МЕКТЕП ОҚУШЫЛАРЫНА КӘСІБИ БАҒЫТ-БАҒДАР БЕРУГЕ АРНАЛҒАН ТРЕНИНГТЕР ЖИНАҒЫ

Тақырып бойынша 11 материал табылды

МЕКТЕП ОҚУШЫЛАРЫНА КӘСІБИ БАҒЫТ-БАҒДАР БЕРУГЕ АРНАЛҒАН ТРЕНИНГТЕР ЖИНАҒЫ

Материал туралы қысқаша түсінік
Мектеп оқушыларына кәсіби бағыт-бағдар беруге арналған тренингтер жинағы – оқушылардың өзін-өзі тануы, қабілеттерін, қызығушылықтарын және кәсіби бейімділіктерін анықтауы үшін жасалған практикалық әдістемелік құрал. Бұл тренингтер 7–11 сынып оқушыларының жас ерекшеліктерін, психологиялық даму деңгейін және кәсіби таңдауға дайындық деңгейін ескере отырып құрылды.
Материалдың қысқаша нұсқасы

«Бүркітті ауылыныың №20 ЖББ мектебі» КММ









МЕКТЕП ОҚУШЫЛАРЫНА

КӘСІБИ БАҒЫТ-БАҒДАР БЕРУГЕ АРНАЛҒАН

ТРЕНИНГТЕР ЖИНАҒЫ

(әдістемелік құрал)































Бүркітті ауылы

2026 жыл


Құрастырушы:

"Бүркітті ауылының №20 жалпы білім беретін мектебі" коммуналдық мемлекеттік мекемесінің педагог-кәсіби бағдар берушісі

Жумагулова Назым Ахтановна ..................




Пікір жазған:

Раулова Карашаш Бизаковна, "Бүркітті ауылының №20 жалпы білім беретін мектебі" коммуналдық мемлекеттік мекемесі директорының тәрбие жұмысы жөніндегі орынбасары, орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, педагог-зерттеуші.






"Бүркітті аулының №20 жалпы білім беретін мектебі" коммуналдық мемлекеттік мекемесінің әдістемелік кеңесі ұсынған

2026 ж. «____»_______ №______хаттама

Хатшы:_______________

қолы






















МАЗМҰНЫ




Кіріспе

1. Кәсіби бағыт-бағдар берудің мақсат-міндеттері

1.2. 7–11 сынып оқушыларына кәсіби бағдар берудің жас ерекшелік

сипаттамасы.

  1. Тренингтерді ұйымдастырудың әдістемелік негіздері

2.1. Кәсіби бағыт-бағдар беруге арналған тренингтер мазмұны
    7–8 сынып оқушыларына арналған тренингтер
    9 сынып оқушыларына арналған тренингтер
    10–11 сынып оқушыларына арналған тренингтер

3. Тренинг нәтижесін бағалау және рефлексия

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер































Кіріспе

Қазіргі кезеңдегі қоғамның әлеуметтік-экономикалық даму жағдайы, ғылым мен техниканың жедел ілгерілеуі, цифрландыру үдерісі және еңбек нарығы құрылымының үнемі өзгеруі білім беру жүйесіне жаңа талаптар қойып отыр. Осы өзгерістер жағдайында жас ұрпақты өмірге, еңбекке және саналы кәсіби қызметке дайындау – жалпы білім беретін мектептің маңызды міндеттерінің бірі болып табылады. Әсіресе оқушылардың болашақ мамандығын дұрыс таңдай білуі олардың тұлғалық дамуы мен өмірлік табысының негізгі факторларының бірі ретінде қарастырылады.

Мектеп оқушыларының кәсіби бағыт-бағдарын қалыптастыру – күрделі әрі көпқырлы педагогикалық-психологиялық үдеріс. Ол оқушының жеке қабілеті мен қызығушылығын, психологиялық ерекшеліктерін, құндылық бағдарларын, сондай-ақ қоғам мен еңбек нарығының сұраныстарын үйлестіруді талап етеді. Алайда тәжірибе көрсеткендей, көптеген оқушылар мамандық таңдауда кездейсоқтыққа, ата-ананың немесе ортаның ықпалына сүйенеді, өз мүмкіндіктерін толық тани алмайды. Мұндай жағдайлар болашақта кәсіби қанағаттанбаушылыққа, еңбек қызметіне деген қызығушылықтың төмендеуіне әкелуі мүмкін.

7–11 сынып кезеңі – оқушы тұлғасының қалыптасуындағы аса маңызды кезеңдердің бірі. Бұл уақытта оқушыларда өзіндік сана, болашаққа деген көзқарас, өмірлік жоспарлар қалыптаса бастайды. 7–8 сыныпта кәсіби қызығушылықтар енді ғана пайда болып, танымдық сипатта болса, 9- сыныпта мамандық таңдау мәселесі нақты әрі өзекті бола түседі. Ал 10–11 сыныптарда оқушылар болашақ кәсіби жолын анықтап, нақты шешім қабылдауға дайындық кезеңінен өтеді. Осыған байланысты кәсіби бағдар беру жұмысы үздіксіз, жүйелі және жас ерекшеліктеріне сәйкес ұйымдастырылуы қажет.

Қазіргі таңда мектептерде кәсіби бағдар беру жұмыстары жүргізілгенімен, олардың мазмұны мен формалары әрдайым тиімді бола бермейді. Сондықтан оқушылардың белсенді қатысуына негізделген, практикалық бағыттағы, интерактивті әдістерді қолданатын тренингтік жұмыстардың маңызы артып отыр. Тренингтер оқушылардың өзін-өзі тануына, кәсіби қызығушылықтарын анықтауына, шешім қабылдау дағдыларын дамытуға және болашақ мамандығына саналы көзқарас қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Осы тұрғыда ұсынылып отырған «Мектеп оқушыларына кәсіби бағыт-бағдар беруге арналған тренингтер жинағы» атты әдістемелік құралдың өзектілігі айқындалады. Құрал мектептің педагог-кәсіби бағдар берушілеріне, психологтарына, сынып жетекшілеріне арналған және 7–11 сынып оқушыларымен кәсіби бағдар беру жұмысын жүйелі түрде ұйымдастыруға бағытталған.

Әдістемелік құралдың негізгі мақсаты – 7–11 сынып оқушыларының кәсіби өзін-өзі анықтауына жағдай жасау, олардың жеке қабілеті мен қызығушылықтарын ескере отырып, болашақ мамандықты саналы әрі жауапкершілікпен таңдауға бағыттау.

Қойылған мақсатқа жету үшін келесі міндеттер анықталады:

  • оқушылардың жеке қызығушылықтарын, бейімділіктері мен қабілеттерін анықтауға көмектесу;

  • мамандықтар әлемі туралы жан-жақты, жүйелі ақпарат беру;

  • еңбек нарығындағы сұранысқа ие мамандықтармен таныстыру;

  • оқушылардың өзін-өзі тану және өзіндік бағалау дағдыларын дамыту;

  • мамандық таңдаудағы қателіктердің алдын алу;

  • саналы шешім қабылдау және кәсіби жоспар құру біліктіліктерін қалыптастыру;

  • оқушылардың болашаққа деген жауапкершілік көзқарасын дамыту.

Ұсынылып отырған тренингтер жинағы интерактивті әдістерге негізделіп, оқушылардың белсенділігін арттыруға, олардың кәсіби бағдарлану деңгейін көтеруге және тұлғалық дамуына ықпал етуге бағытталған.


7-11 сынып оқушыларына кәсіби бағдар берудің жас ерекшелік сипаттамасы

Жалпы білім беретін мектептің 7–11 сынып оқушылары жасөспірімдік және ерте жастық кезеңді қамтиды. Бұл кезең тұлғаның өзін-өзі тануы, өмірлік мақсаттарын айқындауы және болашақ кәсіби жолын таңдауға дайындалуы тұрғысынан аса маңызды болып табылады. Сондықтан кәсіби бағдар беру жұмысы оқушылардың психологиялық, физиологиялық және әлеуметтік жас ерекшеліктерін ескере отырып ұйымдастырылуы қажет.

7–8 сынып оқушыларының жас ерекшелік сипаттамасы

7–8 сынып оқушылары (12–14 жас) – жасөспірімдік кезеңнің бастапқы сатысында болады. Бұл кезеңде оқушылардың қызығушылықтары тұрақсыз, эмоциялық әсерге бейім келеді және түрлі қызмет түрлеріне қызығушылық танытады. Олар өз мүмкіндіктерін толық бағалай алмайды, мамандық туралы түсінігі көбіне сыртқы белгілермен (атағы, жалақысы, формасы) шектеледі.

Осы жастағы оқушылар үшін кәсіби бағдар беру жұмысы таныстыру және ақпараттандыру сипатында жүргізілуі тиіс. Негізгі назар:

  • мамандықтар әлемімен таныстыруға;

  • әртүрлі еңбек түрлерінің маңызын түсіндіруге;

  • оқушының қызығушылықтары мен бейімділіктерін анықтауға;

  • өзін-өзі тану дағдыларын дамытуға бағытталады.

Бұл кезеңде ойын элементтері, рөлдік ойындар, топтық тапсырмалар, шығармашылық жаттығулар тиімді нәтиже береді.

9 -сынып оқушыларының жас ерекшелік сипаттамасы

9 сынып оқушылары (14–15 жас) – кәсіби өзін-өзі анықтаудың өтпелі кезеңінде болады. Бұл жаста оқушылар болашақта оқуын жалғастыру немесе еңбек жолын бастау мәселесімен бетпе-бет келеді. Осыған байланысты мамандық таңдауға деген қызығушылық пен жауапкершілік арта түседі.

Оқушылар өз қабілеттерін бағалауға, мүмкіндіктерін салыстыруға талпынады, алайда кәсіби шешім қабылдауда сенімсіздік пен күмән жиі байқалады. Бұл кезеңде кәсіби бағдар беру жұмысының басты мақсаты – оқушыларға саналы таңдау жасауға көмектесу.

Негізгі бағыттар:

  • қабілеттер мен кәсіби бейімділіктерді диагностикалау;

  • мамандық таңдаудағы қателіктердің алдын алу;

  • шешім қабылдау дағдыларын дамыту;

  • ата-анамен бірлескен жұмыс ұйымдастыру.

Пікірталас, жағдайлық тапсырмалар, психологиялық тесттер бұл жаста тиімді әдістер болып табылады.

10–11 сынып оқушыларының жас ерекшелік сипаттамасы

10–11 сынып оқушылары (16–17 жас) – ерте жастық кезеңге аяқ басады. Бұл кезеңде оқушылардың өмірлік жоспарлары мен кәсіби мақсаттары біршама айқындалады. Олар болашақ мамандығына, оқу орнына, кәсіби талаптарға саналы түрде назар аудара бастайды.

Оқушыларда өзіндік пікір қалыптасып, жауапкершілік деңгейі артады, алайда кәсіби таңдауға байланысты алаңдаушылық, қобалжу байқалуы мүмкін. Сондықтан кәсіби бағдар беру жұмысы қолдау және нақты бағыт беру сипатында ұйымдастырылуы қажет.

Негізгі міндеттер:

  • кәсіби жоспар құруға көмектесу;

  • мамандыққа қойылатын талаптарды талдау;

  • еңбек нарығы мен білім беру мүмкіндіктері туралы ақпарат беру;

  • өзін-өзі бағалау мен сенімділікті арттыру.

Бұл кезеңде жеке кеңес беру, кәсіби жоспар картасы, эссе жазу, рефлексиялық жұмыстар тиімді нәтиже береді.


Тренингтерді ұйымдастырудың әдістемелік негіздері

Мектеп оқушыларына кәсіби бағыт-бағдар беруге арналған тренингтер оқушылардың тұлғалық ерекшеліктерін, жас айырмашылықтарын және психологиялық даму деңгейін ескере отырып ұйымдастырылуы тиіс. Тренингтік жұмыс кәсіби өзін-өзі анықтауға ықпал ететін тиімді педагогикалық құралдардың бірі болып табылады, себебі ол оқушылардың белсенді қатысуына, өзара әрекеттесуіне және тәжірибе арқылы үйренуіне негізделеді.

Тренингтік жұмыстың негізгі мақсаты

Тренингтердің басты мақсаты – оқушылардың өзін-өзі тануына жағдай жасау, кәсіби қызығушылықтары мен бейімділіктерін анықтау, саналы мамандық таңдау дағдыларын қалыптастыру және болашаққа қатысты жауапты шешім қабылдауына қолдау көрсету.

Тренингтерді ұйымдастыру қағидаттары

Тренингтерді жоспарлау және өткізу барысында келесі әдістемелік қағидаттар басшылыққа алынады:

  • Жас ерекшелігін ескеру қағидаты – тренинг мазмұны 7–11 сынып оқушыларының психологиялық және әлеуметтік даму деңгейіне сәйкес құрылуы тиіс.

  • Белсенділік қағидаты – әрбір оқушының тренингке еркін қатысуына, өз ойын білдіруіне мүмкіндік беріледі.

  • Еріктілік қағидаты – оқушының жеке пікіріне құрметпен қарап, тренингке қатысуға мәжбүрлеуге жол берілмейді.

  • Практикалық бағыттылық қағидаты – тренинг тапсырмалары өмірлік жағдаяттармен байланыстырылады.

  • Қауіпсіз психологиялық орта қағидаты – сенімді, қолайлы атмосфера қалыптастырылады.

  • Рефлексия қағидаты – әрбір тренинг соңында қорытынды жасап, кері байланыс ұйымдастырылады.

Тренинг формалары мен әдістері

Тренингтер негізінен топтық формада өткізіледі. Қатысушылар саны 10–20 оқушыдан аспауы ұсынылады. Қолданылатын негізгі әдістер:

  • топтық және жұптық жұмыс;

  • рөлдік және іскерлік ойындар;

  • психологиялық жаттығулар;

  • жағдайлық тапсырмалар;

  • пікірталас және ой бөлісу;

  • тестілеу және өзін-өзі бағалау парақтары.

Бұл әдістер оқушылардың танымдық белсенділігін арттырып, кәсіби бағдарға деген қызығушылығын күшейтеді.

Тренинг құрылымы

Әрбір тренинг үш негізгі кезеңнен тұрады:

  1. Кіріспе кезең
    Мақсаты – оқушыларды тренингке психологиялық тұрғыдан дайындау, сенімді атмосфера қалыптастыру.
    Бұл кезеңде сергіту жаттығулары, танысу ойындары жүргізіледі.

  2. Негізгі кезең
    Кәсіби бағдарға бағытталған жаттығулар, ойындар, тапсырмалар орындалады. Оқушылар өз қабілеттерін, қызығушылықтарын талдайды, мамандықтар туралы ақпарат алады.

  3. Қорытынды кезең
    Рефлексия жүргізіледі, оқушылар өз әсерлерімен бөліседі, алған білімдерін қорытындылайды.

Тренинг жүргізушінің (педагогтің) рөлі

Тренинг жүргізуші педагог немесе психолог бағыттаушы, ұйымдастырушы рөлін атқарады. Ол:

  • оқушылардың белсенді қатысуын қамтамасыз етеді;

  • топтағы өзара сыйластықты қадағалайды;

  • әрбір оқушының пікірін ескеріп, қолдау көрсетеді;

  • тренинг мақсатының орындалуын қамтамасыз етеді.

Тренинг нәтижесін бағалау

Тренинг нәтижесі оқушылардың белсенділігі, өз ойларын ашық білдіруі, кәсіби қызығушылықтарының айқындалуы арқылы бағаланады. Бағалау формалары:

  • ауызша кері байланыс;

  • рефлексиялық парақтар;

  • сауалнамалар.

Тренингтерді жүйелі түрде өткізу оқушылардың кәсіби өзін-өзі анықтау деңгейін арттырып, болашақ мамандық таңдаудағы сенімділігін күшейтеді.

Кәсіби бағыт-бағдар беруге арналған тренингтер мазмұны

Кәсіби бағыт-бағдар беруге арналған тренингтер 7–11 сынып оқушыларының жас және психологиялық ерекшеліктерін ескере отырып құрылды. Әрбір жас кезеңінде тренингтердің мазмұны оқушылардың танымдық деңгейіне, кәсіби қызығушылығының қалыптасу сатысына және болашақ мамандық таңдауына дайындығына сәйкес ұйымдастырылады.

Сынып

Тренинг атауы

Мақсаты

Ұзақтығы

Құралдар


Негізгі жаттығулар/Барысы

7–8

Менің қызығушылықтарым әлемі

Оқушылардың қызығушылықтары мен бейімділіктерін анықтау

40–45 мин

А4 қағаз, қарындаш, стикер, флипчарт


Кіріспе: «Жылы лебіз»Негізгі: «Қызығушылық шеңбері», «Мен нені жақсы көремін?»Қорытынды: Рефлексия

7–8

Мамандықтар әлеміне алғашқы қадам

Мамандықтар туралы жалпы түсінік қалыптастыру

40 мин

Мамандық суреттері, карточкалар, интерактивті тақта


Кіріспе: Мамандық туралы әңгімеНегізгі: «Мамандықты таны»Қорытынды: Сүйікті мамандықтарды атап өту

7–8

Еңбек – өмір негізі

Еңбектің адам өміріндегі рөлі мен маңызын түсіндіру

35–40 мин

Слайд, презентация, флипчарт


Кіріспе: ТалқылауНегізгі: Еңбек түрлері мен қоғамдағы рөлін талдауҚорытынды: Қорытынды пікірлер

9

Менің қабілеттерім мен мүмкіндіктерім

Қабілеттерді анықтау және өзін-өзі бағалау

45 мин

Психологиялық тест парақтары, бағалау кестесі, қалам


Кіріспе: Қабілет пен мамандық байланысыНегізгі: Тест, «Мен неде мықтымын?»Қорытынды: Пікір алмасу

9

Мамандық таңдаудағы қателіктер

Саналы таңдау жасауға үйрету

40 мин

Жағдайлық тапсырмалар, флипчарт


Кіріспе: Қателіктерді таныстыруНегізгі: «Жағдайдан шығу»Қорытынды: Топтық талқылау

9

Менің таңдауым – менің болашағым

Жауапты шешім қабылдауға үйрету

40–45 мин

Флипчарт, маркерлер


Кіріспе: Тақырыпқа кіріспеНегізгі: Талдау, пікірталасҚорытынды: Қорытынды рефлексия

10–11

Менің болашақ кәсіби жолым

Кәсіби мақсат қою және жоспарлау

45 мин

А4 қағаз, қалам, жоспар үлгісі


Кіріспе: Болашақ жоспарлауНегізгі: «5 жылдан кейінгі мен», кәсіби жоспар картасыҚорытынды: Рефлексия

10–11

Мамандыққа қойылатын талаптар

Таңдалған мамандыққа қажетті дағдылар мен қасиеттерді түсіндіру

40–45 мин

Флипчарт, карточка, слайд


Кіріспе: Мамандық талаптарыНегізгі: Талдау, салыстыру, топтық жұмысҚорытынды: Қорытынды пікірлер

10–11

Мамандық таңдау – өмірлік шешім

Өмірлік маңызды шешім қабылдау дағдыларын дамыту

40 мин

Эссе парақтары, қалам


Кіріспе: Жауапкершілік туралы әңгімеНегізгі: «Менің таңдауым» эссеҚорытынды: Рефлексиялық сұрақтар


7–8 сынып оқушыларына арналған тренингтер

Бұл кезеңде кәсіби бағдар беру жұмысы танымдық және таныстыру сипатында жүргізіледі. Негізгі мақсат – оқушылардың әртүрлі мамандықтарға деген қызығушылығын ояту және өзін-өзі тануына жағдай жасау.

1. «Менің қызығушылықтарым әлемі» тренингі

Мақсаты: оқушылардың жеке қызығушылықтарын, бейімділіктерін анықтау.
Мазмұны:
Тренинг барысында оқушылар өздеріне ұнайтын іс-әрекеттерді анықтап, қызығушылықтарының қай салаға жақын екенін талдайды.
Жаттығулар:

  • «Қызығушылық шеңбері»

  • «Мен нені жақсы көремін?»

  • Топтық талқылау

2. «Мамандықтар әлеміне алғашқы қадам» тренингі

Мақсаты: мамандықтар туралы жалпы түсінік қалыптастыру.
Мазмұны:
Оқушылар түрлі мамандықтармен, олардың қоғамдағы рөлімен танысады.
Жаттығулар:

  • «Мамандықты таны» ойыны

  • Суреттер мен бейнематериалдар арқылы талдау

  • Сұрақ-жауап

3. «Еңбек – өмір негізі» тренингі

Мақсаты: еңбекке құрмет сезімін қалыптастыру.
Мазмұны:
Еңбектің адам өміріндегі маңызы, әр мамандықтың қоғам үшін қажеттілігі түсіндіріледі.


9 - сынып оқушыларына арналған тренингтер

9 сынып – кәсіби өзін-өзі анықтаудың шешуші кезеңі. Бұл жаста тренингтер оқушыларды саналы таңдау жасауға бағыттайды.

1. «Менің қабілеттерім мен мүмкіндіктерім» тренингі

Мақсаты: оқушылардың қабілеттерін анықтау және бағалау.
Мазмұны:
Оқушылар өз күшті және әлсіз жақтарын талдап, қабілет пен мамандық арасындағы байланысты түсінеді.
Жаттығулар:

  • психологиялық тесттер;

  • өзін-өзі бағалау парақтары;

  • «Мен неде мықтымын?» тапсырмасы.

2. «Мамандық таңдаудағы қателіктер» тренингі

Мақсаты: саналы әрі жауапты таңдау жасауға үйрету.
Мазмұны:
Мамандық таңдауда жиі кездесетін қателіктер талданып, олардың алдын алу жолдары қарастырылады.
Жаттығулар:

  • жағдайлық тапсырмалар;

  • пікірталас;

  • өмірлік мысалдарды талдау.

3. «Менің таңдауым – менің болашағым» тренингі

Мақсаты: мамандық таңдауға жауапкершілікпен қарауға тәрбиелеу.
Мазмұны:
Оқушылар өз таңдауының болашақ өміріне әсерін түсінеді.


10–11 сынып оқушыларына арналған тренингтер

Бұл кезеңде тренингтер нақты кәсіби жоспар құруға бағытталады.

1. «Менің болашақ кәсіби жолым» тренингі

Мақсаты: кәсіби мақсат қою және жоспарлау.
Мазмұны:
Оқушылар болашақ мамандығына байланысты мақсаттарын анықтап, оған жету жолдарын жоспарлайды.
Жаттығулар:

  • «5 жылдан кейінгі мен»

  • кәсіби жоспар картасы

  • жеке жұмыс

2. «Мамандыққа қойылатын талаптар» тренингі

Мақсаты: таңдалған мамандықтың талаптарын түсіну.
Мазмұны:
Мамандыққа қажетті білім, дағды, жеке қасиеттер талданады.
Жаттығулар:

  • ақпараттық талдау;

  • топтық жұмыс;

  • салыстыру тапсырмалары.

3. «Мамандық таңдау – өмірлік шешім» тренингі

Мақсаты: өмірлік маңызды шешім қабылдау дағдыларын дамыту.
Мазмұны:
Оқушылар өз таңдауына сенімділікпен қарауды, жауапкершілік алуды үйренеді.
Жаттығулар:

  • эссе жазу;

  • рефлексия;

  • пікір алмасу.

Тренинг нәтижесін бағалау және рефлексия

Кәсіби бағдар беру тренингтерінің тиімділігін анықтау оқушылардың қабілеттерін, қызығушылықтарын, шешім қабылдау дағдыларын және болашақ мамандыққа деген көзқарасын бағалауға негізделеді. Бағалау тек нәтижеге ғана емес, сонымен қатар процеске де бағытталуы керек.

1. Бағалаудың негізгі критерийлері

Тренингтің нәтижесі келесі көрсеткіштер арқылы бағаланады:

  1. Қатысушылық белсенділігі

    • Оқушылардың топтық және жеке тапсырмаларға қатысу деңгейі;

    • Өз ойларын ашық айту және пікірталасқа араласу;

    • Топтағы жұмысқа жауапкершілікпен қатысу.

  2. Өзін-өзі тану деңгейі

    • Қабілеттерін, қызығушылықтарын, кәсіби бейімділігін анықтау;

    • Өз күшті және әлсіз жақтарын түсіну;

    • Мамандық таңдаудағы өз қалауын айқындау.

  3. Қабылданған ақпаратты қолдану қабілеті

    • Мамандықтар туралы алған білімді талдау;

    • Тиісті шешім қабылдау дағдыларын көрсету;

    • Өмірлік сценарийлерде кәсіби таңдауға қатысты шешімдер ұсыну.

  4. Рефлексиялық дағдылар

    • Жеке тәжірибені бағалау;

    • Өз әрекеттерін талдау;

    • Кері байланыс арқылы жетілуге деген ұмтылыс.

2. Бағалау әдістері

Тренинг нәтижесін бағалау келесі әдістер арқылы жүзеге асырылады:

  • Ауызша кері байланыс – тренинг соңында оқушылардан өз әсерлері, алған тәжірибелері және жаңа білімдері туралы қысқаша пікір алу.

  • Рефлексиялық парақтар – оқушылар әр тренингтен кейін өз ойларын, сезімдерін, жаңалықтарды жазып отырады.

  • Сауалнамалар мен тесттер – қызығушылық, қабілет, кәсіби бейімділік деңгейін бағалау.

  • Жеке және топтық талқылаулар – оқушылар өз ойларын ортаға салады, басқа оқушылардың тәжірибесімен салыстырады.

  • Эссе және жобалық жұмыстар – болашақ мамандыққа қатысты рефлексия жасау, өз жоспарларын жазу.

3. Рефлексия кезеңі

Рефлексия – тренингтің маңызды бөлімі, себебі оқушылар тәжірибеден сабақ алады, өз ойларын жүйелейді және келесі қадамдарға бағыт алады. Рефлексия келесі түрде жүргізіледі:

  1. Ой бөлісу (5–10 минут)

    • «Бүгін мен не білдім?»

    • «Қай тапсырма мен үшін ең қызықты болды?»

    • «Қандай жаңа идеялар пайда болды?»

  2. Өзін-өзі бағалау

    • Оқушылар өздерінің белсенділігін, қызығушылықтарын және кәсіби көзқарастарын 1–5 балл шкаласы бойынша бағалайды.

  3. Топтық қорытынды

    • Топ мүшелері өз тәжірибелерін бөліседі, ортақ талдау жасайды.

    • Педагог әр қатысушының пікірін тыңдап, жеке ұсыныстар береді.

  4. Кері байланыс педагогтен

    • Тренинг барысында байқалған күшті жақтар мен жетіспейтін дағдылар көрсетіледі.

    • Келесі тренингке ұсыныстар беріледі.

4. Күтілетін нәтиже

Тренингтен кейін оқушылар:

  • өз қызығушылықтары мен қабілеттерін нақты біледі;

  • болашақ мамандыққа қатысты жауапты шешім қабылдауға дайын;

  • кәсіби жоспар құру және болашаққа мақсат қою қабілетін дамытқан;

  • өз әрекеттерін талдай білетін және рефлексия жасай алатын болады.


Қорытынды

Мектеп оқушыларына кәсіби бағыт-бағдар беруге арналған тренингтер жинағы – оқушылардың өзін-өзі тануы, қабілеттерін, қызығушылықтарын және кәсіби бейімділіктерін анықтауы үшін жасалған практикалық әдістемелік құрал. Бұл тренингтер 7–11 сынып оқушыларының жас ерекшеліктерін, психологиялық даму деңгейін және кәсіби таңдауға дайындық деңгейін ескере отырып құрылды.

Тренингтердің негізгі нәтижелері келесі аспектілерде көрініс табады:

  1. Өзін-өзі тану және кәсіби бейімділікті анықтау
    7–8 сыныпта оқушылар өз қызығушылықтары мен бейімділіктерін ашады, ал 9 сыныпта олар қабілеттері мен жеке қасиеттерін талдап, өз болашағына жауапкершілікпен қарауды үйренеді. 10–11 сыныпта оқушылар нақты кәсіби жоспар құруға, мамандыққа қажетті дағдылар мен қасиеттерді анықтауға мүмкіндік алады.

  2. Саналы таңдау дағдыларын дамыту
    Тренингтер оқушыларды мамандық таңдаудағы мүмкін болатын қателіктерден сақтандырып, жауапты шешім қабылдауға үйретеді. Бұл оларды болашақта кәсіби өмірде сенімді әрі саналы қадам жасауға дайындайды.

  3. Қатысушылық пен рефлексия дағдыларын қалыптастыру
    Оқушылар топтық және жеке тапсырмалар арқылы белсенділік танытып, өз тәжірибесін талдай отырып, рефлексия жасай алады. Бұл дағдылар оқушылардың өзін-өзі бағалау қабілетін, коммуникативтік және аналитикалық ойлау деңгейін арттырады.

  4. Педагогикалық қолдау жүйесі
    Тренингтер педагогтің кәсіби бағыт-бағдар беруші рөлін күшейтіп, оқушыларға бағыт-бағдар беруде сенімді әдістемелік негіз қалыптастырады. Әр тренингтің бағалау критерийлері, рефлексиялық формалары педагогке оқушының даму деңгейін нақты бақылауға мүмкіндік береді.

Қорытындылай келе, бұл әдістемелік құрал мектептің кәсіби бағдар беру жүйесіне тиімді интеграциялана алады. Тренингтер жүйелі түрде өткізілген жағдайда оқушылар өз қабілеттерін толық танып, мамандық таңдауда саналы әрі жауапты шешім қабылдауға дайын болады. Сонымен қатар, педагогтар үшін құрал тренингтерді жоспарлау, өткізу және бағалау процесін жеңілдетіп, кәсіби бағдар беру сапасын арттыруға мүмкіндік береді.







Пайдаланылған әдебиеттер



  1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы.

  2. Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың мемлекеттік бағдарламасы.

  3. Қазақстан Республикасының орта білім беру ұйымдарында тәрбие жұмысының тұжырымдамалық негіздері.

  4. Жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты.

  5. Кәсіби бағдар беру бойынша әдістемелік нұсқаулықтар.

  6. Аймауытов Ж. Психология. – Алматы, 1995.

  7. Психологиялық тренингтер мен әдістемелік құралдар жинағы.

Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
05.02.2026
0
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курстар тізімі