×
Сертификат тегін алу үшін
Материал тегін жариялау
ҚР БАҚ(СМИ) тіркеу №9512
Ең үздік ашық сабақ байқауы басталды
Алтын күз байқауы басталды
Сұрақтарды 8(771)-234-55-99 (Ватсап) осы номерге жазуға болады

Мұғалім мен оқушылар арасында туындайтын шиеленіс жағдайлардың алдын алу.

Автор:Досжанова Назым Турарбековна
Бағыты: Психология
Бөлімі: Баяндамалар, реферат
Сыныбы: Барлық сыныптар
Жарияланған уақыты: 2019-10-11

50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Материал туралы қысқаша түсінік

мұғалімдерге, оқушыларға

Алматы облысы, Ескелді ауданы,Шымыр ауылы, М.Маметова атындағы орта мектебі,Досжанова Назым Турарбековна,
Мұғалім мен оқушылар арасында туындайтын шиеленіс жағдайлардың алдын алу мектеп психологының әрі маңызды, әрі күрделі мәселелерінің бірі. Мұндай мәселедегі елеулі жәйттің бірі - мұғалім мен оқушылар арасындағы қарым - қатынас жасауда әрқилы қиыншылықтардың үнемі кездесіп отыратындығы белгілі. Егер бастауыш мектеп жасындағы балалар үшін мұғалім барлық бейнесімен ерекше із қалдырып, оларға күшті әсер ететін тұлға болып саналатын болса, ал жоғары сынып балалары мұғалімнің әрбір қимыл - қозғалысына, іс – әрекеті мен сөйлеген сөзіне, оның ақыл – кеңесіне, өзге адамдармен қарым – қатынасына, оқушыларға қоятын әр түрлі талаптарына өздерінше іштей сын көзімен қарайды. Осы мәселені анықтау бағытында арнайы жүргізілген психологиялық және педагогикалық зерттеулер бастауыш сынып оқушыларынан гөрі жоғары сынып оқушылары арасында үлкендердің айтқан сөздеріне құлақ аспау және айтқанынан қайтпайтын мінез көріністерінде әрқилы кедергілер мен себептер болатындығын анықтады. Қазақстанда, әсіресе қазақ мектептерінде мұғалім мен оқушылар арасындағы қарым – қатынасты орнату, олардың арасында кездесіп қалатын қиыншылықтардың алдын алу, психологиялық тұрғыдан әлі де қызу қолға алынып, тиянақты іздестірілмеген мәселелердің қатарына жатады. Оқушылар мен мұғалімдер арасындағы, әсіресе мұғалім мен жасөспірімдер арасындағы, қарым – қатынаста кездесіп қалатын тартыстар мынадай себептерге байланысты: 1. Орта жастағы мектеп оқушылары өздеріне ерекше зейін қойып қарауды қажетсінеді. Олардың өмірдегі өтпелі кезең, жоғарғы талаптар, сана сезімі мен ақыл - ойының өсуі мұғалімді жасөспірімдерге жаңа қырынан қарауға мәжбүр етеді. 2. Өтпелі кезең жасындағы балаларға дұрыс көңіл бөлмеуден туындайтын тартыстарды жиі кездестіруге болады. Балалардың жас ерекшелігіне және тәлім - тәрбие жұмысында соған сай әдіс амалдарды қолдана білмеуден кейбір мұғалімдер өз жұмысында көптеген қиындықтарға кездесіп жүр. Олар бірер рет көзге түсіп қалғандарды « тәрбиеленуі қиын» балалар қатарына ой салмақтамай қосып, өз жұмыстарын да қиындатады. Енді – енді қалыптаса бастаған жасөспірім мінез – құлқына кері әсерін тигізеді. 3. Мұғалім мен оқушы арасындағы шиеленіс туғызатын себептерге оқушылар тобы, олардың жас және өзіндік ерекшеліктері, мұғалім мен оның оқушылар ұжымына басшылық ету стилі де әсер етуі мүмкін. Мұғалімнің білім деңгейі мен оны шәкірттерге тиімді әдіс – тәсілдермен жеткізе алмай, тәжірибесіздік көрсетіп, оқушыларға қоятын талабын үнемі өзгертіп қалыпты жағдайдан жиі ауытқып отырады. Соның салдарынан оқушылардың тәртібі, сабақ үлгерімі де нашарлайды. Мұндай кемшіліктер, ең алдымен ұстаздың ұйымдастырушылық қабілеті мен сабақ жүргізудегі әдістемелік олқылығынан пайда болып, шәкірттер сабаққа көпшілік уақытын босқа жіберетін болады. Жеке бастың өзі ұстанған адамгершілік қасиеттерге байланысты кездесетін кедергілер мен талас – тартыстар. Баланың өз басына талап қоюы, айналасына зер салып, әрбір нәрсеге мән беруі баланың өсіп жетіле бастағанын көрсетеді. Мұндай ерекшеліктерге баланың ересек адамдармен қарым –қатынас жасап, өзінің есейгендігін байқатуы оның адами – этикалық жағынан да талап – тілегінің өскендігі деп санау керек. Ересек адамдармен салыстырғанды мұғалім мен оқушылар арасындағы өзара қарым – қатынас едәуір күрделі. Өйткені, мұндағы бірінші жақ мұғалім толық қалыптасқан, мораль, этикалық жағынан жетілген, мінез – құлқы орныққан адам. Екінші жақ – оқушылар олар небары өз ұстазының сезімі мен ақыл – ойына ынтыққандар ғана.Мұғалім мен оқушының ойлану, түсіну сипаттары да түрлі деңгейде. Ұстаздарға айдай анық құбылыс шәкіртіне нанымды бола бермейді. Кейде мұғалім мен оқушы бір құбылысқа, сөзге немесе қылыққа беретін бағалары да түрліше. Тіпті қарама – қарсы мәнде болуы мүмкін. Оқушылардың жас ерекшеліктерін елемей, олардың құрдастарымен қарым – қатынастарының қыры мен сырын түсінбей, оларды жете бағаламау салдарынан болатын тартыстар.Ал, оқушылар тобы тарапынан мұғалімге қойылатын талаптар, олардың рухани тілектерін қанағаттандырмауға байланысты. Оқушылардың даралық ерекшеліктеріне тән жағымсыз қасиеттері мен мінез –құлқына орай туатын тартыстар. Оқушылар арасындағы ұшқалақ мінезді, қызу қанды, айтқанынан қайтпайтын өжет, жан дүниесінің шеңбері тар өзін қатар құрбыларынан жоғары санайтын балалар да бар. Олардың сөйлеген сөзі, істеген қылығы өзгелердің зығырданын қайнатып тұрады. Ондай балалармен қарым - қатынас жасау мұғалімдерге де оңай тие қоймайды.Негізгі мақсат мінезі ерекше оқушылармен қалыпты қарым - қатынас орнатудың тиімді әдісі - оларды ұжымдық өмірдің ыңғайына қарай бейімдеп, олардың іс – әрекеттерімен үйлестіру. Дегенмен, мұндай жағдайда ұстаз бен шәкірт арасындағы айырмашылық шығатын жәйттер жиі болып тұрады. Мұндайда ұстамды ұстаздар шыдамдылық пен тапқырлық көрсетіп, қалайда шәкірттермен тиімді қарым – қатынас орнатудың әдіс – тәсілдерін ізденеді. Жастардың мінез – құлқындағы жағымсыз қылықтарын жөндеуге күш жұмсап, әрбір оқушының даралық ерекшеліктеріне баса көңіл аударады. Ұстаздар мен шәкірттер арасында дұрыс қалыптаспаған қарым –қатынастар тәлім – тәрбие істерінің жемісті жүргізілуіне елеулі нұқсан келтіреді. Мұндай жәйттер арнайы іздестіріген тәжірибелер арқылы анықталды:
  • Бір сынып оқушыларының жеке пән мұғалімдеріне қатынасы;
  • Сабақ жүргізген пән мұғалімдерінің ерекшеліктері;
  • Оқушылардың жеке пәндерге деген ықылас - ынтасы;
  • Мұғалімдердің сынып ұжымымен қарым – қатынасының сипаты .
Пән мұғалімдері өз сабақтарын қызықты етіп ұйымдастырып өткізетін болса, ондай сабақтарға оқушылар да белсене қатысып, өтілген материалдарды тиянақты меңгеруге ұмтылады. Ал, кейбір сабақтарда оқушылардың бірсыпырасы оларға енжарлықпен қатысып, кейбір реттерде оғаш қылық көрсетеді. Әдетте мұндай сабақтарда мұғалім мен оқушылар арасында шиеленіс жағдай тудыруға себеп болады. Мұғалімнің тәртіпке шақырған ескертуіне де миығынан қарап немқұрайлы күйін байқатады. Оқушылардың оғаш мінездерін көрсетудің басты себептері неде екенін байқасақ, біріншіден, мұғалім сыныпқа басшылық ету ролін көрсете алмауында. Бұл оның даярлығындағы әдістемелік елеулі олқылығын аңғартады. Екіншіден, мұғалімнің өз қызметіне немқұрайлы қарайтындығынан. Үшіншіден, оқушылардың бағдарламалық материалдарды тиянақты меңгеруінің тиімді жолдарын іздестірмейтіндігінде. Төртіншіден, оқушылардың мінез – құлқына байланысты көтермелеу мен кінәләу талаптарының дұрыс орындалмауында, сөзі мен ісінің бір жерден шықпауында. Содан келіп мұғалім мен оқушылар арасында дау - дамай етек алады. Өйткені, бұл сабақта мұғалімнің білім дәрежесінің төмендігі мен әдісінің шалалығы оқушылардың мұқтаж – тілектерін қанағаттандыра алмады. Мұғалімдер мен оқушылар арасында кездесетін шиеленіс пен ұрыс-жанжалдар мұғалімнің жеке басындағы мінез - құлқы мен қызметіндегі кәсіби олқылықтарына байланысты екенін аңғартады. Мұғалімнің мінез – құлқы өз мамандығының талаптарына сай болса, онда мұндай қолайсыз жағдайлар болмас еді. Қолдан келгенше өзара қақтығыстар мен реніштерді тудырмаған жақсы. Ондай жәйттер кімге де болса абырой әпермейді. Оқушылардың мұғалімдерге қойылатын мұндай талаптарын ұстаздар үнемі ескеруі тиіс.

















50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Сертификатты жеке кабинеттегі жетістіктерім бөлімінен жүктеп алуға болады

Материалды сайттан тегін жүктеу

Материал ұнаса парақшаңызға сақтап қойыңыз!

Өз пікіріңізді қалдыру үшін тіркелу қажет.

Олимпиада бітуіне қалды: