Мектеп жасына дейінгі балалардың тыңдалым (аудирование) дағдысын дамыту

Балабақша жасындағы балалардың тыңдалым (аудирование) дағдысын дамыту — бұл тек есту емес, естіген ақпаратты ұғу, талдау және оған сезіммен жауап беру қабілетін қалыптастыру. Бұл жаста баланың зейіні тұрақсыз болғандықтан, жұмысты ойын және қызықты іс-әрекеттер арқылы жүргізген тиімді.

Балабақша жасындағы балалардың тыңдалым қабілетін арттыруға арналған негізгі бағыттар мен әдіс-тәсілдер:

1. Ойын арқылы дамыту (Дидактикалық ойындар)

Ойын — мектеп жасына дейінгі балалардың негізгі іс-әрекеті. Тыңдалымды дамытуға арналған танымал ойындар:

* «Сиқырлы дыбыстар»: Балаларға жазылған табиғат дыбыстарын (жаңбырдың шатыры, құстардың шиқылы, судың сылдыры) тыңдатып, ненің дыбысы екенін табуды ұсыну.

* «Телефон» ойыны: Тәрбиеші бір сөзді немесе қысқа сөйлемді бірінші баланың құлағына сыбырлайды, ол келесіге жеткізеді. Соңғы бала сөзді дауыстап айтады. Бұл зейін қойып тыңдауға үйретеді.

* «Кім шақырды?»: Бір бала теріс қарап тұрады, ал басқа бала оның есімін атайды. Тұрған бала кімнің дауысы екенін тануы тиіс.

2. Сөйлеу мәдениеті мен ертегілер

Ертегі айту — тыңдалымды дамытудың ең байырғы әрі нәтижелі жолы.

* Интонациямен оқу: Тәрбиеші кейіпкерлердің дауысын өзгертіп, эмоциямен оқуы керек. Бұл баланың қызығушылығын оятып, ұзақ уақыт тыңдауға итермелейді.

* «Жалғасын тап»: Ертегінің ең қызықты жеріне келгенде тоқтап, «Ары қарай не болды деп ойлайсыңдар?» деп сұрау.

* Тізбекті ертегі: Балалармен бірге ертегіні кезекпен айту. Әр бала алдыңғы баланың айтқанын тыңдап барып, өз ойын қосады.

3. Фонематикалық есту қабілетін жетілдіру

Бұл — сөз ішіндегі дыбыстарды ажырата білу қабілеті.

* «Шапалақ соқ»: Тәрбиеші белгілі бір дыбысты (мысалы, "Р" дыбысы) айтқанда немесе сол дыбысы бар сөзді айтқанда балалар шапалақ ұруы керек.

* Ұйқасын тап: Қарапайым өлең жолдарының соңғы сөзін ұйқасына қарай балаларға тапқызу.

Педагогтар мен ата-аналарға кеңес:

Дамытушы ортаның маңызы

Балабақша тобында «Дыбыстар бұрышы» болуы тиіс. Онда әртүрлі музыкалық аспаптар (қоңырау, дабыл, сырнай), дыбыс шығаратын ойыншықтар және аудиоертегілер жинақталғаны жөн.

Осы бағытта нақты бір жас тобына (кіші, орта немесе ересек топ) арналған сабақ жоспарын құрастырып беруімді қалайсыз ба?