ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТТІ ОҚУ ҮДЕРІСІНЕ ЕНГІЗУ: ПЕДАГОГ ПЕН ОҚУШЫ РӨЛІ ҚАЛАЙ ӨЗГЕРЕДІ?

Автор: Шағдарова Гульсара Тулегеновна
Лауазымы: директордың оқу жұмысы жөніндегі орынбасары
Мекеме: Түркістан облысы, Шардара қаласы, А.Иманов атындағы жалпы білім беретін мектеп

Қазіргі замандағы цифрландыру дәуірі білім беру жүйесінің барлық саласына еніп, оқыту әдістері мен мазмұнын түбегейлі өзгертуде. Жасанды интеллект (ЖИ) технологиялары осы өзгерістің негізгі қозғаушы күшіне айналды. ЖИ тек техникалық құрал емес, педагогикалық жүйенің құрылымын, оқыту әдістемесін және педагог пен оқушы арасындағы өзара әрекеттестік сипатын жаңа деңгейге көтеретін фактор болып отыр.
Осы тұрғыда педагог пен оқушының рөлдерінің қалай өзгеретіні – қазіргі білім беру саласындағы өзекті зерттеу нысанына айналуда. Жасанды интеллект технологиялары оқу үдерісін дараландыруға, оқушылардың жеке қабілеттерін ескеруге және оқу сапасын арттыруға үлкен мүмкіндік береді. Қазіргі таңда ChatGPT, Khan Academy AI, Grammarly, Duolingo Max сияқты заманауи платформалар оқушыларға жеке оқу траекториясын ұсынуға, мұғалімдерге оқу материалын әзірлеу мен бағалау үдерісін жеңілдетуге жағдай жасайды.Бұл құралдар оқыту процесінің тиімділігін арттырып қана қоймай, мұғалім мен оқушы арасындағы өзара әрекетті жаңа деңгейге шығарады. ЖИ дәуірінде мұғалімнің рөлі ақпарат берушіден бағыт берушіге, модераторға және кеңесшіге айналуда. Мұғалім енді оқушылардың дербес оқу жолын жоспарлауға көмектеседі, технологияны тиімді және этикалық тұрғыда қолдануға үйретеді.
Педагогтың басты міндеті — оқушылардың сыни ойлау, ақпаратты талдау және өзіндік шешім қабылдау қабілеттерін дамыту. Сонымен қатар, мұғалім жасанды интеллект құралдарын қолдану мәдениетін қалыптастырып, академиялық адалдық принциптерін сақтауға бағыт береді. ЖИ енгізілген білім беру ортасында оқушы енді білім алушы ғана емес, белсенді зерттеуші және білімнің тең авторы. Ол өз бетімен ақпарат іздеп, талдап, қорытынды жасап, шығармашылық өнім ұсына алады.
Бұл жағдай оқушының жауапкершілік, коммуникация, деректермен жұмыс істеу және алгоритмдік ойлау сияқты XXI ғасыр дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Жасанды интеллектті қолдану барысында бірқатар қиындықтар туындайды:

• оқушылардың технологияға шамадан тыс тәуелділігі;

• академиялық адалдықтың сақталмауы;

• педагогтардың цифрлық құзыреттілігінің жеткіліксіздігі;

• жеке деректердің қорғалуы мен этикалық нормалардың сақталуы.

Осы мәселелерді шешу үшін мектептерде ЖИ-ды қолдануға арналған этикалық кодекстер мен әдістемелік ұсынымдар әзірлеу маңызды. Жасанды интеллект білім беру жүйесінің даму бағытын айқындайтын негізгі факторлардың бірі болып отыр. Бұл технология мұғалім мен оқушы арасындағы қатынасты жаңа деңгейге шығарып, оқыту процесін барынша тиімді және дербестендірілген сипатқа ие етеді.
Мұғалім – бағыт беруші, ал оқушы – өз білімінің жасаушысы. Сондықтан білім беру саласында ЖИ құралдарын адамгершілік құндылықтармен ұштастыра отырып қолдану – болашақ ұрпақтың сапалы білім алуына негіз болады.