ТАПСЫРМАЛАРДЫ ОРЫНДАУҒА АРНАЛҒАН ӘДІСТЕМЕЛІК
НҰСҚАУЛАР
І НҰСҚА
Бір дұрыс жауапты тест тапсырмалары
1. Графикте жылдамдық проекциясының уақытқа тәуелділігі көрсетілген. Дене
қозғалысының 12 с-ғы орташа жылдамдығы.

А) 10 м/с
В) 15 м/с
Дұрыс жауап: А

С) 12 м/с

D) 8 м/с

Е) 6 м/с

Бірқалыпсыз қозғалыстың орташа жылдамдығын есептеу үшін барлық жүрген
жолды (s=s1+s2 +s3…+ sn) оның әр бөлігіндегі қозғалыстың уақыттарының
қосындысына (t=t1+t2 +t3…+ tn) бөледі:
?

? +? +?

?орт = ?ж = ?1 +?2 +?3 (1). Барлық уақыт ?барлық = 12?. Әр уақыт бөлігіндегі
ж

1

2

3

жолды анықтайық. Алғашқы 4 с-та қозғалыс үдемелі, бұл кездегі үдеу: ?1 =
?−?0
?

м

=

м

10 с −1 с
4с

м

= 2,5 с2 ; жүрген жолы ?1 =

?? 2

=

2

2.5

м

м
?2

∙16? 2

2

= 20.

Келесі 4 с-та

қозғалыс бірқалыпты: ? = ?????, яғни ?0 = 10 с -қа тең. Ал, жүрген жолы ?2 =
м

?? = 10 с ∙ 4? = 40м
Келесі 4 с-та қозғалыс үдемелі, бұл кездегі үдеу:
?2 =

?−?0
?

м

=

м

20 с −10 с
4с

м

= 2,5 с2 ;

жүрген жолы ?3 = ?0 ? +

?? 2
2

= 10

м
с

∙ 4? +

2.5

м
?2

∙16? 2

2

= 60м.

(1) формула бойынша орташа жылдамдықты табатын босақ:
?орт =

20м+40м+60м
12с

м

= 10 с .

Ескерту: Графиктен дене қозғалысының әр уақыт бөлігінде жүріп өткен жолын
графикпен шектелген фигуралар аудандары арқылы тауып, (1) формулаға
қойып, орташа жылдамдықтың мәні 10 м/с-ке тең екенін анықтауға болады.
2. Серіппеде тербелген жүктің координатасы ? = 5cos(0,5??) заңдылығымен
өзгереді. Жүктің тербеліс жиілігі
А) 0,35 Гц
В) 1 Гц
С) 0,25 Гц
D) 0,5 Гц
Е) 0,75 Гц
Дұрыс жауап: С

1

Серіппеде тербелген жүктің координата теңдеуін жалпы түрде қарастырайық:
? = ?? cos (?? ) (1)
(1) формулаға сәйкес циклдік жиіліктің мәні ? = 0,5? рад/с.
Тапсырма шартына сәйкес жүктің тербеліс жиілігін анықтайтын формуланы
жазайық:
? = 2?? (2)
(2) формуладан
жүктің тербеліс жиілігін анықтайтын формуланы
түрлендіреміз:
?
?=
(3)
2?
(3) формула бойынша жүктің тербеліс жиілігін есептейміз:
0,5?
?=
= 0.25 Гц
2?
3. Ойыншық кеменің барлық көлемінің

1
4

бөлігі суға батып тұр. Кеменің жалпы

көлемі 0,02 м3 болса, оған әсер ететін Архимед күші
кг
м
(?су = 1000 м3 , ? = 10 с2 )
А) 5 кН
Дұрыс жауап: В

В) 50 Н

С) 2 кН

D) 20 Н

Е) 200 Н

Архимед күші ?? = ? ∙ ? ∙ ? (1) формуласымен анықталады, мұндағы:
? −сұйықтық тығыздығы, V – кеменің батқан бөлігінің көлемі. Тапсырманың
шарты бойынша кеменің батқан бөлігі барлық көлемнің

1
4

–ін құраса, V=0,005

м3 болады. Осыдан ?? = 1000кг/м3 ∙ 10м/с3 ∙ 0,005м3 = 50?.
4. Дененің тербеліс амплитудасы 20 см, ал максимал жылдамдығы 36 км/сағ
болса, оның 31,4 с ішінде жасайтын тербелістер саны
А) 25
В) 90
С) 500
D) 250
Е) 900
Дұрыс жауап: D
Тербелмелі қозғалыс кезіндегі максимал жылдамдық:
???? = ???? ∙ ? = ???? ∙ 2?? =

2?∙????
????

?

= ? , осыдан

?∙?

? = 2?∙???? = 250.
???

5. Қайнап тұрған сұйықтықтың температурасы ол толықтай буға айналғанға
дейін
А) кемиді
В) артады
С) бірінші кемиді, сосын артады
D) өзгермейді
Дұрыс жауап: D

Е) алдымен артады, сосын кемиді

2

Сұйықтықтың температурасы қайнау температурасына жеткеннен кейін,
жүйеге берілетін барлық энергия оны толықтай буға айналдыруға жұмсалады.
Сондықтан бұл жағдайда температура тұрақты болып қалады.
6. Жазық конденсатор астарларының арақашықтығын 2 есе, ал конденсатор
пластиналарының ауданын 4 есе арттырса, конденсатордың электр
сыйымдылығы
А) өзгермейді
В) 8 есе артады
С) 2 есе кемиді
D) 2 есе кемиді
Дұрыс жауап: Е
Жазық

Е) 2 есе артады

конденсатор

сыйымдылығы

кондееенсатор

арақашықтығына кері, ал ауданына тура пропорционал С =

астарларының

? ?0 ?
?

(1). Екі жағдай

үшін (1) формуланы жазып, қатынасын қарастыратын болсақ:
?2
?1

=

? ? 0 ?2
?2
? ? 0 ?1
? ?
1

? ?

= ?2 ?1 (2). Тапсырманың шартына сәйкес ?1 = 2?1 , ?1 = 4?1 (2)
2 1

?

4? ?

формула бойынша ?2 = 2?1 ?1 = 2, яғни конденсатордың электр сыйымдылығы 2
1

1 1

есе артады.
7. Суретте берілген дененің салмағы 18 Н болса, денені теп-теңдікте ұстау үшін
қажетті F күштің мәні

А) 4,5 Н
Дұрыс жауап: В

В) 9 Н

С) 36 Н

D) 6 Н

Е) 18 Н

Сурет бойынша дене екі жылжымайтын, бір жылжымалы блоктар жүйесі
арқылы көтерілген. Жылжымайтын блоктар күштен ұтыс бермейді, ал
жылжымалы блок күштен екі есе ұтыс береді. Сондықтан ізделінген күштің
мәні

18Н
2

= 9Н.

8. Суретте көрсетілген тогы бар түзу сызықты өткізгіштің айналасындағы
магнит өрісінің күш сызықтарының бағыты (суреттегі өткізгіш ортасынлағы
нүкте токтың бағыты сурет жазықтығынан бізге қарай екенін көрсетеді)

3

А) бізден ары сурет жазықтығына перпендикуляр
В) бізге қарай
С) сағат тілі бағытына қарсы
D) сағат тілі бағытымен бағыттас
Е) тік жоғары
Дұрыс жауап: С
1 тәсіл: Магнит өрісі күш сызықтарының бағытын оң қол ережесі бойынша
анықтауға болады: егер оң қолымызбен өткізгіш сымды бас бармағымыз ток
бағытын көрсететіндей етіп ұстасақ, иілген төрт саусақ өрістің күш
сызықтарының бағытын көрсетеді. Біздің жағдайда сым қағаз бетіне
перпендикуляр орналасқан, яғни ток бізге қарай жүреді (суретте ол сым
ішіндегі нүктемен көрсетілген), сонда өріс күш сызықтары сағат тілінің айналу
бағытына қарсы бағытталады.

2-тәсіл: Магнит өрісі күш сызықтарының бағыты оң бұрғы ережесі бойынша
анықталады. Бұрғының ілгерілемелі қозғалыс бағыты өткізгіштері ток
бағытымен сәйкес келгенде, бұрғының бұрылу бағыты магнит өрісінің күш
сызықтарының бағытын көрсетеді.
9. Суретте жылдамдықтың Ох осіндегі проекциясының уақытқа тәуелділігі
берілген. Дененің 2 секундтағы үдеуі мен жүрген жолы

м

А) −1 с2 , 2м
Дұрыс жауап: А

м

В) 1 с2 , -2м

м

С) −1 с2 , 4м

м

D) 1 с2 , 2м

м

Е) 1 с2 , 4м

Жылдамдықтың графигінен көріп тұрғанымыздай, қозғалыс кемімелі. Қозғалы
үдеуінің формуласы а =

?−?0
?

(1).
4

Графиктен бастапқы жылдамдық (?0 ) 2 м/с, ал 2 с-тан кейінгі жылдамдығы 0-ге
тең.
м

0−2 с

(1) Формулаға сандық мәндер қойсақ: а =

2с

м

= −1 с2 .

2 с-та жүрілген жоды екі тәсілмен анықтауға болады:
1-тәсіл. Жүрілген жол жылдамдық графигімен шектелген фигура ауданына тең
болады, суретте ол фигура үшбұрыш ?∆ =

(?∙?)

(2). (2) формулаға график

2

м

бойынша анықталған сандық мәндерді қойсақ: ? =

2 с ∙2с
2

= 2м.

2-тәсіл. Үдемелі түзу сызықты қозғалыстағы орын ауыстыру формуласы ? =
?0 ? +

?? 2
2

м

(3) бойынша ? = 2 ∙ 2с −
с

м
с

1 2 ∙4с2
2

= 2м.

10. Қозғалыстағы бөлшектің массасы тыныштық массасынан 2 есе үлкен
болуы үшін оның қозғалатын релятивистік жылдамдығы
√3

В)
А) 3 с
Дұрыс жауап: D

√3
с
4

С)

√6
с
2

D)

√3
с
2

Е)

√3
с
5

Арнайы салыстырмалылық теориясынан массаның жылдамдыққа тәуелділік
өрнегін қолданамыз: ? =

?0
2

√1−?2

(1). Мұндағы ? - бөлшектің жылдамдығы, с –

?

жарықтың жылдамдығы. Тапсырма шарты бойынша ? = 2?0 екенін ескеріп
(1) формуланы түрлендірейік: 2?0 =

?0
2

√1−?2

(2). Осы теңдіктің екі жағын ?0 -ге

?

қысқартайық: 2 =

1
2

√1−?2

(3). (3) формуланың екі жағын квадраттап бөлшектің

?

?2

1

жылдамдығын есептеп табамыз: 1 − ? 2 = 4 → ? =

√3
?.
2

11. Массасы 22 кг бала 2,5 м/с жылдамдықпен жүгірген бойы массасы 12 кг
тыныштықтағы платформаға артқы жағынан секіріп мінді. Бала мінген
платформаның жылдамдығы
А)≈2,14 м/с В) ≈4,4 м/с
С) ≈12 м/с
D) ≈1,2 м/с
Е) ≈1,6 м/с
Дұрыс жауап: Е
Денелердің әсерлесуі серпінсіз болғандықтан, яғни әсерлескен соң денелер
бірге қозғалғандықтан, импульстің сақталу заңы мына түрде жазылады: ?1 ?1 =
(?1 + ?2 )? (1). Мұндағы ?1 және ?1 баланың массасы мен жылдамдығы, ?2
платформаның массасы, ол әсерлескенге дейін тыныштықта, сондықтан, оның
жылдамдығы ?2 = 0, ? − бала секіріп мінгенде плаформаның алған
жылдамдығы.
5

(1) формуладан: ? = ?1 ?1 /(?1 + ?2 ) ≈ 1,6м/с.
12. Ауаның температурасы 170С, шық нүктесі 50С. Ауаның салыстырмалы
ылғалдылығы (Қаныққан су буының тығыздығы t=170С-де ρ=14,5 г/м3; t=50С-де
ρ=6,8 г/м3).
А) ≈47%
В) ≈50%
С) ≈37%
D) ≈80%
Е) ≈100%
Дұрыс жауап: А
Ауаның салыстырмалы ылғалдылығы абсолют ылғалдылықтың берілген
температурадағы ауаның қаныққан су буының тығыздығының қанша пайызын
?
көрсететін шама: ? = ? ∙ 100% (1). Салқындау процесінде ауаның, оның өзінде
к

бар су буымен қанығу кезіндегі температураны шық нүктесі деп атайды. Шық
нүктесі белгілі болса, ауаның абсолют ылғалдылығы кестеден алынады.
Өйткені ол шық нүктесіндегі қаныққан бу ρқ тығыздығына тең. Содан кейін
кестеден ауаның берілген температурасы үшін ρқ мәнін тауып, (1) формула
бойынша φ салыстырмалы ылғалдылықты есептейміз: ? =

6,8 г/м3
14,5 г/м3

∙ 100% ≈

47%.
13. Егер адам жазық айнаға қарай 1,5 м/с жылдамдықпен жақындаса, онда
оның өзінің кескінімен салыстырғандағы жылдамдығы
А) 12 м/с
В) 6 м/с
С) 4 м/с
D) 3 м/с
Е) 5 м/с
Дұрыс жауап: D
Адам айнаға 1,5 м/с жылдамдықпен жақындаса, оның кескіні де айнаға дәл
сондай жылдамдықпен жақындайды. Адам мен кескін бір-біріне қарама-қарсы
бағытты қозғалғандықтан, бір-біріне қатысты салыстырмалы жылдамдығы
олардың жылдамдықтарының қосындысына тең, яғни 3 м/с болады.
14. Йод 131
53І изотобының жартылай ыдырау периоды 8 тәулікке тең. Йодтың
бастапқы массасы 40 г болса, 80 тәуліктен соң радиоактивті изотоптың
ыдырамай қалатын ядро саны (?? = 6 ∙ 1023моль-1)
А) ≈1,8∙1020 В) ≈4,2∙1021
С) ≈3,6∙1020
D) ≈1021
Е) ≈1020
Дұрыс жауап: А
Заттың мөлшерінің формуласын пайдана отырып 40 г Йод изотобында қанша
молекула бар екенін табамыз. Ол үшін зат мөлшерінің анықтамасына сәйкес
формулаларын ? =

?
??
?

(1)

және

?=

формулалардан: ? = ? ∙ ?? = 1,83 ∙ 1023.

6

?
?

(2) пайдаланамыз. (1) және (2)

Жартылай ыдырау периодының формуласын қолданып, ыдырамай қалған ядро
санын табамыз.
1
1
1
? = ?0 ∙ 2? = 1,83 ∙ 1023 ∙ 80 = 1,83 ∙ 1023 ∙
≈ 1,8 ∙ 1020
1024
28
15. Спираль сымы арқылы өткен ток күші 2 есе артқан кезде электр пешінің
қуаты
А) 4 есе кемиді
В) өзгермейді
С) 4 есе артады
D) 2 есе артады
Е) 2 есе артады
Дұрыс жауап: С
Электр қуатының формуласы: P=UI (1). Тұрақты кедергі үшін Ом заңын
қолданып электр қуатының формуласын жазсақ: P=I2 ∙R (2).
(2) формула бойынша, егер спираль сымы арқылы өткен ток күші 2 есе артқан
болса, электр пешінің қуаты 4 есе артады.
16. Бастапқы ұзындығы l0 қатаңдығы k серіппеге массасы m жүк байланған.
Денені горизонталь жазықтықта шеңбер бойымен тұрақты ω бұрыштық
жылдамдықпен қозғалысқа келтіреді. Серіппенің ұзындығы
??

0
А) ? = ?−??
2

В) ? =

?0

?−?? 2 ?0
?

??

0
С) ? = ?−??
2

??0

Е) ? = ??2

D) ? = ?−??2
Дұрыс жауап: D

Дене горизонталь жазықтықта шеңбер бойымен тұрақты ω бұрыштық
жылдамдықпен қозғалысқа келтірілсе, серіппедегі серпінділік күші мен денеге
әсер етуші центрге тартқыш күш теңескен кезде ?∆? =

??02
?

(1) тепе-теңдік

орнайды. Яғни серіппенің ұзындығы тепе-теңдік орнағанға дейін ұзарады. (1)
формуладағы ∆? = ? − ?0 (2) және ?0 = ?? (3), (2) және (3)-ті (1) формулаға
қойсақ ? (? − ?0 ) =

??2 ?2
?

болады. Осыдан, серіппесінің ұзындығын анықтайтын
??

0
формуланы жазамыз: ? = ?−??
2.

17. Бір шеңбер бойымен қозғалатын екі дененің біреуі шеңберді 7 с-та, ал
екіншісі 3 с-та айналады. Олар бір мезгілде бір нүктеден қарама-қарсы бағытқа
қозғалса, кездесу уақыты
А) 2,1 с
В) 4,2 с
С) 5 с
D) 3,3 с
Е) 4 с
Дұрыс жауап: А

7

Бірінші және екінші денелердің бұрыштық жылдамдықтарын табамыз. ?1 =
2?
Т1

?2 =

(1),

2?
Т2

(2)

Бірінші және екінші денеңнің кездесу нүктесіне дейінгі жасаған бұрышын
табамыз.
2?

?1 = ?1 ? Т (3),
1

2?

?2 = ?1 ? Т (4).
2

Екі дене бір нүктеден қозғалысты бастағандықтан
бұрыштарының қосындысы 2π болу керек. Сонда

олардың

2?

Т Т

Т1

?=

2?
Т2

жасаған

? = 2? (5), (5) формуланы түрлендіру арқылы ? = Т 1+Т2 = 2,1с
1

2

18. Температурасы 200С салқын суға температурасы 1000С ыстық суды құйып
араластырды. Сол кезде пайда болған қоспаның температурасы 40 0С. Суық су
массасының ыстық су массасына қатынасы (Энергия шығыны ескерілмейді)
А) 3
В) 1
С) 5
D) 4
Е) 2
Дұрыс жауап: А
Энергияның сақталу заңына сәйкес, ыстық судың берген және суық судың
алған жылу мөлшерлері тең: Qыстық су = Qcуық су. Денені қыздыруға және
салқындатуға қажетті жылу мөлшерлерінің Q = c ∙ m ∙ ∆t (1) формуласынан,
қоспа үшін жылулық тепе-теңдіктің формуласын жазайық: ?1 c (t − t c ) =
?2 c(t ы − t) (2).
(2) формуланы ықшамдасақ: ?1 (t − t c ) = ?2 (t ы − t)
(3).
?
(3) формуладан суық су массасының ыстық су массасына қатынасы ?1 =
2

(tы −t)
(t−tc )

= 3 –ке тең болады.

19. Тербелмелі контур конденсаторына сыйымдылығы 8 есе кем тағы бір
конденсаторды тізбектей жалғаса, контурдың тербеліс периоды
А) өзгермейді
В) 67%-ға кемиді
С) 50%-ға кемиді
D) 67%-ға артады
Е) 80%-ға кемиді
Дұрыс жауап: В
1) Тізбектің жалпы сыйымдылығын табамыз, ол үшін конденсаторларды
1

1

1

1

2

тізбектей жалғау формуласын қолданамыз: С = С + С (1).
Тапсырманың шарты бойынша С2 =
1
С

1

1

1

С1
8

=С +

С1
8

екенін ескеріп, (1) формулаға қойсақ:

9

= ? (2).
С

(2) формуладан тізбектің жалпы сыйымдылығын анықтайық, ол С = 9.

8

2) Екінші жағдай үшін тербеліс периодын Томсон формуласынан анықтаймыз:
Т = 2?√?? (3). (3)-ке (2) формуланы қойсақ:
??

Т = 2?√ 9 =

?0
3

≈ 0,33?0 , мұндағы ?0 −бастапқы период. Бұл мән тербеліс

периодының 67%-ға кемігенін көрсетеді.
20. Бастапқы радиоактивті ядролардың

3
4

Элементтің жартылай ыдырау периоды
А) 40 с
В) 15 с
С) 10 с
Дұрыс жауап: D
Бастапқы радиоактивті ядролардың
қалғаны

1
4

3

80 с ішінде ыдыраған.

D) 40 с

үлесі

4

үлесі

Е) 50 с

80 с ішінде. Яғни ыдырамай

бөлігі. Жартылай ыдырау периоданың формуласы:

?=
?0

?0 2−1/? (1). Тапсырманың шартына сәйкес (1) формуланы түсіндірсек

4

=

?0 2−1/? (2). Бұдан: 2-2=2-t/T, яғни, элементтің жартылай ыдырау периоды: Т =
?
2

=

80?
2

= 40 ?.

Бір немесе бірнеше дұрыс жауапты тест тапсырмалары
21. Математикалық маятниктің ұзындығы 90 м. Осы маятниктің тербеліс
периоды (g=10м/2).
А) π с
В) 6 π с
С) 21,98 с
D) 3,14 с
Е) 25,12 с
F) 3,14 c
G) 25,12 c
H) 7 π с
G) 18,84 c
H) 12,56 c
Дұрыс жауап: В, G
?

Математикалық маятниктің тербеліс периодының формуласы: Т = 2?√g (1).
90

(1) формулаға сандық мәндер қойсақ: Т = 2?√10 = 6?? немесе Т=18,84 с.
22. Ұзындығы 8 м толқынның тербеліс периоды 0,01 с болса, оның таралу
жылдамдығы
А) 800 м/с
В) 8000 м/с
С) 80 м/с
D) 0,18 м/с
Е) 8 м/с
F) 0,8 м/с
G) 0,008 м/с H) 0,08 м/с
Дұрыс жауап: А
Толқынның таралу жылдамдығының теңдеуі: ? =

8м
0,01с

= 800м/с.

23. 12 Н күштің әсерінен 0,6 м/с2 үдеу алатын арбашаның массасы
9

А) 0,6 кг
В) 6000 г
F) 200 г
G) 2∙102 г
Дұрыс жауаптары: С, G, H

С) 20 кг
H) 0,02 г

D) 12 кг

Е) 6 кг

Денеге тұрақты күш әсер етсе, қозғалыс үдемелі болады. Осы кезде пайда
?

болатын үдеу, Ньютонның 2-ші заңына сәйкес: а⃗ = ? (1) формула қосарланып
кеткен, (1) формуладан массаны анықтасақ: ? =

?
?

(2), (2) формулаға сандық

12Н

мәндер қойсақ: ? = 0,6м/с2 = 20 кг немесе ? = 2 ∙ 104 г = 0.02т.
24. 400 моль көмірқышқыл газының массасы (Мкөмірқышқыл =440 г/моль)
А) 14600 г В) 17,6 кг
С) 16600г
D)15,6 кг
Е) 17600 г
F) 14,6 кг
G) 15600 кг
H) 16,6 кг
Дұрыс жауаптары: В, Е
Зат мөлшерінің формуласынан ? =

?
?

(1) массаны табатын болсақ: ? = ?? (2).

Осы формулаға сандық мәндерді қойсақ: m=400 моль∙44 г/моль=17600 г =17,6
кг.
25. 100 кг антрацит толық жанғанда бөлінетін жылу мөлшері (q=3∙107 Дж/кг)
А) 300∙107 Дж/кг В) 5000 кДж
С) 400∙107 Дж/кг D) 5000 МДж
Е) 500∙107 Дж/кг
F) 300000 кДж G) 4000 кДж
H) 3000 МДж
Дұрыс жауаптары: А, Н
Отын жанғанда бөлінетін жылу мөлшерін есептеу үшін, отынның массасын
есептеп сол отынның меншікті жану жылуына көбейтеміз: Q=mq (1). Сандық
мәндерді қойсақ: Q=100 кг∙3∙107 Дж/кг=300∙107 Дж/кг =3000 МДж.
26. Қаныққан будың қасиеттері
А) Шарль заңына бағынбайды
В) изотермиялық сығылу арқылы оны қанықпаған буға айналдыруға болады
С) Бойль Мариотт заңына бағынады
D) қаныққан бу қысымы мен тығыздығы оның температурасына тәуелді емес
Е) Шарль заңына бағынады
F) Бойль-Мариотт заңына бағынбайды
G) изотермиялық ұлғаю кезінде, бу қысымы өзгереді
Н) қаныққан будың қысымы мен тығыздығы оның температурасына тәуелді
Дұрыс жауаптары: С, Н

10

Қаныққан будың қасиеті тек температурасымен анықталады. Сондықтан
қаныққан бу Бойль Мариотт заңына (Т=const) бағынады және қаныққан будың
қысымы мен тығыздығы оның температурасына тәуелді.
27. Периоды 1,57 мс электромагнитті тербеліс тудыру үшін, сыйымдылығы 2,5
мкФ конденсаторға жалғауға болатын катушканың индуктивтігі
А) 25 мГн
В) 37,5∙10-3 Гн
С) 5 мГн
D) 25∙10-2 Гн
Е) 5∙10-3 Гн
F) 0,25 Гн
G) 25∙10-3 Гн
H) 37,5 мГн
Дұрыс жауаптары: А, G
Тапсырманы тербелмелі контурдағы еркін тербелістердің периодын
анықтайтын Томсон формуласын қолданып шығарайық: Т = 2?√??(1).
Катушканың индуктивтігін есептеу үшін (1) формуланы түрлендірейік:
T2=4π2LC (2). (2) формуладан катушканың индуктивтігін есептейтін формуланы
Т2

жазайық: ? = 4?2 С(3),
1,572 ∙10−6
4∙3,14 2 ∙2,5∙10−6

(3) формулаға сандық мәндерді қойсақ: ? =

= 0,025Гн = 25мГн

28. Өткізгіштің кедергісі 00С температурадағы кедергісінен 2 есе артық
болатын температурадағы (α=0,004K-1).
А) 2500C
В) -13 К
С) 2600C
D) -73 К
Е) 523 К
F) -23 К
G) 513 К
H) 2000C
Дұрыс жауаптары: А, Е
Өткізгіш кедергісінің температураға тәуелділік формуласын пайдаланамыз:
? = ?0 (1 + ?∆? )
(1)
Тапсырма шартына сәйкес (1) формуланы түрлендірсек:
2?0 = ?0 1 + ?(? − 00 ) (2)
(1) Формуланы ықшамдап ?0 (2 − 1) = ?0 ??, бұдан
1
? = = 2500 ? = 523 ?
?
29. Тұрақты 300 В кернеумен 100 мкКл зарядқа дейін зарядталған жазық
конденсаторды ток көзінен ажыратып, астарларының арасын 2 есе алыстату
үшін атқарылған жұмыс
А) 30 кДж
В) 0,02 Дж
С) 3 Дж
D) 15 мДж
Е) 0,015 Дж
F) 15 кДж
G) 0,03 Дж
H) 20 кДж
Дұрыс жауаптары: D, Е
Конденсаторды зарядтап ток көзінен ажыратса, заряд астарларда қаады, яғни
?2

?2

тұрақты q=const, онда ? = 2? (1). Ал, жұмыс А=∆W=W2 – W1 , бұдан А = 2? −
2

11

?2
2?1

(2). (2) формуладағы ?1 =

?0 ??
?

, ?2 =

?0 ??
2?

. Бұдан ?2 =

?1
2

. Сонда атқарылған

жұмысты есептейтін формула:
30. Металл бетіне толқын ұзындығы 0,36 мкм, қуаты 5 мкВт жарық сәулесң
түседі. Түскен фотондардың 5%-ы ғана металдан электрондарды жұлып
шығарса, қанығу фототок күші (h=6,6∙10-34 Дж∙с, с=3∙108 м/с,
е=1,6∙1019
Кл.
А) ≈1,2∙10-8 А
В) ≈5,3∙10-8 А
С) ≈7,3∙10-8 А
D) ≈8,3∙10-8 А
Е) ≈6,3∙10-8 А
F) ≈3,3∙10-8 А
G) ≈4,2∙10-8 А
H) ≈2,3∙10-8 А
Дұрыс жауап: С
Біріншіден бір секундта металл бетіне қанша фотон түсетінін есептеу үшін,
фотондар энергиясының формуласын пайдаланамыз: Е =

?ℎ?
?

(1). Екіншіден,

энергияны қуат арқылы да өрнектеуге болады: Е=A=Pt (2). (1) және (2)
теңдеулерді теңестіреміз:
? ??
=
?
ℎ?
Тапсырманың шарты бойынша қаныққан токтың мәнін анықтаймыз. Ол үшін
ток күшінің анықтамасына сәйкес формуласын алайық: І =

?
?

(4), q=0,05 Ne (5),

(4) және (5) формулалардан ток күшінің формуласын түрлендірейік:
? 0,05 ??
І= =
?
?
және (3) формуладан фотон санын есептейтін формуланы анықтап, (6)
формулаға қойып, сандық мәндермен есептейміз:
І=

0,05∙??е
ℎ?

, І=

0,05∙5∙10−6 ∙0,36∙10−6 ∙1,6∙10−19 ??е
6,6∙10−34 ∙3∙108

12

≈ 7,3 ∙ 10−8А.

ІІ НҰСҚА
Бір дұрыс жауапты тест тапсырмалары
1. Су бетіндегі толқынның бірінші және үшінші өркештерінің арасы 16 м болса,
толқынның ұзындығы
А) 8 м
В) 4 м
С) 10 м
D) 3 м
Е) 16 м
Дұрыс жауабы: А
Толқынның таралу бағытындағы көршілес екі өркешінің (немесе жалының) ара
қашықтығы толқын ұзындығына тең екені белгілі. Бірінші мен үшінші өркеш
арасы 16 м екі толқын ұзындығына тең, демек толқын ұзындығы 8 м.
2. Дене координатасының уақытқа тәуелділігі х=0,05cos(20t+π) , үдеуінің ең
үлкен мәні
А) 100 м/с2 В) 500 м/с2
С) 10 м/с2
D) 20 м/с2
Е) 1000 м/с2
Дұрыс жауабы: D
Дене тербелмелі қозғалыс жасайды. Себебі, тапсырманың шартында берілген
теңдеу гармоникалық тербелістің теңдеуі. Гармоникалық тербеліс кезіндегі
үдеу, координатаның екінші туындысына тең:
? = ? ′′ = (?? cos(?? + ?0 ))′′ = (?? ωsin(?? + ?0 ))′ = −?? ω2 cos(?? + ?0 )′′
(1)
(1) теңдеуден көріп тұрғанымыздай, максимал үдеу a m=Xm∙ω2 (2)
(2) теңдеуге сандық мәндерін қоятын болсақ: am=0,05∙202 =20 м/с2
3. Массасы тұрақты идеал газдың абсолют температурасы 2 есе артқанда, оның
қысымы 25%-ға артты. Газ көлемі
А) 1,6 есе артты
В) 1,6 есе кеміді
С) 8 есе кеміді
D) өзгермейді
Е) 8 есе артты
Дұрыс жауап: А
Массасы тұрақты идеал газ үшін Клапейрон теңдеуін қолданамыз:
?1 ?1
?1

=

?2 ?2
?2

(1). (1) формуладан ?2 =

?1 ?1 ?2
?2 ?1

(2). Тапсырма шартына сәйкес,

Т2 = 2?1 ; p2=1,25р1 . (2) формулаға қойып, газ көлемін анықтаймыз: ?2 =
?1 ?1 2?1
1,25?1 ?1

2

= 1,25 ?1 = 1,6?1

4. Серпімділік күшінің абсолют ұзаруға тәуелідлік графигі бойынша серіппенің
қатаңдығы

13

А) 200 Н/м В) 200 кН/м
Дұрыс жауабы: В

С) 2 Н/м

D) 2 кН/м

Е) 20 кН/м

Гуктың заңы бойынша қатаңдықты табамыз. Мәтіндерді графиктен алып
төменгі формулаға қоямыз:
?
16 000?
?=
=
= 200кН/м
∆?
0,08 м
5. Денені 400 К-ге қыздыру үшін қажетті жылу мөлшері Q=8 кДж. Дененің
жылусыйымдылығы
А) 3200 Дж/К В) 0,05 Дж/К С) 20 Дж/К D) 50 Дж/К Е)0,02 Дж/К
Дұрыс жауабы: С
Дененің жылу сыйымдылығы массасы кез келген шамадағы денеге оның
температурасын 1 К-ге арттыру үшін қаншы жылу мөлшерін беру қажеттігін
?

көрсететін физикалық шама екендігін ескерсек: С = с? = ∆? (1).
(1) теңдеуге сандық мәндерді қоятын болсақ: С =

8 кДж
400 К

= 20

Дж
К

6. Магнит индукциясы 20мТл біртекті магнит өрісінің күш сызықтарына
перпендикуляр орналасқан, ұзындығы 2 см түзу өткізгіш арқылы өтетін ток
күші 2 А болса, оған әсер ететін күш
А) 6 мН
В) 4 мН
С) 0,8 мН
D) 0,2 мН
Е) 30 мН
Дұрыс жауабы: С
Магнит өрісі тарапынан тогы бар өткізгішке әсер ететін күш Ампер күші деп
аталады. Оның шамасы F=BILsinα (1) формуласы арқылы анықталады.
Өткізгіш пен магнит индукциясы бір-біріне перпендикуляр орналасқандықтан,
арасындағы бұрыш 900 болады:
F=0,02∙2∙0,02∙sin900=0,0008 H=0,8 мН.
7. Тербеліс периоды 2 с математикалық маятникті тепе-теңдіктен ауытқып
жібергеннен соң ығысуы амплитуданың жартысына тең болатын уақыты
А) ≈0,33 с
В) ≈0,1 с
С) ≈0,7 с
D) ≈1 с
Е) ≈0,5 с
Дұрыс жауап: А
Математикалық маятникті тепе-теңдіктен ауытқып жіберсе, максимумнен яғни
косинус заңдылығымен тербеледі: х=xmaxcos ωt (1) және тапсырманың
?
????
берілісінде ? = ???
,
онда
= ?? cos ωt
2
2
1

?

= cos ωt яғни 3 = ωt =
2

2?
?

∙?

14

1 2?
T 2 1
=
⇒ t = = = c ≈ 0,33c
3 ?
6 6 3
8. Никелиннен жасалған электр пеші спиралінің көлденең қимасының ауданы
0,1 мм2. Оны кернеуі 110 В желіге қосқанда спираль арқылы 2 А ток жүреді.
Спираль сымының ұзындығы (ρникелин=40∙10-8 Ом∙м)
А) 137,5 м
В) 2,75 м
С) 27,5 м
D) 275 м
Е) 13,75 м
Дұрыс жауап: Е
Спираль сымының ұзындығын анықтау үшін, өткізгіш кедергісін есептеу
?

формуласын пайдаланамыз: ? = ? ? (1). Сымның кедергісін тізбек бөлігі үшін
Ом заңынан ? =

?
?

(2) анықтаймыз. (2) формуланы (1) формулаға қойсақ

спираль сымының ұзындығын анықтайтын формуланы аламыз: ? =

??
?

=

??
??

(3)

(2) формуладан спираль сымының ұзындығын анықтаймыз:
?=

110В∙0,1∙10−6 м2
40∙10−8 Ом∙м∙2А

= 13,75м.

9. Диэлектрлік өтімділігі 9, ал магнит өтімділігі 1-ге тең ортада жарықтың
таралу жылдамдығы (с=3∙108м/с)
А) 100000 км/с
В) 200000 км/с
С) 300000 км/с
D) 150000 км/с
Е) 50000 км/с
Дұрыс жауабы: А
Жарықтың ортада таралу жылдамдығы Максвелл формуласымен анықталады:
с
?
300 000
?= =
=
км/с = 100 000 км/с
? √??
√9 ∙ 1
10. Сұлбадағы 2 Ом-дық кедергіге түсетін кернеу

А) 2 В
В) 2,5 В
Дұрыс жауабы: С

С) 4 В

D) 4,5 В

Е) 1 В

Алдымен тізбектегі ток күшін табуымыз керек. Ол үшін тізбектің жалпы
кедергісін табайық: электр тогы кедергісі ең аз жолды таңдайтындықтан,
кедергісі 4,5 Ом өткізгіш арқылы ток жүрмейді. Сондықтан жалпы кедергі:

15

?

R=R1+ R2=2 Ом + 2,5 Ом =4,5 Ом. Ом заңы бойынша ? = ? (1) ток күшін және 2
?

9?

Ом-дық кедергіге түсетін кернеуді есептейміз: ? = ? = 4,5 Ом = 2А
? = 2А ∙ 2 Ом = 4В
11. Тербеліс жиілігі 680 Гц нүктелік көзден таралған дыбыс толқынының әр
түрлі екі нүктеге дейінгі жол айырымы 25 см. Осы екі нүктедегі дыбыс
м
толқындарының фазалар айырымы (дыбыстың таралу жылдамдығы 340 с
А) 270º
В) 60º
Дұрыс жауабы: С

С) 180º

D) 45º

Е) 90º

Толқындардың жол айырымы мен фазалар айырымы арасындағы байланыс
формуласы бойынша: ∆? =

2?∆?
?

(1).

Дыбыстың толқын ұзындығы ? =
қойсақ: ∆? =

2??
?

?

(2). Егер (2) формуланы (1)-ге апарып

?

∙ ∆? (3). Бұдан, ∆? =

2?∙0,25м∙680Гц
340 м/с

= ? = 1800

12. Бөлмедегі ауаның қыстың күні (23ºС) және жазғы күні (30ºС)
тығыздықтарын салыстыр (R≈8,31 Дж/моль∙К)
А) ρж≈2,02 ρқ В) ρқ≈ρж
С) ρқ≈-2,02 ρж D) ρж≈1,02 ρқ Е) ρқ≈1,02 ρк
Дұрыс жауабы: Е
?

Менделеев-Клапейрон теңдеуін pV = ? ?? (1) тығыздық арқылы ρ =

?
?

(2)

рМ

түрлендірейік. Демек, газдың тығыздығының формуласы: ρ = ?? (3). Енді
бөлмедегі ауаның қысқы күні (23ºС) және жазғы күні (30ºС) температурадағы
тығыздықтарын салыстырамыз:
?қ
?ж

=

?ж
?қ

303

= 296 ≈ 1,02 бұдан ?қ ≈ 1,02?ж

13. Толқын ұзындықтары 760 нм-ден 380 нм диапазондағы электромагниттік
толқындардың диапазоны (с=3∙108м/с)
А) ≈3∙108÷1021 Гц
В) ≈4∙1014÷7,9∙1014 Гц С) ≈1,5∙1011÷4∙1014 Гц
D) ≈7,5∙1014÷3∙1016 Гц
Е) ≈103÷1011 Гц
Дұрыс жауабы: В
Толқынның қозғалыс теңдеуі бойынша жиілік диапазонын табамыз:
3∙108 м/с

с

? = ? (1) Сандық мәндерін қойсақ ? = 760∙10−9 м ≈ 4 ∙ 1014 Гц
1

?=

с
?2

(2) Сандық мәндерін қойсақ ? =

3∙108 м/с
380∙10−9 м

16

≈ 7,9 ∙ 1014 Гц

14. Энергиясы электронның тыныштық энергиясына тең фотонның толқын
ұзындығы (mc=9,1∙10-31 кг, с=3∙108 м/с, һ=6,63∙10-34Дж∙с)
А) 2,43 пм В) 24,3 пм
С) 4,23 пм
D) 3,24 пм
Е) 20 пм
Дұрыс жауабы: А
Электронның тыныштық энергиясы: Е=mc2 (1). Ал фотонның энергиясы:
?=

ℎ?
?

(2). Тапсырманың шарты бойынша (1) және (2) формулаларды

теңестіреміз: mc 2 =

ℎ?

⇒ ?=

ℎ

?
mc
−34
6,63∙10
Дж∙с

(3). (3) формуладан толқынның ұзындығын

есептеп табамыз: ? = 9,1∙10−31 кг∙3∙108 = 0,243 ∙ 10−11 м = 2,43 ∙ 10−12 м = 2,43пм
15. Графикте белгісіз бір отынның жану жылуының массасына тәуелділігі
берілген. Осы отын түрінің меншікті жану жылуы

А) 250 МДж/кг
D) 500 МДж/кг
Дұрыс жауабы: Е

В) 50 МДж/кг
Е) 25 МДж/кг

С) 20 МДж/кг

Отынның жылуының формуласынан Q=qm (1) оның меншікті жану жылуын
?

есептейтін формуланы түрлендірейік: ? = ? (2).
(2) формулаға сандық мәндерді қойсақ: ? =

500 МДж
20 кг

= 25 Дж/кг

16. Материялдық нүктенің жылдамдық теңдеуі ϑ=18-2t. Қозғалыстың алғашқы
5 секундындағы орташа жылдамдығы
А) 18 м/с
В) 23 м/с
С) 15 м/с
D) 20 м/с
Е) 13 м/с
Дұрыс жауабы: Е
Бұл тапсырмада орташа жылдамдықты екі түрлі тәсілмен анықтауға болады.
1-тәсіл. Егер қозғалыс тең үдемелі болса, орташа жылдамдықты бастапқы және
соңғы жылдамдықты қосып, екіге бөліп анықтауға болады, яғни: ?орт =

?+?0
2

(1).
Тапсырмада қозғалыс, бастапқы жылдамдығы 18 м/с, үдеуі 2 м/с2-қа тең
үдемелі қозғалыс. 5 с-та кейінгі жылдамдығы ? = ? 0 + ?? (2)
(2) формуладан ϑ=18 м/с – 2 м/с2∙5с=8 м/с тең екенін анықтаймыз. Енді
жылдамдықтың мәнін (1) формулаға қойсақ, орташа жылдамдықты есептеуге
болады: ?орт =

8м/с+18м/с
2

= 13 м/с
17

2-тәсіл. Орташа жылдамдықты барлық жүрген жолды, сол жолды жүруге
кеткен барлық уақыт арқылы анықтаймыз: ?орт =
жолды есептейік: ? = ?0 ? +

?? 2
2

?барлығы
?барлығы

(3). Ол үшін, жүрген

(4)

м2

⇒? = 18м/с ∙ 5с −

2 с ∙25с2
2

= 65м

Орташа жылдамдықты есептейік: ?орт =

65м
5с

= 13м/с

17. Біртекті заттан жасалған бұйымның ауадағы салмағы 15 Н, ал судағы
салмағы 9,5 Н. Осы заттың тығыздығы (ρсу=1000 кг/м3, g=10 Н/кг)
А) 2100 кг/м3 В) 2727 кг/м3 С) 1727 кг/м3 D) 1700 кг/м3 Е)1000 кг/м3
Дұрыс жауабы: В
Заттың тығыздығын табу үшін, бізге оның массасы және көлемі қажет ? =

?
?

(1). Массаны дененің ауадағы салмағы бойынша анықтаймыз:
?

15 Н

? = ? (2). Бұдан, ? = 10 Н/кг = 1,5кг
Ал, көлемін Архимед күшінің формуласынан анықтаймыз: ? =

? Арх
?су ?

(3).

Архимед күші дененің ауадағы және судағы салмақтарының айырмасына тең:
FАрх=Р1+ Р2=15 Н – 0,5 Н=5,5 Н
5,5Н

(2) формула бойынша дененің көлемі: ? = 103 кг/м3 ∙10Н/кг = 5,5 ∙ 10−4
1,5 кг

кг

(1) формула бойынша заттың тығыздығы ? = 5,5∙10−4 = 2727 м3
18. 500 кг алюминийді балқыту үшін пеште 100 кг тас көмір жағылды.
Алюминийдің бастапқы температурасы 320С. Пештің ПӘК-і
кДж
Дж
Дж
?балқу = 9320 С, ?ал = 321
, сал = 900 0 , ?тас көмір = 30 ∙ 106
кг
кг с
кг
А) ≈12%
В) ≈53%
С) ≈19%
D) ≈75%
Е) ≈27%
Дұрыс жауабы: C
Пайдалы әсер коэффиуциенті пайдалы жылудың толық жылуға қатынасына
тең. ? =

?пайд
?тол

∙ 100% (1)

Осы жағдайда көмірдің жану жылуы Q = ?? ? (2) – толық жылу, ал алюминийді
қыздыруға және балқытуға кететін жылу Q = (?? ?∆? + ?? ?)
(3) пайдалы жылу болады. (1) формуланы (2) және (3) формулалар арқылы
жазайық:
?пайд
(?? ?∆? + ?? ?)
?=
∙ 100% =
∙ 100%
?тол
?? ?

18

Бұдан: ? =

500∙(900∙(932−32)+321000)
100∙30000000

∙ 100% = 19%

19. Зарядталған бөлшек біртекті магнит өрісінің күш сызықтарына
перпендикуляр ϑ жылдамдықпен қозғалады. Егер бөлшектің массасын 2 есе
арттырса, оның траекториясының қисықтың радиусы
А) 2 есе артады
В) 4 еса артады
С) өзгермейді
D) 4 есе кемиді
Е) 2 есе кемиді
Дұрыс жауабы: А
Зарядталған бөлшектің шеңбер бойымен бірқалыпты қозғалысы центрден
тепкіш күш пен Лоренц күшінің тепе-теңдігінен туындайды:
?? 2
??? =
?
??
?=
??
Қисықтық радиусы бөлшектің массасына тура пропорционал болғандықтан,
қисықтық радиусы да 2 есе артады.
20. Уранның 235
92? бір ядросы ыдырағанда 200 МэВ энергия бөлінетін босла, 15
г уран ыдырағанда бөлінетін энергия
(МU=235∙10-3кг/моль; NA=6,02∙1023 моль-1; 1 эВ=1,6∙10-19Дж)
А) ≈22,6∙1013 Дж
В) ≈8,2∙1013 Дж
С) ≈16,4∙1013 Дж
D) ≈12,3∙1011 Дж
Е) ≈16,4∙1011 Дж
Дұрыс жауабы: D
Әр ядро бөлінгенде қаншалықты энергия бөлінетіні берілген. Жалпы ыдырау
энергиясын табу үшін уран ядросының санын табамыз:
??? 15г ∙ 6,02 ∙ 1023 моль−1
?=
=
??
235 г/моль
6
−19
Е = 200 ∙ 10 ∙ 1,6 ∙ 10
∙ 3,84 ∙ 1022 ≈ 12,3 ∙ 1011 Дж
Бір немесе бірнеше дұрыс жауапты тест тапсырмалары
21. Дыбыстың шойындағы таралу жылдамдығы 3950 м/с. Тербеліс жиілігі 4 кГц
дыбыстың шойындағы толқын ұзындығы
А) ≈99 см
В) ≈16 км
С) ≈990 мм
D) ≈16 м
Е) ≈10 дм
F) ≈0,99 м
G) ≈1 м
H) ≈1580 м
Дұрыс жауабы: А, С, F

19

?

Механикалық толқындардың толқын ұзындығының формуласы: ? = ? . Осы
формулаға сәйкес шойындағы дыбыс толқындарының толқын ұзындығы ? =
3850 м/с
4000 Гц

= 0,99м = 99 см = 990мм

22. Электрмагниттік толқынның таралу жылдамдығы 2∙108 м/с болатын біртекті
ортада толқын ұзындығы 6 м-ге тең. Осы электрмагниттік толқын вакуумге
өткен кезде толқын ұзындығы (с=3∙108 м/с)
А) 1,5 есе артады В) 1,5 есе кемиді С) 2 есе артады
D) 2 есе кемиді
Е) 3 м-ге артады
F) 3 м-ге кемиді G) 6 м-ге артады H) 6 м-ге кемиді
Дұрыс жауабы: А, Е
Толқын бір ортадан екінші ортаға өткен кезде толқын ұзындығы өзгереді, ал
жиілігі өзгермейді.
Толқынның таралу жылдамдығы 1-ортада ϑ=λ1v, вакуумде с= λ2v. Бұл
теңдеулердің
?

?
с

=

λ1
λ2

қатынасынан вакуумдегі толқын ұзындығы

λ2 =

3∙108

λ = 2∙108 ∙ 6 = 9м. Демек аталмыш толқын вакуумге өткен кезде толқын
? 1
ұзындығы 1,5 есе артады немесе 3 м-ге артады.
23. Серіппеде жүк 9 с-та 180 тербеліс жасайды. Тербеліс периоды мен жиілігі
А) 5 с, 2 Гц
В) 50 мс, 0,02кГц С) 0,5 с, 2 Гц
D) 0,05 с, 2 Гц
Е) 0,05 с, 20 Гц F) 5 с, 20 Гц
G) 5∙10-2с, 20с-1
H) 0,5 с, 20 Гц
Дұрыс жауабы: В, Е, G
?

9?

Серіппедегі жүктің тербеліс периоды ? = ? = 180 = 0,05? = 5 ∙ 10−2 = 50 мс
және жиілігі ? =

?
?

=

180
9?

= 20 Гц = 0,02кГц = 20с−1 болады.

24. ПӘК-і 75%-ке тең қондырғының толық жұмысы 5 кДж болса, пайдалы
жұмысы
А) 3500 кДж
В) 3,75 кДж
С) 3750 кДж
D) 15000 Дж
Е) 3,75∙103 Дж
F) 15∙103 Дж
G) 3,5 кДж
H) 15 кДж
Дұрыс жауабы: В, С, Е
Пайдалы жұмыс толық жұмыстың (5000 Дж)
Ап=Ат∙η=5000∙0,75=3750 Дж=3,75 кДж =3,75∙103Дж

75%-ы болады, яғни

25. Қыздырғыштың температурасы 500 К, жылу машинасының ПӘК-і 20%.
Тоңазытқыштың температурасы
А) 182 К
В) 430ºС
С) 289 К
D) 130ºС
20

Е) 230ºС
Дұрыс жауабы: F, G

F) 127ºС

G) 400 К

H) 320 К

Карно цикліне сәйкес идеал машина үшін ПӘК-і формуласы:
η=

Т1 −Т2
Т1

∙ 100% (1)

Осы формуладан Т2 тоңазытқыш температурасын табатын болсақ:
ηТ1 = Т1 − Т2 (2), Т2 = Т1 − ηТ1 = Т1 − (1 − η) (3)
(3) формуладан: Т2=500К-(1-0,2)=400 К=127ºС=400 К
26. Газ молекулаларының концентрациясын есептеуге болатын формула(лар)
?
??
?
?
А) ? = ?? ??
В) ? = ?
С) ? = ?
D) ? =
Е) ? = ?0 ?

F) n =

?
?

?

?

G)n = vM

?

H) n = ρV

Дұрыс жауабы: А, В, D
Концентрация деп бірлік көлемдегі молекулалар санын айтады, демек
концентрацияның анықтамасына сәйкес формуласы: ? =
?

?
?

(1).

(1)формулаға молекулалар санын анықтайтын ? = ? ?? (3) формуласын (1)-ге
қойсақ, газ молекулаларының концентрациясын есептеуге болатын формуланы
?

аламыз: ? = ?? ?? (3).
Ал, ρ =

?
V

?

екендігін ескерсек: ? = ? ?? (4) формуласы шығады.

27. Индуктивтіктің өлшем бірлігі
Вб
А) 1 Дж/А2
В) 1
А
Тл

Е) 1 Гн

F) 1 м2

С) 1 Вб

D) 1 Вб∙м2

G) 1 Вб∙м

H) 1

Тл
м

Дұрыс жауабы: А, В, Е
Индуктивтілік – ортаның магнит өтімділігіне және катушканың геометриялық
өлшеміне тәуелді шама. Өлшем бірлігі Генри (Гн). Тогы бар өткізгіш
контурдың магнит ағыны (Ф) формуласынан Ф=LI (1) индуктивтің формуласын
жазайық L = Ф/I (2).
(2)формулаға сәйкес 1 Гн =

1Вб
1А

немесе 1 Гн =

1Вб
1А

=

1Тл∙1м2
А

Магнит өрісінің энергиясы формулаларынан индуктивтілікті анықтайтын
болсақ: W =

?? 2
2

⇒?=

2?
?2

⇒ [1Гн] =

1Дж
1А2

21

28. Электролит құйылған ыдыстарды өзара тізбектей жалғағанда катодтарда
бөлінетін үшвалентті темір мен еківалентті магнийдің массаларының қатынасы
?1

(

?2

) (?темір = 56 ∙ 10−3 кг/моль, ?магний = 24 ∙ 10−3 кг/моль)

А) 3,6
Е) 1,56
Дұрыс жауабы: Е

В) 1,82
F) 2,52

С) 1,22
G) 2,15

D) 12
H) 2

Электролиз үшін Фарадей заңы бойынша, катодта бөлінетін зат массасы: m =
?

kIt (1). Ал заттың электрхимиялық эквиваленті ? = ?∙?

(2) формуласымен

анықталады. Мұндағы, М – заттың мольдік массасы, n – валенттілік, F –
Фарадей тұрақтысы.