БЖБ 9 сынып электролиттік диссоциациялану теориясы

9.1. «Электролиттік диссоциация» бөлімі бойынша жиынтық бақылау

Мақсаты:

1.Иондық және коваленттік полюсті байланысы бар, заттардың электролиттік диссоциациялану механизмін түсіндіру.

2.Қышқыл, сілті, орта тұз және қышқылдық тұздардың диссоциациялану теңдеуін құрастыру

3. Алмасу реакция теңдеулерін молекулалық және иондық түрде құрастыру

4. Қышқылдар еритін және ерімейтін негіздер, орта тұздардың химиялық қасиеттерін көрсететін реакция теңдеулерін молекулалық және иондық түрде құрастыру

5. Орта тұз ерітіндісінің реакция ортасын болжау

Тапсырмалар:

1. А) Төмендегі суретте көрсетілген процесті атаңыз

К ⁺

Cl^-

Cl^-

Cl^-

К ⁺

К ⁺

К ⁺

В) Жоғарыда ұсынылған заттың химиялық байланыс түріне сәйкес диссоциациялану механизмін түсіндіріңдер.

2. Ұсынылған қосылыстардың мүмкін болатын электролиттік диссоциациялану теңдеуін жазыңдар.

NaHCO₃, H₃PO₄, Al₂(SO₄)₃, Ca(OH)₂, KOH, H₂SiO₃, Fe(OH)₃

3.Берілген заттардың ішінен реакция нәтижесінде тұнба, газ және су түзілетін реакцияны анықтай отырып , молекулалық, иондық және қысқартылған иондық теңдеулерін жазыңдар. Натрий гидроксиді, азот қышқылы, темір (ІІІ) хлориді, калий карбонаты

3. Берілген қысқартылған иондық теңдеуге сәйкес келетін молекулалық және қысқартылған толық иондық теңдеуді жазыңдар.

(a) SiO₃^2- (с.е..) + 2H+(с.е.) →H₂SiO₃ (қ)

_____________________________________

(b) Al(OH)₃ (қ)+3H+(с.е.)→ Al³⁺ (с.е.)+3H₂O(с)

_____________________________________ _

c) H+(с.е.)+OH-(с.е..) →H₂O(с)

__________________________

(d) CO₃^2- (с.е.) + 2H+(с.е..)→CO₂ (г) +H₂ O(с)

________________________________________

3. Төмендегі сызбада тұздың гидролизі көрсетілген. Оның құрамын болжаңыз.

Х³⁺ + Н₂О→ХОН²⁺ + Н⁺

Е^2- + Н₂ О→НЕ^- + ОН^-

А) қосылысты анықтаңыз

Катион

Анион

В) Қосылыстың атауы мен формуласы: Өз жауабыңды гидролиздің

Молекулалық және иондық теңдеуі мен растаңыз. Осы тұз ерітіндісінің ортасын анықтаңыз

9.1В «Бейорганикалық қосылыстардың сапалық талдауы» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Мақсаты: 9.4.1.8 Li⁺ , Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Sr²⁺, Ba²⁺, Cu²⁺ металл катиондарын анықтау үшін жалын түсінің боялу реакциясын жүргізу және сипаттау

Fe²⁺, Fe³⁺, Cu²⁺ катиондарын анықтау үшін сапалық реакция жүргізу.

Хлорид-, бромид-, йодид-, сульфат, карбонат-,фосфат-, нитрат-, силикат- иондарына сапалық реакцияларды тәжірибе жүзінде жүргізу және ион алмасу реакцияларын бақылап нәтижесін сипаттау

Белгісіз заттардағы катион және аниондарды анықтау тәжірибесінің жоспарын құру және оны практикада жүзеге асыру.

Әрекеттесуші заттардың біреуі артық берілген реакция теңдеулері бойынша есептеулер жүргізу.

1. Отшашуларда әр түрлі түстерді шығару үшін металдардың тұздарын қолданады. Жалынның боялуы «Құрғақ тәсіл» әдістерінің бірі металл катиондарына сапалық реакция болып табылады. Берілген суреттегі отшашудан Na⁺, Ba²⁺, Ca²⁺ иондарының түстерін анықтаңыздар:

2.Химиялық стақандарда Cu²⁺, Fe³⁺ және Fe²⁺ иондарының тұз ерітінділері берілген. Стақандардағы тұз ерітінділеріне бірнеше тамшы NaOH ерітіндісін тамызғанда тұнба түзіледі. Cu ²⁺, Fe³⁺ және Fe²⁺ тұнбаларының түстерін анықтаңыз:

NaOH NaOH NaOH

Fe²⁺

Fe³⁺

Cu²⁺

3. Ұсынылған иондарға сапалық реакцияны анықтайтын реагенттер мен қысқартылған иондық теңдеулерін жазыңыз және түрлі - түсті қаламдарды пайдалана отырып реакция нәтижесінде байқалатын өзгерістерді бояңыз:

4. Зертханада белгісіз заттың сулы ерітіндісі дайындалды. Алынған ерітіндіге бірнеше миллилитр натрий гидроксидінің ерітіндісін және алюминий фольгасының бірнеше бөлігін қосып, алынған қоспаны спиртшам жалынының үстінен қыздырды. Нәтижесінде өткір иісі бар газ пайда болды. Ылғал қызғылт лакмус қағазын бөлінген газы бар сынауыққа салған кезде көк түске боялды. Белгісіз құрғақ заттың бір бөлігін жанарғының жалынына апарғанда жалын сары-жасыл түске боялды.

(i) Сапалық талдау нәтижесінде анықталған затты анықтаңыз.

ii) Тұздың формуласы және атауы: ____________________________________________

Берілген ерітіндідегі катионды қандай сапалық реакцияның көмегімен анықтауға болатынын көрсетіңіз?

_________________________________________________________________

5. Құрамында 11,1 г кальций хлориді және 35 г қорғасын (ІІ) нитраты бар екі ерітіндіні қосқанда түсетін тұнбаның массасын есептеңіз: