемдер құрау арқылы жазу дағдыларын дамыту.

• Сөздік қорды көбейту: Сурет пен сөзді сәйкестендіру әдісі.

4. Мадақтау және мотивация беру

Ерекше балалардың оқуға деген қызығушылығын арттыру үшін мұғалімнің қолдауы мен мадақтауы аса маңызды. Әрбір жетістігін атап өту олардың өзіне деген сенімділігін арттырады.

Қорытынды

ЕББҚ бар оқушылардың шет тілдерін меңгеруі барысында олардың жеке ерекшеліктерін ескеру маңызды. Инклюзивті әдістерді, ойын элементтерін, мультимедиа құралдарын және мадақтауды тиімді пайдалану арқылы бұл балалардың оқу барысына деген қызығушылығын арттырып, тілдік дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді. Оқытушылардың бұл бағыттағы шығармашылық ізденісі табысты нәтижелерге әкеледі.

Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Абрамова Г.С. Практическая психология. М., 2001.

2. Павленко Т.Б. К вопросу об эмоциональных барьерах, влияющих на изучение иностранных языков // Иностр. языки в школе. - 2020.

3. Сорокоумова Г.В. Развитие коммуникативных компетенций и уверенности в себе детей и подростков с ОВЗ // Гуманизация образования. - 2019.

4. Анастази А. Психологическое тестирование. М., 1982.

5. Васильева О.А. Инклюзивное образование: Теория и практика. М., 2018.