Арнайы пәндер оқытушысы

Акпанова Индира Айдархановна

«Жеңіл өнеркәсіп және сервис колледжі» МКҚК

«Коучинг әдісін арнайы пәндер сабағында қолданудың тиімділігі.

Қазіргі таңда коучинг термині тиімді, әрі жаңа термин болып табылады. Дегенмен де, көптеген адамдар коучинг терминін жай ғана психотерапия немесе тренингтік жаттығулар деп санайды, алайда ол әдіс оқыту процесінде қолдануға тиімді, әрі қолжетерлік әдістердің негізгілері болып есептелінеді. Коучинг ілімі қазір әлемнің көптеген елдерінде табысты қолданылады. Алдымен ко- учинг сөзін анықтап алайық, коучинг (ағылш. coaching - оқыту, жаттықтыру) - консалтинг және тренинг әдісі; классикалық консалтинг пен тренингтен айырмашылығы - коуч кеңес және қатаң ұсыныстар бермейді, ол шешімді клиентпен бірлесе отырып іздестіреді. Ал психологиядан айырмашылығы коучингтегі мотивацияның бағытында. Коучпен жұмыс істеуде белгілі бір мақсатқа, өмірде және жұмыста жаңа, позитивті тұжырымдалған нәтижелерге жету ұйғарылады. Бұл анықтаманы жасаған коучингтің негізін қалаушы Джон Уитмор. «Коучинг адамға өз әлеуетін, қабілетін ашуға мүмкіндік береді. Коучинг кеңес бермейді, адамның өз сауалына жауапты өзі табуына көмектеседі. Оның жеке өмірде, кәсіби салада жоғары нәтижеге қол жеткізуіне жол ашады». Коучинг дамудың белгілі бір бағыттарын қарауға, нақты мәселлерді шешуге бағытталған технология. Коучинг икемді, бейімдеу технология ынтымақтастығы; бұл өмірінің түрлі салаларында сонымен қоса білім беруде де қолдануға мүмкіндік береді.

Коучинг инновациялық білім беруді дамыту және құрылуына байланысты ерекше маңызға ие.

Білім беру қызметтерінің жаңғырту жағдайында, жаңа білім беру техно- логияларын және ескі оқыту әдістері арасында жаңа талапкерлер мен қызметтерді дәстүрлі жеткізушілер арасындағы бәсекелестік жоғары оқу орындарының тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін маңызды болып табыла- ды. Қазіргі таңда студенттердің белсенділігін арттыру үшін, әсіресе студенттердің өзара басқаруы артуында бұл әдіс белсенді болып отыр. Шет елдерде бұл әдісті тек оқыту процесінде емес, сонымен бірге бизнесте де үнемді етіп қолданады, тіпті кейбіреулері өздеріне арнайы мамандық та алған. Оның негізгі технологиясы студенттердің жаңа белестерге жетіп, білікті маман болуына көмектеседі. Павел Безручко пікірінше, «Коучингтің бір ерекшелігі ол белгісіз бір қиындық жағдайдан шығуда өзі шешім қабылдауына көмектеседі. Кейіннен ол сол арқылы өзге адамдарға өз үлесін қосады.

Коучинг – ол студентке тиімді көмек беріп, өмірлік әрекеттерін орындауда әсерін тигізетін жағымды әрекет. Коучинг – болашақ психолог мамандарының көзқарасы бойынша ол клиентке жетістікке жетудегі мақсаттарын шешуіне өзіндік ықпалын тигізуші әдіс. Коучинг – ол студенттердің топ арасындағы қарым-қатынасын зерттеуге әсер етуші, өзінің жеке өміріне көмегін тигізуші әдіс. Коучинг әдісі адам өміріндегі барлық келеңсіз жағдайларды шешуге әсерін тигізеді, мысалы: білім алуда, отбасында, қиындық ситуацияларда және т.б. Коучинг оқу процесінде ол студенттердің бір – бірімен араласу барысында білім деңгейін жақсартуға, ақпарат алмасуға ықпалын тигізеді. Студенттердің топ ішіндегі мәселелерімен жеке мәселелері де сәйкестене бастайды. Коучингті ХХ шы ғасырдың негізгі мамандығы деп санауға әбден болады. Ол бірнеше бағыт бойынша дамиды: жеке коучинг, кәсіби коу- чинг, бизнес - коучинг және т.б. Коучинг – бұл өзінің мақсаттары мен міндеттерінен тұратын арнайы әдіс. Коучинг терминнің пайда болуына келетін болсақ, бұл студенттің мақсатқа жетуіндегі ең жаңа терминдерінің бірі болып саналады. Мұғалімнің дәріс беруі кезінде коучинг әдісі тиімді және интерактивті әдіс болып табылады. Коучинг тек, оқу процесін басқаруда ғана қолданылмайды, сонымен қатар педагогикалық қарым-қатынасты ұйымдастыруда, философия мен технологияның өзара байланысында сондай-ақ, студенттермен педагогтардың дамуына бағытталады. Коучинг технологиясын жеке және кәсіби дамуға қол жеткізу үшін тиімді әдістер жиынтығы ретінде жоғары білім беру жүйесінде қолдану тиімді, ол болашақ маманның мақсатқа жету жолдары мен шешімдерді қабылдауда тиімді. Білім беру жүйесінің ең негізгі міндеттерінің бірі оқытуды үйрету: негізгі білімдерді іздеу және оларды тал- дау болып табылады. Коучинг студенттердің танымдық мотивациясын белсендіру үшін мүмкіндік береді және өздігінен білім алуға және кәсіби өзін-өзі дамытуға үйретеді. Сондай-ақ, коучинг жоғары оқу орындарындағы түлектерді кәсіби қызметке дайындығын қалыптастыруда пайда- ланылуы керек. Коучинг технологияларын педагогикалық қарым-қатынаста пайдаланудың тиімділігі оқытуды ұйымдастыру ынтымақтастығының негізгі бағыттары, ғылыми қызметпен мақсаттар қою және ғылыми білімді қалыптастыру дағдыларын дамыту, оқуға ынталандыру бо- лып табылады. Осы тәсілдір арқылы оқытушы мен студент арасындағы ынтымақтастықты дамытып, бірге жұмыс жасауға бірінің еңбегін бірі бағалауына үйретеді. Сонымен қатар жауапкершілікті сезініп, шығармашылық әлеуетін жақсартуға мүмкіндік береді. Қәзіргі заман талабына байланысты коучинг әдістемесі сабаққа тиімді қолдану ретінде, жоғары білім беру жүйесін жаңғыртуды жүзеге асыру үшін ең үздік тәсіл болып табылады.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Ф.Бурнард «Тренинг межлистного взаимодействия» С-П. 2001 жыл.

2. Д.Корнеги « Как приобритеть друзей и оказовать влияние других» Киев 1989 жыл.

3. К.Рудестам «Групповая психотерапия» М. 1993 жыл.