дербестендірілген оқыту тапсырмалары мен тапсырмалармен жүргізу

Оқытуды жекелендіру

Мазмұны:

1. Оқытуды жекелендіру: бұл не?

2. Жекелендірілген оқытудың негізгі қағидаттары

3. Оқытуды жекелендірудің формалары

   1. Адаптивті оқыту

   2. Дифференциалды оқыту

   3. Оқушы автономиясын кеңейту

   4. Өзіндік білім алу

   5. Liberal Arts

4. Оқытуды жекелендіру технологиялары

5. Жекелендірілген оқытудағы білімді бағалау

6. Инклюзиядағы оқытуды жекелендіру

Оқытуды жекелендіру: бұл не?

Оқытуды жекелендіру дегеніміз не және ол индивидуализациядан несімен ерекшеленеді? Мәселені анықтап көрейік. Мынадай анықтама беруге болады:

Білім берудегі жекелендірілген тәсіл — бұл білім беру процесінде жеке тұлғаның әлеуетін дамытуға бағытталған әрекеттер жүйесі.

Бұл үлгі оқу процесін нақты студенттің сұранысы мен ерекшелігіне қарай бейімдеуге мүмкіндік береді. Өйткені басты білім алушы — студенттің өзі. Демек, оның мақсаттары, тілектері мен қажеттіліктері бірінші орынға шығады.

Жекелендірілген оқытудың негізгі қағидаттары

Жекелендірілген оқыту келесі қағидаттарға сүйенеді:

• әрбір студентке жеке тәсіл табу;

• оқушыларға өзін-өзі анықтауға, оқу мазмұны мен деңгейін таңдауға еркіндік беру;

• үлгі болатын, дамуға ынталандыратын мәдени орта қалыптастыру;

• студенттердің өз оқу мақсаттарын өздері қоюына мүмкіндік беру;

• кері байланыс беру және оқушыларға өз жетістіктерін өздері бағалауға көмектесу;

• заманауи педагогикалық әдістер мен үлгілерді қолдану;

• қазіргі уақытта қажет білімдер мен дағдыларды үйрету;

• студенттер мен оқытушылар бір-бірін қолдайтын қауымдастық құру;

• оқытуға қолайлы технологиялық және цифрлық жағдай жасау.

Цифрлық технологиялар оқытуды жекелендіруге кең мүмкіндік берді.

Идеал нұсқада студент өз оқу бағдарламасын, оқу қарқынын және әдістерін өзі таңдайды, ал оқытушы оның мақсатына жету үшін оқу жоспарын реттеп, бағыттап отырады. Алайда шынайы өмірде толық жекелендіру әрдайым мүмкін емес. Сондықтан оқытуды жекелендірудің түрлі формалары қолданылады.

Жекелендіру өмірдің барлық саласында кездеседі. Мысалы, Spotify, Яндекс Музыка немесе Amazon сервистері пайдаланушыға оның қызығушылығына сай контент ұсынады — бұл да жекелендірілген тәсілдің бір көрінісі.

Оқытуды жекелендірудің формалары

Бүгінгі мектептер мен ЖОО-ларда жекелендірудің мынадай түрлері бар:

1. Адаптивті оқыту

2. Дифференциалды оқыту

3. Оқушының дербестігін арттыру

4. Өзіндік білім алу

5. Liberal Arts

Адаптивті оқыту

Бұл үлгіде оқу бағдарламасы компьютерлік технологиялар арқылы студенттің мүмкіндігі мен қажеттілігіне қарай бейімделеді. Студент оқу көлемін және қарқынын таңдай алады, бірақ мазмұн өзгермейді — курс алдын ала әзірленеді.

Дифференциалды оқыту

Студенттер дайындық деңгейі, мотивациясы және оқу мақсаттары бойынша топтарға бөлінеді. Әр топқа лайықты әдістер мен бағдарлама деңгейі ұсынылады. Бұл тәсіл күрделілікті реттеуге мүмкіндік береді, бірақ әр студенттің жеке ерекшелігін толық ескере бермейді.

Жекелендірілген оқытудың мақсаты — студентке өз қажеттілігін түсінуге, оларды мақсатқа айналдыруға және нәтижеге жеткізетін нақты әрекеттер жасауға көмектесу.

Оқушы автономиясын кеңейту

Бұл тәсілде студентке оқу басында өз қабілетін көрсетуге көбірек мүмкіндік беріледі. Оқытушы дербес тапсырмаларды, тереңдетілген курстарды ұсынады. Бұл жекелеген студенттің мүмкіндігін кеңейтеді, бірақ толық жеке траектория жасамайды.

Өзіндік білім алу

Студент оқуды өзі ұйымдастырады: мақсат қояды, құралдарды таңдайды, қажетті жағдайларды анықтайды. Университет тек материал алатын және білімін тексере алатын алаң ретінде қызмет етеді. Үйде оқыту да осы категорияға кіреді.

Кемшілігі — студент пен оқытушы арасындағы өзара әрекет азаяды.

Liberal Arts

Жоғары білімдегі жекелендірудің бір үлгісі — Liberal Arts. Мұнда студент оқу траекториясын өзі жасайды, пәнаралық байланыстарды қолданады, интерактивті технологияларды пайдаланады. Мұндай бағдарламалар қазір Ресейдің ірі және өңірлік ЖОО-ларында бар.

Жекелендірілген оқытудың алғашқы тарихи үлгісі — көне Грециядағы Аристотель мектептері. Философ шағын топты оқытып, әрбіріне жеке көңіл бөлген. Қазіргі уақытта мұндай форматқа тек аспирантурада жақындауға болады.

Оқытуды жекелендіру технологиялары

Жекелендіру компьютерсіз де мүмкін, себебі оның негізгі әдістері — жеке және тұлғаға бағытталған педагогика.

Алайда цифрландыру жекелендіру мүмкіндіктерін кеңейтті. Жаңа технологиялардың артықшылықтары:

• оқытушы еңбегін автоматтандыру;

• қашықтан оқуға мүмкіндік;

• интерактивті оқыту әдістері;

• студент прогресін тез бақылау.

Жекелендірілген тәсілде оқытушының рөлі өзгереді: ол білім көзі емес, оқу процесінің режиссёрына айналады. Оның міндеті — студентті мақсатқа жетуге ынталандыру.

Жекелендірілген оқытудағы білімді бағалау

Бұл тәсілде идеалды бағалау моделі — студенттің өзін-өзі бағалауы. Бұл оған ересек өмірде өз күшін, нәтижесін дұрыс салыстыруға үйретеді. Бірақ ол үшін бағалау мәдениетін қалыптастыру қажет.

Сапалы критерийлік кері байланыс — кез келген бағалаудың жүрегі.

Оқытушы критерийлерді түсіндіріп, үлгілер көрсетеді. Біз мектепте қателік үшін ұпайды азайтатын «азаймалы» бағалауға үйренгенбіз. Бірақ «жинақтаушы» бағалау бар — онда дұрыс жауап үшін ұпай қосылады. Бұл көзқарасты өзгертеді.

Инклюзивті білім берудегі жекелендіру

Инклюзивті оқытуды жекелендіру — соңғы жылдардағы маңызды жетістік. Бұл ерекше қажеттілігі бар студенттерге лайық материалдар жасап, жеке бағдарлама құруға мүмкіндік береді.

Мысалы:

• есту қабілеті нашар оқушыларға — визуалды материалдар;

• көру қабілеті бұзылғандарға — аудио сабақтар мен дыбысталған тапсырмалар;

• қозғалысы шектеулі студенттерге — видеобайланыс арқылы тең дәрежеде оқу мүмкіндігі.

Жекелендірілген білім беру олардың қоғамға жылдам әрі сапалы бейімделуіне жағдай жасайды.

Сбербанк Университеті, Жоғары экономика мектебі және басқа да жетекші университеттер жекелендірілген оқыту принциптерін белсенді қолданады. Егер ең тиімді білім жолын таңдағыңыз келсе — осындай бағдарламаларды қарастырыңыз.