интеграцияланған сабақ – білім берудегі заманауи технологиялардың бірі ретінде

Куанышева Ж.А.

«№23ЖББОМ» КММ

Биология пәнінің мұғалімі

Білім берудің басты міндеттерінің бірі - оқушыны заманауи өмірге дайындау. Және бұл дайындық оның қажетті құзыреттіліктерін қалыптастыру арқылы жүргізіледі. Мектеп-барлық халық өтетін жалғыз мемлекеттік институт, сондықтан білім беру мазмұны мен оны іске асыру шарттары үдемелі даму мен мемлекеттік қауіпсіздіктің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Биологияны оқу кезінде алған білім оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастырады, балалардың табиғатқа деген ізгілікті қатынасын және жердегі өмірдің маңыздылығын анықтайды. "Биология" оқу пәні жалпы білім беру жүйесіндегі жетекші орындардың бірі болып табылады және өзінің маңыздылығымен, іргелі ғылыми теориялар мен заңдылықтарды танудағы мүмкіндіктерімен ерекшеленеді.

Қазіргі кезеңдегі білім берудің негізгі міндеті бәсекеге қабілетті тұлға қалыптастыру болып табылады. Жаңа білім беру стандарттары осы міндетті іске асыруға бағытталған. Мектеп алдында қоғамның сұранысына сәйкес оқу процесін қайта құру қажеттілігі туындап отыр. Жаңа мемлекеттік стандартты іске асырудың бір жолы интеграцияланған сабақтарды өткізу болып табылады. Мен өз жұмысымда пәнаралық байланыстарды қолдану және оқушылардың ізденушілік-шығармашылық жұмысының рөлін арттыру басым деп санаймын.

Интеграцияланған сабақтарға деген қажеттіліктің себептері:

1. қоршаған ортаның сан алуандығын оқушылар басқа пәнмен бірлесе отырып тани алады;

2. интеграцияланған сабақтар дәстүрлі түрде болмағандықтан оқушылар үшін қызықты болады;

3. білім алушылардың потенциалын дамытады, қоршаған шындықты ұғынуға, логикалық ойлауды, коммуникативтік қабілеттерін дамытуға, пәнаралық білім-білік дағдыларын қалыптастырады

Интеграцияланған оқыту технологиясында әдіс-тәсілдер жан-жақты қолданылады. Интеграция (лат. integratio - "біріктіру") - бөлшектенген бөліктерді біртұтас тұтастыққа біріктіру процесі. Оқытудың интеграциясы оқушылардың пәнаралық құзыреттіліктерін дамытуға мүмкіндік береді, ең алдымен пәнаралық байланыстардың маңызды дамуы мен тереңдеуін болжайды. Интеграциялау процесінде пәндер арасындағы аналитикалық оқу-ақпараттық, коммуникативтік-сөйлеу ептіліктері қалыптасады.

Оқытудағы интеграция дегеніміз не? Осы ұғымды түсіндіруде бірыңғай көзқарастардың болмағаны да белгілі. Мен интеграция туралы С.В.Кульневич пен Т.Т.Лакоцениннің «Заманауи сабақты талдау» жұмысы кезіндегі анықтамасын алып отырмын: «Интеграция-бұл қандай да бір саладағы жалпыланған білімнің бір оқу материалында мүмкін болғанша терең өзара кірігу, бірігу». «Интеграция» түсінігі екі мағына береді:

1) оқушылардың қоршаған орта туралы тұтас түсінігін қалыптастыру (мұнда интеграция оқытудың мақсаты ретінде қарастырылады);

2)білімдерді жақындата отырып жалпы платформаны табу (мұнда интеграция оқыту құралы ретінде қарастырылады).

Жалпы платформаның негізі - қазіргі мектепте оқытудың маңызды принципі пәнаралық байланыс болып табылады. Пәнаралық байланыстарды іске асырудың ең тиімді түрі – интеграцияланған сабақтар. Интеграцияланған сабақ-бұл бір ұғымды, тақырыпты немесе құбылысты зерделеу кезінде бір мезгілде бірнеше пән бойынша оқытуды біріктіретін сабақтың ерекше түрі. Мұндай сабақта әрқашан: интегратор болып табылатын жетекші пән және жетекші пән материалын тереңдетуге, кеңейтуге, нақтылауға ықпал ететін көмекші пәндер бөлінеді. Интеграцияның пәннің ішінде болуы оқушылар үшін өте қажет, өйткені оқушылар әр затты жеке қабылдайды, ал біздің міндетіміз барлығы өзара байланысты екенін көрсету. Пәнаралық интеграция - бұл тұрақты білім алу үшін әртүрлі пәндерден жақын ұғымдарды біріктіру ғана емес, бұл бір тақырыпты, тақырыптардың тұтас блогын жалпы тәсіл негізінде бір бүтін пәнге біріктіру.Мен үшін интеграцияланған сабақтар жұмыста ерекше қызығушылық тудырады. Өзімнің тәжірибемде мынандай сабақтар өткіздім:

-Биология және қазақ тілі (6-сынып «Мұхиттар» және «Астанадағы мұхитбақ»);

-Биология және қазақ әдебиеті (6-сынып «Раушангүлділер тұқымдастығы» және М.Мақатевтың «Елім барда» өлеңі);

-Биология және қазақ тілі (8-сынып, «Қызыл кітап»);

-Биология мен химия (8-сынып, «Табиғи қышқылдар мен сілтілер»).

Әр сабақты дайындау мен үшін ғана емес, сонымен қатар балалар үшін де қызықты. Сабақ кезіндегі басты көмекшілер оқушылар болып табылады, өкінішке орай олардың жартысына жуығы "қауіптілер" тобына кіреді. Кез келген интеграция оң табысқа әкеледі, бірақ сабақтың негізгі нысаны болып табылатын және қалатын дәстүрлі сабақтар туралы ұмытпаған жөн. Дәстүрлі және дәстүрлі емес сабақтарды салыстыра отырып, білімнің оқушыларға қалай берілетініне және өзара қарым-қатынас сипатына назар аудару қажет. Интеграцияланған сабақтар-бұл заманауи сабақтар, оларды өткізу кезінде мұғалім проблемалық, ізденушілік-шығармашылық және зерттеу әдісін қолданады, сондай-ақ сабақта өзара қарым-қатынас, серіктестік сипаты рөл атқарады. Интеграция-дәстүрлі пәндік білім негізінде жаңа түсініктер алу құралы. Ол оқушының эрудициясын дамытуға бағытталған. Бірақ интеграция оқытуды дәстүрлі пәндермен алмастырмауы тиіс, ол алған білімін бірыңғай жүйеге біріктіруі тиіс. Нәтижесінде оқытудың интеграциясы оқушыға жүйе ретінде әлемнің жекелеген бөліктерінің байланыстылығын көрсететін білім беруге, баланы оқытудың алғашқы қадамдарынан әлемді біртұтас ретінде көрсетуге үйретуге тиіс. Ұлы педагог Ян Амос Коменский: "Өзара байланыста тұрғандардың барлығы бірдей байланыста оқытылуы тиіс",- деп тегін атап көрсетпеген.

Менің ойымша, интеграцияланған сабақтар белгілі бір бақылауларды, оқушылардың түрлі пәндердегі қорытындыларын дәлелдейтін немесе тереңдететін жаңа фактілерді табу көзі болып табылады. Әр түрлі қызмет түрлеріне ауысу есебінен оқушылардың бойынан шаршағандық байқалмайды, сабақ барысында оқушылардың шамадан тыс жүктелуі төмендейді, оқушылардың алған ақпаратының аясын кеңейтеді. оқыту уәждемесін нығайтуды көздейді. Мен осы интеграция мәселелері бойынша әдебиеттерді зерделеп, жинақтап, осы мәселенің маңыздылығына және оның мектеп тәжірибесіндегі маңыздылығына көз жеткіздім.

Егер оқушының оқу еңбегі мен оқылатын материалға қызығушылығы болмаса, берік білімге қол жеткізу қиын. Оқушыларға белгілі бір білім беру ғана емес, олардың өздерінде қажетті ақпаратты іздеу, табу және пайдалану ниетін дамыту маңызды. Оқушылардың шығармашылық қызметі олардың күші мен қабілеттеріне байланысты. Шығармашылық қызметтің қажетті алғышарттары танымдық қызығушылық, білімді пайдалану, сындарлы қиял мен бастама болып табылады. Интеграцияланған сабақтардың нәтижелері оқушылардың бойында әртүрлі пәндерде оқылатын бірлік, тіл және сөйлеу мәдениеті, адамгершілік сияқты құндылықтарды қалыптастырады.

Интеграцияны дұрыс пайдалана алмау жағымсыз нәтижелерге әкелуі мүмкін. Сондықтан интеграция тек бірқатар жағдайларда ғана мүмкін екенін білу қажет:

-интеграцияланатын оқу пәндеріне сәйкес келетін ғылымдардың туыстығы;

-зерттеу объектісінің сәйкес келуі немесе жақын болуы;

-құрудың жалпы әдістері мен теориялық тұжырымдамаларының болуы. Сабақта өмір шынайы болуы керек, ал оны жасау - қазіргі мұғалімнің міндеті.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. 1 Қазақстан-2050» стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» ҚР Президенті – Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы (2012 ж 14 желтоқсан)

2. Республикалық ғылыми әдістемелік журнал: Педагогика мәселелері. №4, 2012ж

3. https://adisteme.kz

4. https://ust.kz/