Мергазина Нургуль Муратовна
Шығыс Қазақстан облысының білім басқармасы
Ұлан ауданы бойынша білім бөлімінің
«Базылбек Ахметов атындағы орта мектебі» КММ
мектеп директоры

БЕЛСЕНДІ ОҚЫТУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ АРҚЫЛЫ ОҚУШЫНЫҢ ТАНЫМДЫҚ БЕЛСЕНДІЛІГІН ДАМЫТУ

1 слайд

Қазіргі білім беру жүйесінің басты мақсаты – бәсекеге қабілетті, шығармашыл, өз бетінше білім ала алатын тұлға қалыптастыру. Бұл мақсатқа жету үшін оқыту үдерісінде оқушының белсенділігін арттыру, оның танымдық қызығушылығын дамыту ерекше маңызды. Білім беру мазмұнының жаңаруы мұғалімнің дәстүрлі рөлін өзгертіп, оны білім берушіден оқу үдерісін ұйымдастырушы, бағыттаушы тұлғаға айналдырды. Ал оқушы білімді дайын күйінде қабылдаушы емес, оны өз бетімен меңгеруші, зерттеуші ретінде қалыптасуы тиіс. Осы тұрғыда белсенді оқыту технологияларын қолдану – заман талабы.

2 слайд

Қазіргі таңда оқушылардың сабаққа деген қызығушылығының төмендеуі, ақпаратты дайын күйінде қабылдауға бейімділігі білім сапасына кері әсер етуде. Сондықтан оқушыларды оқу үдерісіне белсенді қатыстыру, олардың ойлау, талдау, зерттеу дағдыларын дамыту өзекті мәселеге айналып отыр. Белсенді оқыту технологиялары осы мәселені шешудің тиімді жолдарының бірі болып табылады. Бұл технологиялар оқушыны оқу үдерісінің орталығына қойып, оның белсенді әрекетін қамтамасыз етеді. Мұғалім жетекшілігі мен оқушы дербестігін үйлестіру арқылы сапалы білім беруге мүмкіндік туады.

3 слайд Қазіргі білім берудің басты мақсаты

Зерттеудің мақсаты – белсенді оқыту технологияларын қолдану арқылы оқушылардың танымдық белсенділігін дамыту және мұғалім жетекшілігі мен оқушы дербестігін үйлестіру жолдарын анықтау. Осы мақсатқа жету үшін белсенді оқыту технологияларының теориялық негіздері зерделеніп, оқушының танымдық белсенділігін арттыруға ықпал ететін әдіс-тәсілдер анықталды, мұғалімнің бағыттаушы рөлі қарастырылды, мектеп тәжірибесінде қолданылған әдістердің тиімділігі талданды және нақты ұсыныстар берілді.

4 слайд

Белсенді оқыту технологиялары – оқушының сабақ барысында белсенді әрекет етуіне бағытталған әдістер жүйесі. Бұл әдістер оқушылардың ойлау қабілетін дамытып, олардың білімді өз бетімен игеруіне мүмкіндік береді. Олардың қатарына топтық және жұптық жұмыс, пікірталас, жобалық және зерттеу жұмыстары, проблемалық оқыту, кейс әдісі жатады. Аталған әдістер оқушылардың өз ойын еркін жеткізуіне, ақпаратты талдауына, салыстыруына және қорытынды жасауына ықпал етеді.

Белсенді оқыту барысында мұғалімнің рөлі ерекше маңызға ие. Мұғалім оқу үдерісін тек ұйымдастырушы ғана емес, сонымен қатар бағыт-бағдар беруші, ынталандырушы және қолдаушы тұлға ретінде көрінеді. Ол сабақтың мақсатын нақты анықтап, оқушылардың белсенді қатысуына жағдай жасайды, тапсырмаларды дұрыс құрастырып, оқушылардың жас ерекшеліктері мен қабілеттерін ескере отырып, оқу әрекетін тиімді ұйымдастырады. Сонымен қатар мұғалім әр оқушының оқу үдерісіне қатысуын қадағалап, қажет жағдайда бағыттап, қолдау көрсетеді және кері байланыс арқылы олардың жетістіктері мен кемшіліктерін айқындауға көмектеседі.

5 слайд

Мысалы, сабақта топтық жұмыс ұйымдастырылған кезде мұғалім оқушыларды шағын топтарға бөліп, әр топқа нақты тапсырма береді. Әр топ өзара талқылау жүргізіп, мәселенің шешімін табуға тырысады. Бұл жағдайда мұғалім топтардың жұмысын бақылап, қажет кезде бағыт-бағдар беріп, сұрақтар қою арқылы олардың ойлауын жетелейді. Сабақ соңында әр топ өз жұмысын қорғап, басқа топтардың пікірін тыңдайды. Осы үдеріс оқушылардың коммуникативтік дағдыларын дамытып, өз ойын дәлелдеуге үйретеді.

6 слайд

Тағы бір мысал ретінде зерттеу тапсырмаларын алуға болады. Мұғалім белгілі бір тақырып бойынша проблемалық сұрақ қойып, оқушыларға оны өз бетінше зерттеуді ұсынады. Оқушылар ақпарат көздерін пайдаланып, деректер жинайды, оны талдап, қорытынды жасайды. Бұл жағдайда мұғалім кеңесші рөлін атқарып, оқушылардың дұрыс бағытта жұмыс істеуіне көмектеседі. Мұндай тапсырмалар оқушылардың зерттеушілік және сыни ойлау қабілеттерін дамытады.

Пікірталас әдісін қолдану кезінде де мұғалімнің рөлі маңызды. Мұғалім тақырыпты ұсынғаннан кейін оқушылар өз пікірлерін білдіріп, бір-бірімен талқылайды. Мұғалім олардың ойларын жүйелеуге көмектесіп, маңызды тұстарға назар аудартады. Бұл әдіс оқушылардың өз ойын еркін жеткізуіне, дәлелдеуіне және қарсы пікірді құрметтеуге үйретеді.

7 слайд

Ал оқушы белсенді оқыту барысында өз ойын ашық айтып, тапсырмаларды өз бетінше орындауға, топпен жұмыс жасауға және түрлі жағдаяттарда шешім қабылдауға дағдыланады. Ол оқу үдерісінің белсенді қатысушысына айналып, білімді дайын күйінде алмай, оны өз тәжірибесі арқылы меңгереді. Осылайша мұғалім жетекшілігі мен оқушы белсенділігінің үйлесімділігі оқу үдерісінің тиімділігін арттырып, білім сапасының жоғарылауына ықпал етеді.

8 слайд

Мектеп тәжірибесінде белсенді оқыту технологияларын жүйелі түрде қолдану оң нәтижелер көрсетуде. Топтық жұмыстар барысында оқушылар бір-бірімен пікір алмасып, бірлескен шешім қабылдауға дағдыланады. Зерттеу тапсырмалары арқылы оқушылар ақпаратты өз бетінше іздеп, талдауға үйренеді. Пікірталас әдісі олардың сыни ойлау қабілетін дамытады. Сонымен қатар Lesson Study үдерісі мұғалімдердің кәсіби дамуына ықпал етіп, оқыту әдістерін жетілдіруге және оқушы белсенділігін арттыруға мүмкіндік береді

Белсенді оқыту технологияларын қолдану нәтижесінде оқушылардың танымдық белсенділігі артып, сабаққа деген қызығушылығы күшейеді, сыни ойлау дағдылары қалыптасады, өздігінен білім алу қабілеті дамиды және оқу жетістіктері жақсарады. Бұл өз кезегінде білім сапасының артуына ықпал етеді.

9 слайд

Қорыта келе, белсенді оқыту технологиялары қазіргі білім беру жүйесінің тиімді құралдарының бірі болып табылады. Мұғалім жетекшілігі мен оқушы белсенділігін үйлестіре отырып, оқу үдерісін жаңаша ұйымдастыруға болады. Сондықтан білім беру тәжірибесінде белсенді әдістерді жүйелі қолдану оқушылардың тұлғалық дамуына, олардың білімді терең меңгеруіне және оны өмірде тиімді қолдана білуіне мүмкіндік береді.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасы.

2. Мұғалімге арналған нұсқаулық. – Астана, 2016.

3. Выготский Л.С. Педагогикалық психология.

4. Джон Дьюи. Білім беру философиясы.