Қарым-қатынас және қоғамдағы рольі

Жалпы алғанда адам қоғамдық жаратылыс. Қоғам деген топ болып өмір сүретін, топпен бірге дамитын жаратылыс. Бұл ереже, бұл сөз сонау бұрыннан бері бар десем, әбестік болмас. Әдеби тілмен айтсақ: “АтамызАдамнан бастап” жалпы бүкіл адамзат тарихында актуалды болған заңдылықтың бірі. Топ болып өмір сүрудің ең үлкен пайдаларының бірі - қоғамның дамуы. Иә, дәл оқылыңыз. Топтың қоғамдық құрылымның дамуы топ болып бірге жүруге тікелей байланысты. Бірісі мұғалім, бірісі дәрігер және т.б. қоғамдық қажеттіліктердің орны өтеледі. Бағзы заманда аңшылық, терімшілік деп аталған бұл қажеттіліктер, уақыт өте келе қазіргі формасына ауысты. Тарих беттеріне қарайтын болсақ, адамзат “Ренессанс”-тан кейін өндірістік, ғылыми қарқынды жұмыс жасай бастады. Инженерлік, өнертапқыштық сынды салалар одан сайын дамыды. 20ғасырдан бастап, бұл процесс одан сайын үдеді. Адамзат олан сайын тезірек дамыды. 20 жыл бұрын актуалды болған процесстер, “Өткеннің қызығы” болды.

Өнеркәсіптік, ғылыми даму бізді жаңа деңгейге көтеруде, енді адамзат эмоцияналдық деңгейдің төңірегінде жүр. Психология тілімен айтсақ:”Адамзат бұрын PQ заманында еді, 20 ғасырда IQ заманында болды. Енді міне EQ заманындамыз”. Біз қашанда даму үстінде болсақ та, адам қоғамдық жаратылыс. Қоғамдық жаратылыс болған соң, адамның өмірінде қарым-қатынастың рольі әрқашанда маңызды. Өнеркәсіптік дамудың арқасында, біз жаһандану кезеңіндеміз. Яғни барлық елдер жекелей емес, жаһанданып даму үстінде. Демек қарым-қатынас жасау деңгейімізде жаһандануда.

Адамдар әртүрлі ұлт пен ұлыстан тұрады. Демек айырмашылықтары да бар деген сөз. Ал мына капитализм заманында адам бүкіл әлеммен, сан түрлі ұлттармен қарым-қатынас жасай алуы керек. Адам түгіл мемлекеттің өзі дамуы үшін қарым-қатынас жасау алғышарттардың бірі дер едім. Орта Азияның жүрегінлегң Қазақстан мен жердің екінші бетіндегі Канадалықтар байланысы, келісімі дұрыс жасау үшін қарым-қатынастың болуы шарт бәлки міндетті. Осы қабілетті, өнерді дамыту үшін бізде “Психология” ғылымына басымдылық берілуі керек.

Әр ұлттың өзіндік дәстүрі, ой айырмашылықтары болады. “Әр үйдің сыры басқа, иттері қара-қасқа” деген сөз тегін айтылмаған. Келісім, қарым-қатынас жасаудағы екінші адамға мән беруіміз тіптен маңызды. “Оның ұлты қандай?”, “Ойлау түсінігі қандай?” деген сынды айырмашылықтарға мән беруіміз керек. Сол кезде біздің жасаған қарым-қатынасымызда, келісім-мәмілемізде бәрі дұрыс болады. Ал бұл істер сөздің басында айтқанымдай, дамудың алғышарттарының бірі.

Тленчиева Н.С.

Педагогика ғылымдарының кандидаты

Міроқап А.М.

7М01501-Физика мамандығы магистранты

әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық Университеті