Бенджамин Блум – америкалық оқыту әдістемесінің психологы, Блум таксономиясының авторы. Блум таксономиясы сын тұрғысынан ойлауды қарастыруға болатын ойлау дағдыларының кеңінен қолданылатын иерархиялық моделі болып табылады. Блум таксономиясының мақсаты – оқытудың неғұрлым тұтас нысанын құру. Таксономия түсінігі Таксономия (грекше. táxis — орналасу, құрылыс, тәртіп және nómos — заң). Таксономия – олардың иерархиясын (белгілі бір құрылымдағы бірізділігін, реттілігін) құрастыру мақсатында берілген нысандарды нақты бір өлшемдер мен қағидалар бойынша жіктеу. Блум таксономиясы-жеке тұлғаға бағытталған, оның шығармашылығын дамытудың және білімді толық меңгертудің әдісі болып табылады.Адамның ақыл-ой қабілеттерінің құрылымы танымдық үдерісінің ең қарапайымнан бастап күрделіге біртіндеп өту барысында белсенді әрекетке жетелейтін алты деңгейге сәйкес тапсырмаларды құруды қажет етеді

1. Бiлу.

Таным мен ойлау деңгейі – төмен деңгей Бұл категория оқу материалын есте сақтау мен қайталауды білдіреді. Оқу материалы деп әр түрлі мазмұндағы ақпаратты (нақты фактілерден бүтін теорияларға дейін) атауға болады. Бұл категорияның негізгі сипаты – қажетті мәліметтерді есте сақтау.

Оқушы әрекеті: Қолданылған терминдерді біледі, есте сақтайды Жұмыстың орындалу ретін жазады Нақты фактілерді атайды Негізгі ұғымдарды қайталайды

2. Түсіну.

Оқу материалын түсінгендіктің көрсеткіші ретінде келесідей әрекеттерді атқаруды атауға болады: Трансляция – яғни оқу материалын бір «тілден» екінші «тілге» ауыстыру (мәселен биологиякалық формуланы сөзбен айтып беру немесе керісінше, сөзбен келтірілген мәліметті кесте, схемамен көрсету); Интерпретация – оқу материалын “өз сөзімен” түсіндіру, қысқаша баяндау; Жорамалдау - оқу материалы бойынша әңгіменің әрі қарай не туралы болатындығын, оның салдары мен нәтижелерін болжау. Мұндай оқу нәтижелері материалды есте сақтау деңгейіне қарағанда анағұрлым жоғары болады.

Оқушы әрекеті: Фактілерді, ережелерді, қағидаларды салыстырады, айырмашылығын көрсетеді, мысалдар келтіреді; Сөзбен келтірілген материалды, схемалар, графиктер, диаграммаларды түрлендіреді, өзгертеді; Сөзбен келтірілген материалды биологиялық ұғымдарға өзгертеді (немесе керісінше); Берілген ақпарат бойынша болашақта туындауы ықтимал салдарын сипаттайды, болжайды.

3. Қолдану.

Бұл категория оқу материалын нақты жағдайда және мүлдем жаңа ситуацияда қолдануды меңзейді. Мұнда ережелерді, әдістерді, ұғымдарды, заңдарды, қағидаларды, теорияларды практикалық тұрғыдан қолдану кіреді. Оқу нәтижелері түсіну деңгейіне қарағанда материалды тереңірек игеруді талап етеді.

Оқушы әрекеті: ұғымдар мен қағидаларды жаңа жағдайларда қолданады әдіс немесе жұмыс ретін дұрыс қолданатындығын көрсетеді. заңдар мен теорияларды тәжірибелік тұрғыдан нақты ситуацияларда қолданады

4. Талдау.

Оқу материалының құрылымы анық көрінуі үшін оны құрамдас бөліктерге бөлу: - Бүтіннің бөліктерін ажырату; - Бүтіннің қалайша ұйымдастырылғандығын сезіну. Бұл категория оқу материалының мазмұнын сезінумен қатар оның ішкі құрылысы қалайша құралатындығын білуді меңзейді.

Оқушы әрекеті: жасырын (көзге көрінбейтін) жайттарды ашады ойдың өрбуінен қателер мен олқылықтарды айқындайды фактілер мен олардың салдарының арасын ажыратады ұсынылған фактілердің маңыздылығын айқындайды

5. Жинақтау (синтез)

Оқу материалының элементтерінен жаңашыл сипаттағы бүтінді (нәтижені) құрастыру. Жаңа нәтиже ретінде оқу материалдарын мүлдем өзгеше реттейтін хабарлама, жұмыс жоспары, кестелерді атауға болады. Мұндай оқу нәтижелері жаңа мазмұн және жаңа құрылымдарды жасап шығаратын шығармашылық әрекеттерді қолдануды талап етеді.

Оқушы әрекеті: тәжірибе жасаудың өзіндік жоспарын ұсынады •. қандай да болмасын проблеманы шешу үшін өз білімдерін шығармашылықпен қолданады шығармашылық тұрғыдан шығарма (эссе) жазады

6. Бағалау.

Таным мен ойлау деңгейіндегi жоғары деңгей. Оқу материалының маңызын анықтау, ол туралы өзіндік пікір келтіру, ойын білдіру, таңдау жасап, шешім қабылдау. Мұнда оқушы пайымдаулары нақты дәлелдерге негізделуі керек: - ішкі – құрылымдық, логикалық тұрғыдан; - сыртқы – алдына қойылған мақсаттарға сәйкестігі тұрғысынан. Бұл деңгей алдыңғы категориялардың оқу нәтижелеріне қол жеткізуді меңзейді.