МРНТИ 14.07.01

Елемесова Назгүл Махмудқызы

7В01731 «Шетел тілі: екі шетел тілі» білім беру бағдарламасы

2-курс магистранты

Nazgul_elemessova93@mail.ru

Цифрлық білім беру жағдайындағы дербестендірілген оқытудың өзекті мәселелері мен даму үрдістері

Аннотация

Мақалада қазіргі кезеңдегі цифрлық білім беру жағдайында дербестендірілген оқытудың негізгі үрдістері мен өзекті мәселелері қарастырылады. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың дамуы білім беру мазмұны мен әдістерін жаңғыртуға ықпал етіп, білім алушының жеке ерекшеліктеріне бейімделген оқыту моделін қалыптастыруға мүмкіндік беретіні талданады. Сонымен қатар, цифрлық теңсіздік, педагогтардың цифрлық құзыреттілігі, білім беру үдерісіндегі адами фактордың өзгеруі және деректер қауіпсіздігі сияқты маңызды мәселелер айқындалады. Зерттеу нәтижесінде дербестендірілген оқытуды тиімді жүзеге асыру үшін кешенді тәсілдердің қажеттілігі негізделеді.

Кілт сөздер: цифрлық білім беру, дербестендірілген оқыту, білім беру технологиялары, цифрлық құзыреттілік, онлайн-платформалар, білім аналитикасы, адаптивті оқыту, цифрлық теңсіздік, жасанды интеллект

Цифрлық білім беру жағдайындағы дербестендірілген оқытудың өзекті мәселелері мен даму үрдістері

Қазіргі кезеңде білім беру жүйесі қарқынды цифрландыру үдерісін бастан өткеруде. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың дамуы оқыту формалары мен мазмұнына түбегейлі өзгерістер енгізіп, білім алушының жеке ерекшеліктеріне бейімделген оқытуды ұйымдастыруға мүмкіндік беріп отыр. Осы тұрғыда дербестендірілген оқыту (personalized learning) цифрлық білім берудің маңызды бағыттарының біріне айналды. Алайда бұл үдеріс тек жаңа мүмкіндіктермен ғана емес, сонымен қатар бірқатар өзекті мәселелермен де сипатталады.

Дербестендірілген оқыту – білім алушының қабілеті, қызығушылығы, оқу қарқыны мен танымдық стилін ескере отырып ұйымдастырылатын білім беру үдерісі. Цифрлық платформалар мен жасанды интеллект элементтері арқылы әрбір студентке жеке білім траекториясын құру мүмкіндігі пайда болды. Бұл өз кезегінде білім сапасын арттыруға, оқуға деген мотивацияны күшейтуге және білім алушылардың дербес жауапкершілігін қалыптастыруға ықпал етеді.

Соңғы жылдары онлайн-платформалар, адаптивті оқыту жүйелері және білім аналитикасы кеңінен қолданылуда. Мұндай жүйелер білім алушының оқу әрекетін талдап, оның әлсіз және күшті тұстарын анықтайды, соның негізінде жеке ұсыныстар береді. Нәтижесінде оқыту үдерісі икемді, тиімді және нәтижеге бағытталған сипатқа ие болады. Сонымен қатар, мобильді технологиялардың дамуы білім алуды уақыт пен кеңістікке тәуелсіз етті.

Дегенмен, дербестендірілген цифрлық оқытуды енгізу бірқатар мәселелерді де туындатады. Ең алдымен, цифрлық теңсіздік мәселесі өзекті болып отыр. Барлық білім алушылардың жоғары сапалы интернетке және заманауи құрылғыларға бірдей қол жеткізе алмауы білім беру мүмкіндіктерінің теңсіздігін арттырады. Бұл әсіресе ауылдық және шалғай өңірлерде айқын байқалады.

Екінші маңызды мәселе – педагогтардың цифрлық құзыреттілігі. Дербестендірілген оқытуды тиімді жүзеге асыру үшін мұғалімдер тек пәндік біліммен шектелмей, цифрлық құралдарды қолдана білуі, деректерді талдай алуы және жаңа педагогикалық тәсілдерді меңгеруі тиіс. Алайда практика көрсеткендей, барлық педагогтар мұндай өзгерістерге бірдей дайын емес.

Үшінші мәселе – білім беру үдерісіндегі адами фактордың әлсіреуі. Цифрлық технологиялар оқытуды автоматтандыруға мүмкіндік бергенімен, мұғалім мен білім алушы арасындағы тікелей қарым-қатынастың маңызы төмендеп кету қаупі бар. Ал тұлғалық даму мен әлеуметтік дағдыларды қалыптастыруда тірі коммуникацияның рөлі ерекше екені белгілі.

Сонымен қатар, дербестендірілген оқытуда деректер қауіпсіздігі мен құпиялылық мәселесі де өзекті. Білім алушылар туралы үлкен көлемдегі ақпараттың жинақталуы мен өңделуі олардың жеке мәліметтерінің қорғалуы қажеттігін алға тартады. Бұл бағытта нақты құқықтық және техникалық шешімдер қажет.

Қорытынды

Қорытындылай келе, цифрлық білім беру жағдайындағы дербестендірілген оқыту – болашағы зор бағыттардың бірі. Ол білім беру сапасын арттыруға, әрбір білім алушының әлеуетін толық ашуға мүмкіндік береді. Алайда оны тиімді жүзеге асыру үшін цифрлық инфрақұрылымды дамыту, педагогтардың біліктілігін арттыру, әлеуметтік теңсіздікті азайту және деректер қауіпсіздігін қамтамасыз ету сияқты кешенді шаралар қажет. Тек осы жағдайда ғана цифрлық білім беру шын мәнінде тиімді әрі әділетті жүйеге айнала алады.

Қолданылған әдебиеттер:

1. Smith, J. (2020). Digital Education and Personalized Learning: Opportunities and Challenges. Journal of Educational Technology, 15(3), 45-60б.
2. Johnson, L., & Adams, S. (2019). The Role of Technology in Personalized Learning. Educational Review, 71(2), 210-225б.
3. Интернеттен алынған материал: https://www.digitallearning.org/personalized-learning