Жасырын үндер: ерекше балалардың қоғамға бейімделуі

Бүгінгі таңда әр баланың қоғамға толыққанды енуі, өзін сенімді тұлға ретінде сезінуі аса маңызды. «Әр бала – болашақтың бір бөлшегі, әрі отбасы үшін ең қымбат қазына.» Баланың дамуына, тәрбиесіне жасалған көңіл тек отбасы емес, тұтас қоғамның болашағына әсер етеді. Бала – ата-ананың өміріндегі басты қуаныш, олардың арманы мен үмітінің көрінісі.Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Философия және саясаттану факультетінің жалпы және қолданбалы психология кафедрасы «Арнайы психология» пәні аясында дамуы қиындықтары бар балалар мен олардың отбасыларына психологиялық көмек көрсету әдістерін оқытуға ерекше көңіл бөледі. Бұл пән студенттерге терең білім беріп, өзекті мәселелерді талқылауға мүмкіндік туғызады.Адамның тұлға болып қалыптасуында ұстаздың рөлі зор. Ұстаз – білім нәрімен сусындатып, балаға бағыт беретін тұлға. Біз осы пәнді меңгеру барысында жалпы және қолданбалы психология кафедрасының оқытушысы, PhD Гүлнұр Нұрсайынқызының еңбегін ерекше атап өтеміз.«Психология» пәнінде қарастырылатын өзекті тақырыптардың бірі – есту қабілеті бұзылған балалардың психологиялық ерекшеліктері.

Есту қабілеті төмен дамыған балалар ақпарат қабылдауда, қарым-қатынас жасауда және қоғамға бейімделуде қиындықтарға тап болады. Оларға кешенді қолдау қажет, ол бірнеше бағытты қамтиды:

• Қарым-қатынас қажеттілігі. Дыбыстық сигналдарды қабылдауда қиындық тілдік дамудың кешігуіне әкелуі мүмкін.

• Эмоциялық қолдау. Өздерін толыққанды сезінбеу, қоғамнан оқшаулану балалардың психикалық жағдайына кері әсер етеді.

• Білім және өзін-өзі дамыту мүмкіндігі. Танымдық дамуы тежелген балалардың оқу үлгерімін арттыру үшін арнайы әдістемелер қолданылады.

• Әлеуметтік бейімделу. Қоғаммен байланыс орнату балалардың өзін-өзі тануына және тұлғалық дамуына оң әсер етеді.

Есту қабілеті төмен балаларға көмек көрсету психологиялық, педагогикалық және әлеуметтік бағыттарды біріктіре жүзеге асырылады. Бұл баланың жеке ерекшеліктерін ескеріп, оның әлеуетін арттыруға бағытталған.Қорытындылай келе, естуі нашар дамыған балаларға көрсетілетін психологиялық қолдау – олардың өмірлік мүмкіндіктерін кеңейтіп, қоғамға толыққанды кірісуіне жол ашатын маңызды құрал. Эмоциялық қолдау, коммуникациялық дағдыларды дамыту, ата-аналармен жұмыс және әлеуметтік бейімделу тренингтері арқылы балалар өзіне деген сенімін қалыптастырады, қоғамдағы орнын табады. Біз, ересектер, балалардың болашағы үшін жауаптымыз. Дер кезінде көрсетілген қолдау олардың потенциалын ашып, өмірін жеңілдетеді.

Ерекше балалардың болашағына сеніммен қарайық!

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

PhD, доцент м.а., Г.Н. Борбасова

«Психология» мамандығының 2 курс студенттері