Жасөспірімдердің психологиялық ерекшеліктері

Қара шаңырақ атанған, қазіргі таңда әлемдік оқу орындарының арасында өз дәрежесін нық орнықтырған білім және ғылым ордаларының алпауыты- Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті тамыры тереңге жайылған Қазақстанның бетке ұстар жетекші университеттерінің бірі. 1934 жылы құрылған бұл университет бүгінде тек Қазақстанда ғана емес, Орталық Азия аумағында да білім мен ғылымның көшбасшысы ретінде танылған. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ жоғары сапалы білім беру, ғылыми-зерттеу жұмыстары, халықаралық байланыстар мен әлеуметтік жауапкершілік салаларында ерекше нәтижелерге жетіп келеді. Университет атақты шығыс философы және ғұлама ғалым Әбу Насыр әл-Фарабидің атымен аталады. Бұл Қазақстанның ғылыми қауымы үшін үлкен мәртебе мен жауапкершілік.

Дамыған заманда, тынымсыз тіршілік ағымында адам жанының тыныштығы, жан саулығы ерекше маңызды. Аталмыш, университетімізде «Жалпы және қолданбалы психология» мамандығы оқытылады. Әрбір ғылым, әрбір сала тынымсыз дамуды талап етеді. Жас ғылым нағыз мамандардың арқасында үздіксіз дамумен жаңашыл көзқарастарға ие. Адам психикасының ерекшеліктері, көзқарастары мен өзіндік дамуларын зерттей отырып адам жанын тереңінен ұғыну.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің студенттері, осыған орай, психология ғылымын тереңінен зерттей отырып, қоғамға жаңашылдық енгізуге нық әрі маңызды қадам жасауда. Университетте осы психология ғылымы бойынша білім алып жатқан студенттері адам бойындағы тұлғалық ерекшеліктер мен түрлі жағдайларда дұрыс шешім қабылдауға және даму мен өсу туралы практикалық, теориялық тұрғыда білім жүйесін игеруде.

Жасөспірім-бұл қарқынды физикалық, эмоционалды және психологиялық өзгерістермен сипатталатын адам өміріндегі ерекше және іргелі кезең. 11-12 мен 18-19 жас аралығындағы бұл кезең адамның болашақтағы мінез-құлқын анықтайтын тұлғаны, өзін-өзі бағалауды және құндылықтар жүйесін өзгертуде шешуші рөл атқарады. Жасөспірімдердің психологиялық ерекшеліктері гормоналды өзгерістер, тәуелсіздікке ұмтылу, жеке тұлғаны іздеу және тану сияқты бірқатар факторларға байланысты.

Әлеуметтік өмір мен достық жасөспірімдердің өмірінде маңызды орын алады. Сонымен қатар, топтың әсері өзгермелі де, жағымсыз да болуы мүмкін: жасөспірімдер әрқашан сау немесе сындарлы мінез-құлық үлгілеріне еліктеу қаупі бар. Ата аналар үшін қарым қатынастың жаңашылдығын және жасөспірімдердің әлеуметтік нормаларды қабылдау мен сақтау арасындағы тепе теңдікті сақтау қабілетін ескеру маңызды.

Қорытындылай келе, жасөспірім – бұл жеке тұлғаны іздеумен, эмоционалдылықтың жоғарылауымен, өзін-өзі бағалаудың өзгеруімен және тәуелсіздікке деген ұмтылыспен бірге жүретін психологиялық өзгерістердің көрінісі кезеңі деп айтуға болады. Осы кезеңнен сәтті өту үшін жасөспірімдерге ата-аналардың және қоршаған ортаның қолдауы мен түсінігі қажет. Салауатты атмосфера, ересектердің назары және жасөспірімді тыңдауға және түсінуге дайын болуы оның жеке дамуында шешуші рөл атқара алады және тұрақты, сенімді тұлғаны сақтауға көмектеседі

Болтаева А.М.
Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ,
психология ғылымдарының кандидаты, доцент м.а. Маханбетжан Ә. С. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ  студенті