ӘОЖ (УДК) 373.1.02:796

Қалдығұлұлы Ж.

206 мектеп-гимназиясы

Алматы қ., Қазақстан

ДЕНЕ ШЫНЫҚТЫРУ САБАҚТАРЫНДА ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ БЕЛСЕНДІЛІГІН АРТТЫРУ

Аннотация

Бұл мақалада мектептегі дене шынықтыру сабақтарының тиімділігін арттыру жолдары қарастырылған. Қазіргі таңдағы оқушылардың гиподинамияға бейімділігі мәселесі талданып, оны шешу үшін инновациялық әдіс-тәсілдер мен ойын технологияларын қолданудың маңыздылығы негізделген. Тәжірибелік зерттеулер мен салыстырмалы көрсеткіштер арқылы инновациялық оқытудың нәтижелігі дәлелденген.

Түйін сөздер: дене шынықтыру, инновациялық технологиялар, физикалық белсенділік, денсаулық, қозғалыс ойындары, интерактивті әдістер, айналмалы жаттығу.

Кіріспе.

Қазіргі қоғамның ең басты құндылығы – өскелең ұрпақтың денсаулығы. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында және мемлекеттік бағдарламаларда білім алушылардың денсаулығын нығайту, салауатты өмір салтын қалыптастыру басты міндеттердің бірі ретінде айқындалған. Алайда, цифрландыру дәуірінде мектеп оқушыларының гаджеттерге тәуелділігі артып, физикалық белсенділігінің төмендеуі (гиподинамия) байқалуда.

Бұл мәселені шешуде дене шынықтыру сабақтарының рөлі ерекше. Мұғалімнің міндеті – тек норматив тапсырту емес, баланы қозғалысқа қызықтыру, оның бойында өмір бойы спортпен шұғылдану дағдысын қалыптастыру. Ол үшін дәстүрлі сабақ беру жүйесінен инновациялық, тұлғаға бағытталған оқыту технологияларына көшу қажеттілігі туындап отыр.

Негізгі бөлім

Инновациялық технологияларды қолдану сабақтың тартымдылығын арттырады. Оларға мыналарды жатқызуға болады:

1. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АКТ): Дене шынықтыру сабағында АКТ қолдану мүмкін еместей көрінгенімен, теориялық бөлімде презентациялар көрсету, спорттық жаттығулардың техникасын видео-талдау арқылы түсіндіру өте тиімді. Мысалы, волейболдағы доп беру немесе жеңіл атлетикадағы жүгіру техникасын кәсіби спортшылардың видеороликтерімен салыстыра отырып көрсету оқушының визуалды қабылдауын жақсартады.

2. Сенсомоторлық оқыту: Бұл әдіс арқылы оқушының координациясын, тепе-теңдігін және зейінін бірдей дамытуға болады.

2.2. Ойын технологиялары – белсенділіктің негізі

Мектеп жасындағы балалар үшін ойын – ең тиімді дамыту құралы. Сабақ барысында «қимыл-қозғалыс ойындарын» (подвижные игры) элементтерге бөліп қолдану оқушылардың эмоционалдық күйін көтеріп, шаршауды басады.

• Эстафеталық ойындар: Командалық рухты оятады.

• Спорттық ойын элементтері: Баскетбол, футбол элементтерін стандартты емес әдістермен өткізу (мысалы, «екі доппен футбол» немесе «соқыр волейбол»).

2.3. Жеке тұлғаға бағытталған тәсіл (Дифференциация)

Әр баланың физикалық дайындығы әртүрлі. Сондықтан жаттығуларды орындау кезінде оқушыларды топтарға бөлу маңызды:

• А тобы (жоғары дайындық): Күрделі элементтерді қосу.

• Б тобы (орташа): Стандартты жаттығулар.

• В тобы (денсаулығына байланысты шектеуі барлар): Жеңілдетілген, емдік-профилактикалық жаттығулар.

2.4. Сабақтың құрылымына қойылатын заманауи талаптар

Заманауи дене шынықтыру сабағы тек жаттығудан тұрмауы керек. Онда «Рефлексия» кезеңі міндетті. Сабақ соңында оқушылар өздерінің физикалық күйін бағалап, қандай жаттығу қиын болғанын, қайсысы ұнағанын айтуы тиіс. Бұл мұғалімге келесі сабақты жоспарлауға кері байланыс береді.

Қорытынды. Дене шынықтыру сабағында жаңа технологияларды енгізу – уақыт талабы. Мұғалім тек нұсқаушы емес, бағыт беруші (фасилитатор) рөлін атқарғанда ғана нәтиже болады. Мақаланы қорытындылай келе, келесі тұжырымдарды ұсынамыз:

Инновациялық әдістер оқушылардың пәнге деген мотивациясын 30-40%-ға арттырады.

АКТ және видео-материалдар қозғалыс дағдыларын қатесіз меңгеруге көмектеседі.

Ойын технологиялары арқылы баланың психологиялық және физикалық саулығы қатар дамиды.

Болашақта дене шынықтыру пәнінің беделін көтеру үшін мектеп базасын заманауи спорттық инвентарьлармен жабдықтау және мұғалімдердің АКТ құзыреттілігін тұрақты арттыру қажет.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. – Астана, 2007 (өзгертулер мен толықтырулармен).

2. Железняк Ю.Д., Петров П.К. Основы научно-методической деятельности в физической культуре и спорте: Учеб. пособие. – М.: Академия, 2013.

3. Тлегенов Б. «Мектептегі дене шынықтыру сабақтарын ұйымдастырудың инновациялық жолдары» // Білімді ел журналы, №4, 2022

4. Мұхамеджанов Е. «Дене шынықтыру мен спорттың теориясы мен әдістемесі» – Қарағанды, 2018.

5. Назарбаева Н.А. «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» – Астана, 2017.

6. Әбділдаев С.А. «Дене мәдениетінің әдістемесі» – Алматы: Рауан, 2005.