«Бастауыш сынып оқушыларына арналған интерактивті ағылшын тілі» тақырыбындағы баяндама

(Ағман Жанерке Сакенқызы, ағылшын тілі пәні мұғалімі, «М.Горький атындағы ЖББМ» КММ, Шардара қаласы, Түркістан облысы)

Бүгінгі таңда ағылшын тілін ерте жастан үйрету білім беру жүйесінде маңызды орын алады. Мектеп жасындағы балалардың психологиялық және танымдық ерекшеліктерін ескере отырып, интерактивті әдістер арқылы тіл үйрету тиімділігі артады. Бұл әдіс балалардың тілдік және коммуникативтік дағдыларын дамытып қана қоймай, шығармашылық қабілеттерін, өзіне сенімділігін және топта жұмыс істей білу қабілетін қалыптастырады. Интерактивті тәсіл арқылы оқыту ойындар, рөлдік ойындар, диалогтар, әндер, мини-жобалар және визуалды материалдар арқылы жүзеге асады. Мұндай әдістемелік амалдар оқушылардың ағылшын тілін меңгеруге қызығушылығын арттырады, олардың мәдениетаралық коммуникация қабілеттерін дамытады және оқу процесін қызықты әрі тиімді етеді.

Кілт сөздер:интерактивті оқыту, ағылшын тілі, бастауыш сынып, рөлдік ойындар, коммуникативтік дағдылар, тіл үйренуге қызығушылық

Қазіргі білім беру жүйесінде ағылшын тілін ерте жастан үйретуге ерекше мән беріледі. Бастауыш мектеп - балалар жаңа білімге ерекше сезімтал, сөздер мен тіркестерді оңай есте сақтайтын, фонетикалық дағдыларды тез дамытатын кезең. Сол себепті тіл үйретуде интерактивті тәсіл өте тиімді және сұранысқа ие болып отыр.

Интерактивті оқыту - бұл іс-әрекет, ойын және ынтымақтастық арқылы оқыту. Ол балаларды оқу процесіне белсенді тартуды көздейді, яғни әрбір оқушы тек тыңдап қана қоймай, әрекет етеді, сөйлеседі, шығармашылықпен айналысады және басқалармен өзара әрекеттеседі. Практикада бұл диалогтарда, мини-жобаларда, рөлдік ойындарда, әндерде, викториналарда және тіпті театрландырылған көріністерде көрініс табады. Мысалы, балалар дүкенде қысқа көріністер ойнай алады: бір бала - сатушы, екіншісі - сатып алушы, олар «I would like…», «How much is it?» сияқты тіркестерді үйренеді және жаңа сөздерді нақты коммуникативтік контексте бекітеді.

Рөлдік ойындар оқушыларға тілдік кедергілерді жеңуге көмектеседі. «Әуежайда» немесе «Ел бойынша саяхат» сияқты жағдайларда балалар амандаса білу, жол сұрау, тамақ тапсыру немесе билет сатып алу дағдыларын үйренеді. Мұндай ойындар қарым-қатынас дағдыларын дамытып, оқытуды қызықты етеді және балаларды ағылшын тілінде сөйлеуге ынталандырады.

Тағы бір тиімді әдіс - жұптар мен топтарда жұмыс істеу. Балалар мини-жобалар орындайды: плакаттар жасайды, ағылшын тілді елдердің картасын салады, «виртуалды сапарлары» туралы мини-кітаптар жасайды. Жұмыс барысында олар жаңа сөздер үйреніп, тіркестер құрастырады, сыныптастарымен идеяларын талқылайды, топтық ынтымақтастық пен шығармашылық қабілеттерін дамытады. Мысалы, «My Favorite Country» жобасында ту, көрнекті жерлердің суретін жасау және ел туралы қысқа әңгіме айту кіруі мүмкін.

Әндер, өлеңдер және қысқа диалогтар да маңызды рөл атқарады. Олар балаларға лексиканы және грамматиканы табиғи жолмен есте сақтауға көмектеседі. Қарапайым әндер қозғалыспен қатар орындалғанда тыңдау қабілеті мен моторика біріктіріледі, бұл есте сақтауды жақсартады. Мысалы, оқушылар қысқа куплеттерді айтып, бір уақытта әрекеттерді көрсетеді: «jump», «clap», «turn around». Мұндай ойындар арқылы есте сақтау, зейін және дұрыс айту дағдылары дамиды.

Интерактивті оқыту мультимедиясыз ойластыру мүмкін емес. Бейне, анимациялар және интерактивті презентациялар сабақтарды жандандырады. Балалар ағылшын тілді елдердің мәдениеті туралы қысқа сюжеттерді көріп, кейіпкерлердің әңгімесін тыңдап, сұрақтарға жауап береді және жұппен көргендерін талқылайды. Мұндай тәсіл тыңдалым дағдыларын дамытуға, сөзді түсінуді жақсартуға және мәдени құзыреттілікті қалыптастыруға көмектеседі.

Коммуникативтік құзыреттілікті дамытуға ерекше көңіл бөлінеді. Балалар сөздерді дұрыс айтуға ғана емес, сөйлесушіні түсінуге, диалогты қолдауға, сұрақ қоюға, ақпаратты нақтылауға және өз ойын білдіруге үйренеді. Мысалы, «Guess the Animal» ойынында бір оқушы жануарды сипаттайды, ал қалғандары «Is it…?», «Does it…?» және «I think it’s…» тіркестерін пайдаланып болжауға тырысады. Мұндай тапсырмалар сенімділік, белсенділік және топта өзара әрекеттесу дағдыларын дамытады.

Интерактивті оқытудың эмоционалды аспектісі өте маңызды. Балалар сенім, позитив және қолдау атмосферасында материалды жеңіл меңгереді. Ойын және шығармашылық іс-әрекет мазасыздықты азайтып, ағылшын тіліне жағымды көзқарас қалыптастырады. Оқушылар сабақтан ләззат алғанда, үйде үйренген сөздерді қайталауға және оларды нақты жағдайларда қолдануға ынталы болады.

Интерактивті оқыту жеке тұлғалық қасиеттерді де дамытады. Топтарда жұмыс істеу, жобалар мен ойындарға қатысу балалардың өздігінен жұмыс істеу, бастамашылық, жауапкершілік және шығармашылық қабілеттерін қалыптастырады. Олар келісімге келуді, рөлдерді бөлу, бір-бірін қолдауды, әрбір қатысушының үлесін бағалауды үйренеді. Мысалы, ағылшын тілінде мини-спектакль дайындағанда оқушылар рөлдерді өздері таңдайды, репликаларды жаттайды және жұмысты сыныпқа көрсетеді.

Интерактивті әдістерді қолдану бірнеше сабақтан кейін көрнекті нәтижелер береді. Балалар үйренген сөздер мен тіркестерді диалогтарда белсенді қолдана бастайды, бастамашылық көрсетеді, ойындар мен мини-көріністерге қатысуға ынталанады. Сөздік қоры артып, тыңдалым дағдылары дамиды, айтылу жақсарады. Ағылшын тілін және ағылшын тілді елдердің мәдениетін үйренуге қызығушылық өздігінен білім алуды ынталандырады және тұрақты мотивация қалыптастырады.

Сондықтан, бастауыш сыныпта ағылшын тілін интерактивті оқыту оқу мен ойынды біріктіріп, когнитивтік, коммуникативтік және тұлғалық құзыреттіліктерді дамытады, шығармашылық белсенділікті арттырады және басқа халықтардың мәдениетіне қызығушылықты қалыптастырады. Бұл тәсіл тіл үйренуді жеке тұлғаның дамуы мен шығармашылық қабілеттерін дамытумен үйлестіреді, қарым-қатынас дағдыларын, шығармашылық пен өзіне сенімділікті қалыптастырады.

Интерактивті ағылшын тілі қуаныш пен қатысу атмосферасын жасайды, онда әр бала процестің белсенді қатысушысы ретінде өзін сезінеді. Мұндай тәсіл тілдік қабілеттерді ғана дамытпай, балаларды табысты оқу және әлеуметтік өмірге дайындайды, шет тілдерін одан әрі үйренуге негіз қалдырады және әлемнің мәдени алуандығына құрмет қалыптастырады.

Әдебиеттер тізімі:

1. Ахметова, Г. Қ. «Бастауыш сыныпта шет тілін оқытудың интерактивті әдістері». Алматы, 2019.

2. Сәрсенова, А. Т. «Ағылшын тілін ерте жастан үйрету: психологиялық-педагогикалық аспектілер». Астана, 2020.

3. Байжанова, М. Қ. «Шет тілін оқытудағы ойын және шығармашылық тәсілдер». Шымкент, 2018.

4. Тлеубергенова, Л. А. «Бастауыш сынып оқушыларының коммуникативтік дағдыларын дамыту». Алматы, 2021.

5. Құрманова, Ж. С. «Интерактивті технологиялар арқылы ағылшын тілін оқыту». Астана, 2022.

6. Нұрсұлтанова, Р. М. «Мектеп жасындағы балаларға шет тілін үйретудің тиімді әдістері». Алматы, 2017.