Мақала: Мемлекеттік мектеп және халықаралық стандарт: IB MYP бағдарламасын енгізудің қазақстандық тәжірибесі

Аматы қаласы, Алатау ауданы, №201 мектеп-гимназия

Ағылшын тілі пәні мұғалімі:Сабыр Зейнеп Нурғалиқызы

Мемлекеттік мектеп және халықаралық стандарт: IB MYP бағдарламасын енгізудің қазақстандық тәжірибесі

Әлемдік білім беру кеңістігі қарқынды өзгеріп жатқан кезеңде мектептің басты міндеті тек білім беру емес, оқушыны болашақтың талаптарына дайындау болып отыр. Жасанды интеллект, цифрлық технологиялар және жаһандану жағдайында оқушылардан пәндік біліммен қатар сыни ойлау, зерттеу жүргізу, коммуникация және өзгерістерге бейімделу қабілеттері талап етіледі. Сондықтан бүгінде көптеген елдер ұлттық білім беру жүйесін халықаралық тәжірибелермен ұштастыруға ерекше мән беруде.

Қазақстан да бұл үдерістен тыс қалған жоқ. Соңғы жылдары елімізде халықаралық білім беру бағдарламаларына қызығушылық артып келеді. Алайда ұзақ уақыт бойы мұндай бағдарламалар негізінен жекеменшік немесе халықаралық мектептердің тәжірибесі ретінде қабылданып келді. Бүгінде жағдай өзгеріп жатыр. Мемлекеттік мектептер де халықаралық стандарттарды тиімді енгізуге қабілетті екенін дәлелдей бастады.

Соның жарқын мысалдарының бірі – біздің мектептің International Baccalaureate ұйымының Middle Years Programme (MYP) бағдарламасы бойынша халықаралық авторизация алуы.

Халықаралық тәжірибе мен ұлттық білім беру жүйесінің тоғысуы

IB бағдарламасы әлемнің 150-ден астам елінде жүзеге асырылып келеді және халықаралық деңгейде сапалы білім беру моделі ретінде танылған. Оның негізгі мақсаты – өз ойын еркін жеткізе алатын, зерттеуге құштар, жауапкершілігі жоғары және жаһандық мәселелерге бейжай қарамайтын тұлға тәрбиелеу.

Көпшілік арасында IB бағдарламасы қазақстандық мемлекеттік мектептердің оқу жүйесімен үйлеспейді деген пікір кездеседі. Алайда тәжірибе көрсеткендей, халықаралық бағдарламаның философиясы мен Қазақстандағы жаңартылған білім беру мазмұнының арасында ортақ құндылықтар аз емес.

Екі жүйенің де басты мақсаты – оқушыны дайын ақпаратты жаттауға емес, алған білімін өмірде қолдануға үйрету. Сондықтан MYP бағдарламасын енгізу ұлттық оқу бағдарламасынан бас тартуды емес, оны заманауи халықаралық әдістемелермен толықтыруды көздейді.

Біздің мектепте MYP қағидаттары мемлекеттік білім беру стандарттарымен үйлестіріліп, пәндердің мазмұны халықаралық контекст арқылы байытылды. Нәтижесінде оқушылар бір мезгілде әрі ұлттық оқу бағдарламасын меңгеріп, әрі халықаралық деңгейде сұранысқа ие құзыреттерді дамытатын мүмкіндікке ие болды.

Авторизация – мәртебе емес, жүйелі өзгеріс

IB авторизациясын алу бірнеше құжат рәсімдеумен шектелетін процесс емес. Бұл мектеп мәдениетін, оқыту тәсілдерін және бағалау жүйесін қайта қарауды талап ететін ұзақ мерзімді трансформация.

Авторизацияға дайындық барысында педагогтердің кәсіби дамуына ерекше көңіл бөлінді. Мұғалімдер халықаралық тренингтерден өтіп, зерттеуге негізделген оқыту, концептуалды білім беру және критериалды бағалау бағыттарында жаңа тәжірибе жинақтады.

Сонымен қатар пән мұғалімдері арасында ынтымақтастықтың жаңа форматы қалыптасты. Бұрын әр пән жеке қарастырылса, MYP аясында пәндер арасындағы байланыс күшейтіліп, оқушылардың алған білімін кешенді түрде қолдануына жағдай жасалды.

Бұл өзгерістердің барлығы мектептің күнделікті тәжірибесіне әсер етіп, оқыту үдерісінің сапасын жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік берді.

IB бағдарламасы қазақстандық оқушыларға не береді?

Бүгінгі еңбек нарығы тек академиялық білімді емес, әмбебап дағдыларды талап етеді. Осы тұрғыдан алғанда, IB бағдарламасының артықшылықтары ерекше.

Ең алдымен, оқушыларда сыни ойлау мәдениеті қалыптасады. Олар ақпаратты талдауға, түрлі көзқарастарды салыстыруға және өз ұстанымдарын дәлелдеуге үйренеді.

Екіншіден, зерттеушілік дағдылар дамиды. Оқушылар сұрақ қоя білуге, мәселені анықтауға, дереккөздерді сараптауға және қорытынды жасауға машықтанады. Бұл қабілеттер жоғары оқу орындарында да, кәсіби қызметте де маңызды рөл атқарады.

Үшіншіден, бағдарлама оқушылардың дербестігін арттырады. Олар өз оқуына жауапкершілікпен қарап, уақытты тиімді басқаруды үйренеді.

Төртіншіден, халықаралық көзқарас қалыптасады. Оқушылар жаһандық мәселелерді түсініп, түрлі мәдениеттерге құрметпен қарауға үйренеді. Бұл қазіргі әлемнің маңызды құзыреттерінің бірі саналады.

Мемлекеттік мектептер үшін жаңа мүмкіндік

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев білім сапасын арттыру мен халықаралық тәжірибелерді енгізудің маңыздылығын бірнеше рет атап өтті. Бұл тұрғыда мемлекеттік мектептердегі IB бағдарламалары еліміздің білім беру жүйесін дамытудағы маңызды қадамдардың бірі бола алады.

Халықаралық тәжірибе сапалы білімнің тек жекеменшік сектордың артықшылығы болмауы керектігін көрсетеді. Мемлекеттік мектептерде халықаралық бағдарламалардың енгізілуі білім беру мүмкіндіктерінің теңдігін қамтамасыз етуге және оқушылардың әлеуетін толық ашуға ықпал етеді.

Біздің мектептің MYP бағдарламасы бойынша авторизация алуы – осы бағыттағы нақты нәтижелердің бірі. Бұл жетістік тек бір білім беру ұйымының табысы емес, қазақстандық мемлекеттік мектептердің халықаралық стандарттарға сәйкес дамуға қабілетті екенін көрсететін маңызды көрсеткіш.

Болашаққа бағдарланған білім

Білім беру саласындағы ең үлкен жетістік – оқушыларды емтиханға емес, өмірге дайындау. IB MYP бағдарламасының басты құндылығы да осында.

Халықаралық стандарттар мен ұлттық құндылықтарды үйлестіре отырып, мемлекеттік мектептер XXI ғасырдың жаңа талаптарына жауап беретін білім беру ортасын қалыптастыра алады. Мұндай мектептерде тәрбиеленген оқушылар тек жоғары нәтижелерге қол жеткізіп қана қоймай, қоғамның дамуына үлес қоса алатын жауапты азаматтар болып қалыптасады.

Сондықтан мемлекеттік мектептердегі IB тәжірибесі – жекелеген жобаның жетістігі емес, Қазақстан білімінің болашағына жасалған инвестиция деп бағалауға толық негіз бар.