Оқу процесін басқару және оқушылардың үлгерімін көтеру үшін ЖИ қолданудың тиімді модельдері

(Кадирова Салтанат Сатышовна, директорды оқу жұмыс жөніндегі орынбасары, «М.Горький атындағы ЖББМ» КММ, Шардара қаласы, Түркістан облысы)

Мақала мектепте оқу процесін басқару және оқушылардың үлгерімін арттыру үшін жасанды интеллекттің (ЖИ) тиімді қолдану модельдеріне арналған. Автор оқу ісі жөніндегі директордың орынбасары ретінде ЖИ енгізу тәжірибесімен бөлісіп, оқушылардың үлгерімін талдау, мұғалімдерді қолдау және кәсіби дамуды жекелендіру құралдарын сипаттайды. ЖИ-ді этикалық пайдалану, білім беру процесін басқарудың айқындылығын арттыру және рутиндік тапсырмаларды оңтайландыру мәселелері қарастырылады. Мақаланың практикалық мәні – оқу процесін басқару сапасын арттыру, педагогикалық ұжымның мотивациясын көтеру және оқушылардың нәтижелерін жақсарту үшін ЖИ мүмкіндіктерін көрсету.

Кілт сөздер: жасанды интеллект, оқу процесін басқару, мұғалімдерді кәсіби қолдау, үлгерімді арттыру, кәсіби дамуды жекелендіру, білім беру аналитикасы

Оқу ісі жөніндегі директордың орынбасары ретінде мен әрдайым білім беру процесін оңтайландыруға, оқушылардың үлгерімін арттыруға және мұғалімдерді олардың кәсіби қызметінде қолдауға көмектесетін құралдарды іздеймін. Осы бағыттағы ең перспективалы шешімдердің бірі - жасанды интеллект (ЖИ). Мектепте ЖИ енгізу тәжірибесіне сүйене отырып, мен оқу процесін басқару және педагогикалық ұжымның дамуы үшін ең тиімді болып шыққан бірнеше модельді бөліп көрсеттім.

Бірінші бағыт - оқу процесін мониторингтеу ұйымдастыру. ЖИ көмегімен біз тест, бақылау жұмыстары, үй тапсырмалары мен жобалардың нәтижелерін талдай аламыз, оқушылардың білім алуындағы әлсіз тұстарын анықтаймыз және олардың үлгерім динамикасын сынып, пән және жеке мұғалімдер бойынша бақылауға мүмкіндік аламыз. ЖИ алгоритмдері мұғалімдердің назарын қай тақырыптарға немесе бағыттарға аудару қажеттігін көрсететін егжей-тегжейлі есептер мен визуализацияларды құруға мүмкіндік береді. Бұл тәсіл деректерді талдауға кететін уақытты айтарлықтай азайтып, оқу процесін басқаруды анағұрлым айқын және объективті етеді.

Екінші тиімді модель - мұғалімдерді қолдау және олардың жұмыс тиімділігін арттыру үшін ЖИ қолдану. Біз ЖИ алгоритмдерін әдістемелік материалдар дайындауға, интерактивті тапсырмалар мен тесттер генерациялауға, сондай-ақ оқытудың сапасын талдауға қолданамыз. Мысалы, мұғалімдер тез арада тапсырмаларды таңдау, қиын тақырыптарды анықтау және сабақтарды оқушылардың дайындық деңгейіне бейімдеу бойынша ұсыныстар ала алады. Бұл мұғалімдерді рутиндік жұмыстардан босатып, оларды оқушылармен жеке жұмыс жүргізуге және кәсіби дамуға шоғырландыруға мүмкіндік береді.

Үшінші бағыт - мұғалімдерге кәсіби қолдауды жекелендіру. Олардың оқу жоспарлары, оқушылардың нәтижелері және сабақтағы белсенділігін талдау негізінде ЖИ оқытудың қай аспектілеріне қосымша назар аудару қажет екенін анықтауға көмектеседі. Біз бұл деректерді мақсатты семинарлар, коучингтер және шеберлік сабақтарын өткізу үшін пайдаланамыз, бұл мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін арттыруға және заманауи білім беру технологияларын енгізуге бағытталған. Мұндай тәсіл әрбір мұғалімге оқушылардың нәтижелерін жақсарту және сабақ сапасын арттыру үшін қажетті нақты қолдауды алуға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, ЖИ оқу нәтижелерін болжау және педагогикалық жұмысты жоспарлау үшін белсенді қолданылады. Алгоритмдер үлгерім динамикасын талдайды, тәуекел тобын анықтайды және бізге оқу жоспарларын алдын ала түзетуге, қосымша консультациялар ұйымдастыруға және білімді бақылау формаларын бейімдеуге мүмкіндік береді. Бұл директордың орынбасарына оқу процесін тиімді басқаруға және тек субъективті бақылауға сүйенбей, деректерге негізделген шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді.

ЖИ енгізгенде біз әрдайым этикалық және әдістемелік аспектілерді ескереміз. Технологиялар көмекші құрал болып қалуы маңызды, ал педагогикалық процесс мұғалім мен оқушы арасындағы өзара әрекетке негізделуі керек. Барлық оқушылар мен мұғалімдер туралы деректер қорғалған, ал талдау нәтижелері тек кәсіби қызметті қолдау және оқыту сапасын арттыру үшін ғана қолданылады. Біз мұғалімдерге ЖИ үрдістерді анықтауға, процесті оңтайландыруға және шешім қабылдауға көмектесетінін, бірақ жеке жауапкершілікті және кәсіби ой-пікірді алмастыра алмайтынын түсіндіріп, түсінік қалыптастырамыз.

Мектебімізде ЖИ енгізудің нәтижелері өз тиімділігін көрсетті. Біз жалпы үлгерімнің өскенін, мұғалімдердің инновациялық тәсілдерді қолдануға деген мотивациясының артқанын және рутиндік басқарушылық тапсырмаларға кететін уақыттың қысқарғанын байқадық. ЖИ қолдану оқу процесін басқаруды анағұрлым айқын, жедел және нәтижеге бағытталған етті, сондай-ақ педагогикалық ұжымның дамуына жеке көзқарасты қамтамасыз етті.

Осылайша, мектебіміздің тәжірибесі көрсеткендей, жасанды интеллектіні тиімді қолдану модельдері оқу процесін басқаруды айтарлықтай жақсартып, оқушылардың үлгерімін арттыруға мүмкіндік береді. Білімді мониторингтеу, мұғалімдерді қолдау, нәтижелерді болжау және кәсіби қолдауды жекелендіру үшін ЖИ-ді кешенді қолдану директордың орынбасарына білім беру процесінің толық бейнесін көруге, негізделген шешімдер қабылдауға және әрбір мұғалім мен оқушының сәтті дамуына жағдай жасауға мүмкіндік береді. Ең бастысы – технологиялар педагогикалық қызметті күшейтеді, алмастырмайды және этикалық әрі қауіпсіз пайдаланылуы тиіс.

Кесте: Мұғалімдермен жұмыс істеу және оқу процесін басқаруда қолданылатын ЖИ құралдары.

Әдебиеттер тізімі

1. Ахметова Г.Ш., «Мектепте оқу процесін басқаруда цифрлық технологияларды пайдалану», Қазақстандағы педагогика және білім, 2022, №4, б. 45–52.

2. Байкенова Ж.Т., «Мұғалімдердің кәсіби қызметін қолдауда ЖИ рөлі», Қазақстандағы заманауи білім, 2023, №2, б. 31–38.

3. Каримова А.К., «Мектептің цифрландыруы және оқу процесінің тиімділігін арттыру», Қазақстандағы инновациялық білім вестнигі, 2021, №6, б. 22–29.

4. Нурмуханбетова С.Б., «ЖИ қолдану арқылы оқу қызметін мониторингтеу және талдау әдістері», Қазақстандағы білім және ғылым, 2022, №5, б. 15–23.

5. Сарсенова А.Ж., «Білім беру процесінде ЖИ қолданудың этикалық және әдістемелік аспектілері», Қазақстандағы педагогикалық зерттеулер, 2023, №1, б. 50–58.

.