Сабақтың тақырыбы

Компрессиялық (тікелей) нығыздауға құралдарды дайындау

Модульдің/пәннің атауы

Экструзия әдісімен пластмасаны қайта өңдеу

Мұғалімнің аты-жөні

Қарар Меруерт Ержанқызы

Пәні

Полимер өндірісінің технологиясы

Күні:

1. Жалпы ақпараттар (мәліметтер)

Экструдер мен экструзиялық желілерде бұйымдарды өндірудің технологиялық процесін жүзеге асыру Дәріс тезистері: 1.Компрессиялық нығыздау аппараты

Топ,курс

ПТ-9/22г тобы, 3 - курс

2.Оқыту (күтілетін) нәтижелері

Студенттерді өтіліп жатқан пән бойынша барлық заманауи тәсілдермен оқыту.

3. Оқу мақсаттары

Аталған процесті жетік меңгеру.

4.Бағалау критерийлері

Есте сақтау, ой түйіндеуге, шығармашылықпен жұмыс істеуге жұмылдыру, пәнге, тақырыпқа байланысты қызығушылықтарын дамыту.

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Әрекеттер

Ресурстар

Сабақтың басталуы

15 мин.

Ұйымдастыру кезеңі

Сәлемдесу!

Оқушыларды түгендеу.

Сынып тазалығына көңіл бөлу.

Сабақтың жоспары: Компрессиялық (тікелей) нығыздау әдісі пластикалық материалдарды белгілі бір қалыпқа келтіруде қолднаылуы және процестің артықшылықтары мен кемшіліктерін, қолдану салаларын зерттеу.

«Түсіндіру»

Сабақтың ортасы

15 мин.

І Тақырып. Компрессиялық нығыздаудың маңызы мен қолдану салалары

Әдістің артықшылықтары: уақыт пен ресурстарды үнемдеу, жоғары өнімділік

Процестің негізгі кезеңдері:

Материалды қалыпқа салу

Қысымды қосу және температураны реттеу

Өнімді қалыптан алу

Процеске әсер ететін негізгі факторлар (қысым, температура, уақыт)

Құралдарға қойылатын негізгі талаптар

Құралдың беріктігі, тозуға төзімділігі

Дәлдік пен ұзақ мерзімділік, сондай-ақ экологиялық талаптарға сәйкестік

Компрессиялық нығыздауға арналған құралдардың негізгі компоненттері

Матрица – құралдың негізгі бөлігі:

Түрлері: қозғалмалы және қозғалмайтын матрицалар

Материалдық қасиеттері: жоғары беріктік, жылуға төзімділік

Плунжер – материалды нығыздау үшін қолданылатын негізгі механизм:

Қысым деңгейін қамтамасыз ету және тұрақты тығыздау үшін маңызды

Құралдарды дайындау және құрастыру процесі

Дайындау сатылары:

Эскиздер мен сызбаларды жасау

Қажетті материалдарды таңдау (болат, шойын, алюминий)

Компоненттерді дайындау және жинау

Дайындау әдістері: фрезерлеу, токарлық өңдеу, шлифовка, құрастыру

Сынау және жөндеу ерекшеліктері: құралдың жұмысқа қабілеттілігін тексеру, ақауларды түзету

Қауіпсіздік талаптары мен экологиялық аспектілер

Құралдарды пайдалану кезінде қауіпсіздік шаралары (қолданушыны қорғау, құралды дұрыс пайдалану ережелері)

Қоршаған ортаға әсерді азайту тәсілдері (қалдықтарды қайта өңдеу, материалдарды тиімді пайдалану)

Яковлев А.Д. технология изготовления изделий из пластмасс. Л., «Химия», 1968.

35 мин

ІІ Тақырып. Компрессиялық (тікелей) нығыздау туралы маңызды ұғымдар.

Компрессиялық (тікелей) нығыздау – бұл қысым мен температураның әсерінен әртүрлі материалдарды (көбінесе полимерлер, резеңкелер немесе композиттер) қажетті пішінге келтіру үшін қолданылатын технологиялық процесс. Бұл әдіс пластикалық материалдарды, металды және басқа материалдарды қалыпқа салып, белгілі бір қалыпқа келтіру үшін пайдаланылады.

Компрессиялық (тікелей) нығыздау процесі

Компрессиялық нығыздау процесі бірнеше негізгі кезеңнен тұрады:

1. Материалды орналастыру

Бастапқы материал (шайыр, резеңке немесе басқа шикізат) қалыптың матрица бөлігіне салынады. Материал ұнтақ, гранула немесе таблетка түрінде болуы мүмкін.

2. Қысымды және температураны қолдану

Қалыптың бетіне жоғары қысым түсіріледі, ал қажетті жағдайда жылытқыштар арқылы температура да беріледі. Қысым және температура әсерінен материал жұмсарады және қалыптың ішіндегі бос орындарды толтырып, қалыптың пішінін алады.

3. Қатаю және суыту

Пішін қалыпқа келіп болған соң, материалдың қатуы үшін суыту процесі орындалады. Кейде материал тез қату үшін арнайы салқындату жүйелері қолданылады.

4. Өнімді алу

Материал толық қатқан соң, қысымды босатып, қалыптан дайын өнімді шығарып алады. Бұл өнімдер кейін қосымша өңдеулерден өтуі мүмкін.

Компрессиялық нығыздау артықшылықтары:

Қарапайым құрылым: Компрессиялық нығыздауға арналған құралдардың құрылымы салыстырмалы түрде қарапайым, сондықтан өндірістік желіде қолдану оңай.

Өндіріс тиімділігі: Бұл әдіс өндіріс уақытын үнемдеп, жоғары өнімділікті қамтамасыз етеді.

Шығынның аз болуы: Қажетті материал көлемі нақты есептеліп, қалдықтардың мөлшері азаяды.

Қолдану салалары

• Автомобиль өндірісі: әртүрлі пластикалық бөлшектер мен тығыздағыштарды жасау

• Электротехника және электроника: изоляциялық материалдарды, кабельдер үшін жабдықтар мен корпустарды дайындау

• Құрылыс материалдары: беріктігі жоғары құрылыс блоктарын өндіру

• Тұрмыстық және өнеркәсіптік тауарлар: пластикалық ыдыстар, қақпақтар, түрлі формадағы тұрмыстық бұйымдар

Компрессиялық нығыздау процесіне әсер ететін факторлар

1. Қысым: Қысымның деңгейі материалдың тығыздығын және беріктігін анықтайды. Төмен қысым материалдың жеткіліксіз нығыздалуына әкелсе, артық қысым материалдың деформациялануына немесе ақау пайда болуына себеп болуы мүмкін.

2. Температура: Жоғары температура материалдың ағып, тезірек қалыпқа келуін қамтамасыз етеді, бірақ артық температура материалдың құрамына әсер етуі мүмкін.

3. Уақыт: Қысымды қолдану уақыты материалдың қатаю деңгейін анықтайды. Материалдың толық қатуы үшін қажетті уақыт әртүрлі материалдарға байланысты өзгереді.

Компрессиялық нығыздау процесінде арнайы құралдар қолданылады, олардың негізгі компоненттері мыналар:

• Матрица (қалып): қалыптың негізгі бөлігін құрайды, материалға қажетті пішінді береді.

• Плунжер (сығу механизмі): материалды қажетті қысыммен нығыздау үшін қолданылады.

• Жылытқыштар: материалды қажетті температураға дейін қыздыру үшін керек.

Қорытынды: Компрессиялық (тікелей) нығыздау – қарапайым және тиімді әдіс ретінде көптеген өнеркәсіп салаларында кеңінен қолданылады. Бұл әдістің көмегімен өндірістік процесс тездетіліп, әртүрлі күрделі пішіндердегі өнімдер сапалы түрде дайындалады.

10 мин.

Инклюзивті студентке тапсырма:

1. Экструдер дегеніміз не?

2. Экструдер технологиясы дегеніміз не?

3. Компрессиялық нығыздау дегеніміз не?

Сабақтың аяқталуы

15 мин

Үй тапсырмасы. Компрессиялық нығыздау технологиясының артықшылықтары мен кемшіліктерін, қолдану салалары мен алынатын өнімдері туралы іздену.

Қолданылған әдебиеттер

1.Яковлев А.Д. технология изготовления изделий из пластмасс. Л., «Химия», 1968.

2.С.В.Власов, Э.Л.Калиничев и др. Основы технологии и переработки пластмасс. Учебник для вузов. –М.: Химия, 1995.

3. Интернет рессурстары

4. А. Нұрсұлтанов. «Құбырлар мен түтіктердің өндірісі». Алматы: Ғылым, 2020.

Т.А.Ә.Қарар Меруерт Ержанқызы

_______________қолы

Тел:8 771 158 51 44