МАСС-МЕДИА МЕН АҚПАРАТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК

Изетай Ақерке

Алматы қаласы

МАСС-МЕДИА МЕН АҚПАРАТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК

Қазіргі ақпараттық дәуірде масс-медиа мен ақпараттық қауіпсіздік мәселелері маңызды рөл атқарады. Масс-медиа қоғамды ақпаратпен қамтамасыз ету, қоғамдық пікір қалыптастыру және азаматтарды түрлі мәселелермен таныстырудың негізгі құралы болып табылады. Алайда, оның қуатты әсері мен мүмкіндіктері ақпараттық қауіпсіздікке қатысты бірқатар мәселелерді туындатады.

Масс-медиа қоғамның ақпараттық құрылымының негізі ретінде маңызды функция атқарады. Телевидение, радио, газеттер, интернет және әлеуметтік желілер арқылы таралатын ақпарат адамдардың ойлау және қабылдау қабілеттеріне айтарлықтай әсер етеді. Мысалы, саяси науқандар, әлеуметтік мәселелер мен дағдарыстар масс-медиа арқылы кеңінен жарияланып, қоғамдық пікір қалыптастыруға үлкен ықпал етеді.

Дегенмен, масс-медиа тек қоғамды әр түрлі оқиғалар мен мәселелер туралы хабардар етіп қана қоймай, кейде ақпаратты манипуляциялау арқылы жеке тұлғалардың немесе топтардың мүдделеріне қызмет етеді. Мұндай жағдайлар ақпараттық қауіпсіздік тұрғысынан үлкен мәселе туындатады. Қазіргі уақытта интернетте кеңінен таралған жалған ақпарат, фейк жаңалықтар мен манипуляциялар ақпараттық қауіпсіздікке айтарлықтай қатер төндіреді.

Ақпараттық қауіпсіздікке төнетін осы қатерлерді болдырмау үшін, масс-медиа мен ақпараттық кеңістікті реттеу, тексерілген ақпаратты тарату, ақпаратты манипуляциялауға жол бермеу қажет. Сонымен қатар, қоғамда ақпараттық сауаттылықты арттыру және адамдардың ақпараттық қауіпсіздік туралы түсінігін кеңейту маңызды міндет болып табылады.

Масс-медиа мен ақпараттық қауіпсіздік арасындағы байланыс

1. Фейк жаңалықтар және манипуляциялар
   Масс-медиа арқылы таралатын жалған ақпараттар мен фейк жаңалықтар қоғамда қорқыныш, үрей, және сенімсіздік тудырады. Мысалы, саяси және әлеуметтік мәселелер бойынша жалған ақпараттың таралуы қоғамды бұрмаланған пікірлерге негізделген шешімдер қабылдауға мәжбүр етуі мүмкін. Бұл жағдай ақпараттық қауіпсіздікке үлкен қауіп төндіреді, себебі адамдардың дұрыс әрі шынайы ақпаратқа қол жеткізе алмауы олардың жеке және қоғамдық өміріне теріс әсер етеді.

2. Ақпараттық шабуылдар
   Қазіргі заманғы ақпараттық қауіпсіздік мәселелері көбінесе кибершабуылдармен байланысты. Масс-медиа ресурстарын хакерлердің бұзуы немесе оларды манипуляциялау арқылы мемлекеттер мен ұйымдарға зиян келтіруі мүмкін. Әсіресе, әлеуметтік желілер мен онлайн медиа арқылы ақпараттық шабуылдар жиі кездеседі, бұл қоғамдық пікір мен мемлекетаралық қатынастарға теріс әсер етуі мүмкін.

3. Жеке деректердің қауіпсіздігі
   Масс-медиа интернет-журналдары, әлеуметтік желілер мен онлайн-платформалар арқылы ақпарат таратуда жеке деректердің сақталуы мен қорғауына үлкен назар аудару қажет. Жеке тұлғалардың деректерінің заңсыз пайдалануына жол бермеу үшін ақпараттық қауіпсіздік шаралары күшті болуы тиіс. Мұндай қауіпсіздік шаралары әсіресе саяси, қаржылық және әлеуметтік ақпаратпен байланысты жүйелерде маңызды.

Интернетте ақпараттың әртүрлі көздерінен таралатын мәліметтер бар. Олардың арасында сенімді әрі дәлелді ақпараттар да, қате немесе жалған мәліметтер де кездеседі. Мысалы, ғылыми зерттеулер, мемлекеттік ұйымдар мен білім беру мекемелерінің ресми сайттарынан алынған мәліметтер көбінесе сенімді болып табылады. Алайда, интернетте тек жеке адамдардың пікірлері мен блог жазбалары, форумдар немесе әлеуметтік желілерден алынған ақпараттар тексерілмеген болуы мүмкін. Біз ақпаратты іздеу, жұмыс жасау, әлеуметтік желілерде байланыс орнату, оқу және басқа да көптеген мақсаттарда интернетті пайдалана отырып, көптеген мәліметтерге қол жеткіземіз. Бірақ, интернеттегі ақпараттардың дұрыстығына қатысты сұрақтар жиі туындайды. Бұл мәселеге тереңірек үңілуіміз қажет.

Интернеттегі ақпараттардың дұрыстығын анықтау қазіргі заманда өте маңызды. Ол үшін тексерілген және сенімді дереккөздерге сүйену, сондай-ақ жалған ақпараттың таралуына жол бермеу қажет. Интернеттегі ақпараттардың дұрыстығын тексерудің бірнеше тиімді әдістері бар. Біріншіден, ақпараттың бірнеше дереккөздерінен салыстырмалы түрде тексерілуі маңызды. Егер бір жаңалықты тек бір ғана сайт немесе әлеуметтік желі жариялаған болса, оны тексеріп, басқа сенімді ақпарат көздерінен қайта қарап алу қажет. Сонымен қатар, ақпараттың авторы немесе сайтының сенімділігіне назар аудару керек. Мысалы, ғылыми зерттеулер мен ресми жаңалықтарды жариялайтын сайттар әдетте дәл әрі негізделген ақпарат береді.

Масс-медиа– бізге білім алу мен ақпараттану үшін керемет мүмкіндік болса да, оның дұрыс пайдаланылуы бізден сауаттылықты және жауапкершілікті талап етеді.