ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУ ЖАҒДАЙЫНДА ПЕДАГОГ-АССИСТЕНТТІҢ ҚЫЗМЕТІ: ТӘЖІРИБЕ ЖӘНЕ НӘТИЖЕ

Кіріспе

Қазақстан Республикасында инклюзивті білім беру саясаты жүйелі түрде дамып келеді. Бұл бағыт Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі бекіткен нормативтік құжаттар негізінде жүзеге асырылуда. Сонымен қатар, халықаралық деңгейде ЮНЕСКО инклюзивті білім беруді сапалы білімге тең қолжетімділікті қамтамасыз етудің басты тетігі ретінде қарастырады.

Инклюзивті білім беру – ерекше білім беру қажеттіліктері бар (ЕББҚ) білім алушыларды жалпы білім беру ортасына кіріктіре отырып, олардың жеке мүмкіндіктерін ескеріп оқыту. Бұл жүйеде педагог-ассистент ерекше рөл атқарады.

Педагог-ассистенттің кәсіби қызметінің мазмұны

Педагог-ассистенттің негізгі мақсаты – білім алушының оқу процесіне белсенді қатысуына жағдай жасау және оның жеке оқу қажеттіліктерін қолдау.

Негізгі бағыттары:

• Оқушыға жеке қолдау көрсету

• Бейімделген тапсырмаларды орындауға көмектесу

• Мінез-құлықты реттеу

• Әлеуметтік дағдыларды қалыптастыру

• Мұғалім, психолог және ата-анамен бірлескен жұмыс

Педагог-ассистент оқу материалын жеңілдетпейді, тек оны меңгеруге көмектесетін қолдау механизмдерін ұйымдастырады.

ТӘЖІРИБЕЛІК ЖҰМЫС СИПАТТАМАСЫ

1. Жұмыс орны мен білім алушы туралы қысқаша мәлімет

Жалпы білім беретін мектептің 3-сыныбында ерекше білім беру қажеттілігі бар оқушымен жұмыс жүргізілді. Оқушыда зейіннің тұрақсыздығы және оқу материалын қабылдау қарқынының баяулығы байқалды.

Оқушы психологиялық-медициналық-педагогикалық комиссияның (ПМПК) қорытындысы негізінде жалпы сыныпта оқиды.

2. Жұмыстың мақсаты

• Оқушының оқу процесіне толық қатысуын қамтамасыз ету

• Академиялық дағдыларын дамыту

• Өз бетінше жұмыс істеу қабілетін қалыптастыру

• Әлеуметтік бейімделуін жақсарту

3. Қолданылған әдістер мен тәсілдер

1) Жеке қолдау көрсету

Сабақ барысында тапсырмалар қадамдық нұсқаулық арқылы түсіндірілді. Күрделі тапсырмалар бірнеше шағын бөлікке бөлінді.

2) Көрнекілік әдісі

Суреттер, кестелер, тірек-сызбалар қолданылды. Бұл оқушының ақпаратты визуалды түрде қабылдауын жеңілдетті.

3) Уақытты құрылымдау

Тапсырмалар нақты уақыт аралығына бөлінді (5–7 минуттық жұмыс кезеңдері).

4) Позитивті қолдау

Жетістіктері үшін мадақтау, ынталандыру сөздері қолданылды. Бұл оқушының сенімділігін арттырды.

5) Әлеуметтік бейімдеу жұмысы

Топтық жұмыстар кезінде оқушыға нақты рөл берілді (мысалы, тапсырманы оқу, жауапты белгілеу). Бұл сыныптастарымен өзара әрекетін жақсартты.

4. Жеке оқу жоспары (ЖОЖ) аясындағы жұмыс

Оқушыға бейімделген тапсырмалар ұсынылды:

• Мәтін көлемін қысқарту

• Қосымша уақыт беру

• Ауызша жауап беру мүмкіндігін ұсыну

• Бақылау жұмыстары кезінде қолдау көрсету

Мұғаліммен бірлесіп апталық мониторинг жүргізілді.

5. Мониторинг және нәтижелер

Жұмыс 4 ай бойы жүргізілді.

Бастапқы кезең:

• Тапсырмаларды толық орындамау

• Зейіннің жиі бөлінуі

• Сыныптастарымен қарым-қатынаста қиындықтар

Қорытынды кезең:

• Тапсырмаларды 80–90% көлемінде өз бетінше орындау

• Зейін тұрақтылығының артуы

• Топтық жұмысқа белсенді қатысу

• Өзін-өзі бағалау деңгейінің жақсаруы

Ата-анамен кері байланыс нәтижесінде үй тапсырмасын орындау сапасы да артқаны анықталды.

6. Қиындықтар және шешу жолдары

Қорытынды

Тәжірибе көрсеткендей, педагог-ассистенттің жүйелі және мақсатты жұмысы ерекше білім беру қажеттілігі бар оқушының оқу жетістігін арттыруға, әлеуметтік бейімделуіне және өзіне деген сенімділігінің қалыптасуына оң әсер етеді.

Инклюзивті білім беру – бұл тек ерекше балаларды оқыту емес, бұл – әр баланың әлеуетін ашуға бағытталған гуманистік жүйе. Педагог-ассистент осы үдерістің маңызды буыны болып табылады.