Демонстрациялық емтихан: WorldSkills талаптары, құзыреттілікті айқындауға бағытталған тапсырмалар.

Бәсекеге қабілетті тұлға мен маманды қалыптастырудың негізі отбасында, қоғамда және білім беру жүйесінде қалыптасатын құндылықтар болып табылады. Қазақстанда халықаралық деңгейдегі болашақ маманның кәсіби құзыреттілігін қалыптастыратын рухани-адамгершілік, патриоттық тәрбие және бағдарламалар мен қозғалыс бағдарламаларының тұжырымдамалық негіздері бекітілді және нақты іске асырылуда. Кәсіби білім берудің және кәсіптік білім берудің осындай сапасын WorldSkills Kazakhstan қозғалысы қамтамасыз етеді, ол жаһандық шеңбердегі білім беру процестерінің өзара байланысын анықтайды. Бүгінгі таңда бұл қозғалыс Қазақстанның барлық өңірлерінде жүзеге асырылуда. WorldSkills стандарттары бүкіл әлемде мойындалды. Бұл әр мамандық үшін параметрлердің массасын ескеретін баллдағы бағалау жүйесі.

Қазақстанда биылғы жылы студенттердің практикалық дағдыларын сапалы және жан-жақты бағалауға бағытталған демонстрациялық емтихан түрінде WorldSkills тәсіліне сәйкес студенттерді қорытынды бағалау жүйесі іске қосылды. Бұл емтихан колледж түлектерінің белгілі бір салада кәсіби қызмет жүргізуге және халықаралық стандарттарға сәйкес нақты мамандық бойынша жұмысты орындауға мүмкіндік беретін білім және тәжірибе деңгейін анықтау мақсатында өткізіледі. WorldSkills Kazakhstan аймақтық, ұлттық чемпионаттары демонстрациялық емтихандарды қабылдаудың жаңа жүйесіне көшуге себеп болды.

Заманауй талаптарға сай, бәсекеге қабілетті, сұранысқа ие мамандар даярлауда - халықаралық стандарттарды, оқу бағдарламаларына енгізудің мәні зор. Worldskills қозғалысы жұмысшы мамандықтарын дайындауда әлем елдері арасында кеңінен танылған бірегей қозғалыс болғандықтан, Worldskills стандарттарын оқу бағдарламаларына  біздің елімізде кеңінен қолданысқа еніп жатыр. Тіпті, қазіргі таңда Worldskills стандарттарын негізге ала отырып білім алған білімгерлер білімін, дәстүрлі мемлекеттік емтихан немесе дипломдық жұмыспен тексеру өзектілігін жоғалтқан. Сондықтанда, демонстрациялық емтихандарды дұрыс ұйымдастыру мен қабылдаудың маңызы артқан.

Кәсіптік білім беруді жаңғыртудың өзекті мәселелерінің бірі кадрларды даярлау сапасын арттыру болып табылады. Осыған байланысты тәуелсіз бағалау сипатын іске асыратын білім беру және кәсіптік стандарттардың талаптарына сәйкес келетін білім беру нәтижелерін бағалаудың жаңа құзыреттілікке бағытталған форматтарын енгізу ерекше өзектілікке ие. Барлық осы талаптарға жауап беретін білім беру нәтижелерін бағалаудың жаңа форматы WorldSkills халықаралық жарыстары шеңберіндегі жалпы және кәсіби құзыреттерді бағалау стандарттарына негізделген демонстрациялық емтихан болып табылады.

Демонстрациялық емтихан – білім алушының алған білімі мен игерген дағдысын дәлелдеуге арналған таптырмас құрал. Білімгер теориялық сабақтарда алған білімін толықтай көрсетумен қатар, практикалық сабақтар нәтижесінде қалыптасқан біліктілігінде анық көрсете отырып, бағалау критерилерінің арқасында өзі орындаған жұмысқа сай әділ бағасын алады.

Деманстрациялық емтиханды ұиымдастыру бірнеше кезеңдерден тұрады:

• деманстрациялық емтихан тапсырмаларын әзірлеу;

• деманстрациялық емтихан өтетін жұмыс орында дайындау;

• қажетті материалдар шығынын және құралдар мен қондырғыларды дайындау;

• CIS бағдарламасын қатысушылар туралы ақпараттар мен тапсырмаларды бағалау критерилерін енгізу;

• бір студентке қажетті тулбокс жиынтығын әзірлеу;

• деманстрациялық емтиханды қабылайтын құрамды жасақтау;

• деманстрациялық емтихан кезінде жұмыс орынындағы қауіпсіздік шарларын ұйымдастыру;

• жұмысты қабылдау, бағалау;

• CIS бағдарламасына жинаған баллдарын енгізу.

Дайындық процесі бірнеше кезеңге бөлінеді: іріктеу кезеңі, конкурстық тапсырмаларға дайындық кезеңі және  апробациялау кезеңі.

• Іріктеу кезеңі. Мұны дайындық кезеңі ретінде сипаттауға болады, өйткені WorldSkills қозғалысының мақсаты, чемпионаттың ерекшеліктері таныстырылады. Студенттерді байқау тапсырмаларын орындауға, чемпионаттар мен демоэкзамендерге ерікті ретінде тартқан жөн.

• Қатысушыларды таңдауға негіз болатын бірнеше параметрлерді бөліп көрсету керек.

• Мотивация – бұл чемпионаттарға қатысуға, көп уақыт жұмсауға, эмоционалды, физикалық қиындықтарға қарамастан, кәсіби дамуға деген ұмтылыс.

• Мамандықты игеру – таңдалған мамандықта дағдыларын жетілдіру перспективасы.

• Оқу қабілеті – маңызды параметрлердің бірі. Өйткені ол тыңдау қабілетін және сындарлы сынға, өзін-өзі сыни тұрғыда бағалауды қамтиды. Әрбір қатысушы кәсіби салада салауатты амбицияларға, басымдықтарды белгілеуге қабілетті болуы керек.

• Психологиялық тұрақтылық – байқау барысында тапсырмаларды орындау барысында жұмыс сапасын сақтау мүмкіндігі.

• Осы параметрлерге сүйене отырып, бірнеше кандидатты таңдап, олармен келесі кезеңдерде жұмысты жалғастыру қажет.

• Конкурстық тапсырмаларға дайындық кезеңі.  Құжаттармен жұмыс: WSS стандарттарымен және техникалық құжаттамамен танысу. Осы кезеңде техникалық құжаттаманы қарастыру қажет.

• Техникалық сипаттама. Мұнда технологиялар мен дағдылардың "шеңбері", біліктілігі мен жұмыс көлемі, құзыреттілікті басқару және коммуникация, қауіпсіздік техникасының салалық талаптары көрсетіледі.

• Конкурстық тапсырма. Мұнда қатысушының бөлінген уақыт ішінде орындауы тиіс нақты міндеттері, сондай-ақ бағалауға әсер ететін шарттар толық сипатталады; конкурстық тапсырманы орындауға 15-тен 22 сағатқа дейін бөлінеді. Байқау тапсырмасы модульдерге бөлінген. Модульдердің әрқайсысының өз салмағы бар.

• Бағалау критерийлері. Бағалау критерийлері аспектілерден тұрады. Әр аспектінің өз салмағы бар.

• Инфрақұрылымдық парақ.   Инфрақұрылымдық парақта барлық жабдықтардың, құрал-саймандардың және шығыс материалдарының тізбесі көрсетіледі.

• Этика кодексі. WorldSkills мінез-құлық нормалары мен этикалық стандарттарын белгілейді, оларды жарыстарға қатысу шеңберінде, оларға дайындық кезеңінде және жарыстар өткізілгеннен кейін шешімдер қабылдау кезінде басшылыққа алу керек.

• Апробация кезеңі. Апробация кезеңі кандидаттарды оқытуға бағытталған, ол қатысушылардың дағдылары мен қабілеттерін талдауды, жаттығу іс-шараларын өткізуді, нәтижелерді бақылауды қамтиды. Осы іс-шаралардың қорытындысы бойынша бақылау жүзеге асырылады, ол алдағы чемпионатқа қатысу үшін бір кандидатты таңдауға мүмкіндік береді. Бақылау WorldSkills чемпионатының стандарттары бойынша барлық модульдер немесе қысқартылған нұсқада іріктеу турын өткізу түрінде жүзеге асырылуы мүмкін. Таңдалған қатысушыны одан әрі даярлау үшін жеке жаттығулар кестесі жасалады. Ол теориялық деңгейді арттыруға, практикалық дағдыларды дамытуға, қатысушының физикалық және эмоционалды жағдайын нығайтуға бағытталған, сонымен қатар жұмыс нәтижелерін жүйелі түрде есепке алу, талдау және жалпылау жүзеге асырылады.

• Студентті чемпионатқа дайындау спортшының Олимпиада ойындарына дайындығына ұқсас күнделікті, көп сағаттық практикалық тапсырмаларды орындауды қажет етеді. Оқытушы – тәлімгер (эксперт-компатриот) мамандықтың кәсіби құзыреттілігі талаптарының және  Worldskills стандарттар  негізінде облыстық чемпионатқа қатысушының жеке дайындық бағдарламасын әзірлейді, оған мыналар кіреді:

• - біліктілікке қойылатын талаптар;

•  - дайындық бағытының жоспары;

•  - күнтізбелік-тақырыптық жоспар;

•  -конкурстық тапсырмаларды орындау үшін қажетті жабдықтардың, көрнекі материалдардың  тізбесі.

• Жеке дайындық бағдарламасы бойынша білім алушы қосымша ақпарат көздері – интернет-ресурстар, консультациялар, жеке практикалық тапсырмалар, арнайы оқу және өндірістік практика арқылы қажетті білім алуға және құзыреттілік бойынша жақсы нәтиже көрсетуге мүмкіндік береді.

• Дайындықты сапалы жүргізу үшін колледж өзінің бірлескен жұмыспен айналысуға дайын жұмыс берушілер мен әлеуметтік серіктестерін айқындауы қажет. Жұмыс берушінің базасында арнайы дайындықтан өткен қатысушылар чемпионаттарда жоғары нәтижелер көрсетіп, жеңіске жеткен статистикасы байқалады. Сондықтан әлеуметтік серіктестер өкілдерінің қатысуымен белгілі бір тақырыптар бойынша шеберлік сыныптарын өткізу әдістерін қолдану керек.

• Бұл дайындық жүйесі WorldSkills стандарттары бойынша чемпионаттарға қатысуға ең лайықты үміткерлерді таңдауға мүмкіндік береді. Чемпионатқа дайындық сауатты тәсілді, көптеген қыр-сырларды білуді талап етеді. Бұл, шын мәнінде, конкурсант алатын білімнің тұтас кешені. Нәтижесінде біз өзгеріп жатқан еңбек жағдайларына тез бейімделе алатын бәсекеге қабілетті маман даярлаймыз.

Деманстрациялық емтихан тапсырмаларын әзірлеу әр құзреттіліктің еркешелігіне сай өзгеріп отырады, негізінен тапсырмалардың сызбаларын орындауда Auto CAD бағдарламасының мүмкіндігі мол. Auto CAD бағдарламасында сызбаларды сызу, бояу және өлшемдерін қою жүзеге асырылып, PDF немесе word фарматтарында сақтауға болады.

Деманстрациялық емтихан өтетін жұмыс орынын дайындау құзіреттіліктер ерекшеліктеріне тікелей байланысты. Деманстрациялық емтихан тапсыратын құзыреттілік модульдері бойынша арнайы стеннтер, қабырғалар немесе аумақтар белгіленіп дайындалады.

Жұмыс орындарын дайындап алған соң, жұмыс орындарын қажетті құрылыс материалдарымен, арнайы станоктармен жабдықтау қажет.