Мақала авторы: Арман Альбина Арманқызы

Аль- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің 4-ші курс студенті.

Алматы қ.

Почта: armanovaalbina543@gmail

Парацетамол ең танымал анальгетик.

Аннотация: Әдебиеттік шолу түрінде ең танымал және кеңінен қолданылатын дәрілердің бірі парацетамолдың әсер ету механизмдері мен терапевтік қолданылуы талқыланады. 1995 жылы ДДҰ сарапшылары біріктірілген анальгетикалық және антипиретикалық әсері бар әртүрлі топтардың препараттарына салыстырмалы бағалау жүргізді. «Тиімділік/қауіпсіздік» критерийі бойынша парацетамол бірінші орынға ие болды. Әсер ету механизміне қызығушылық және қолдану қауіпсіздігін талқылау операциядан кейінгі кезеңде ауырсынуды басу үшін парацетамолдың көктамыр ішіне енгізу мүмкіндігінің пайда болуына байланысты жаңа күшпен қайта басталды. Бұл препараттың өзіндік айқын анальгетикалық және антипиретикалық әсері бар және оны есірткілік анальгетиктермен бірге қолдану синергиялық әсерге және опиоидты тұтынудың төмендеуіне әкеледі. Терапевтік дозаларда қолданғанда парацетамол іс жүзінде қауіпсіз, бірақ қауіп тобындағы емделушілерге тағайындау кезінде теңдестірілген тәсілді қажет етеді.

ТҮЙІНДІ СӨЗДЕР:

парацетамол / анальгетиктер / антипиретикалық әсер / наркотикалық анальгетиктер / азайту / опиоидтер / қауіп топтары

КЛЮЧЕВЫЕ СЛОВА:

парацетамол / анальгетики / жаропонижающее действие / наркотические анальгетики / снижение / опиоиды / группы риска

KEY WORDS:

paracetamol / analgesics / antipyretic effect / narcotic analgesics / reduction / opioids / risk groups

Кіріспе бөлім. Парацетамол /ацетаминофен әлемдегі ең танымал және жиі қолданылатын анальгетиктер мен антипиретикалық препараттардың бірі болып табылады. Ацетаминофен қауіпсіздігінің өсіп келе жатқан проблемасын ескере отырып, препаратты рецептсіз сатудың негізділігі күмән тудырады. [1]. Парацетамолды рецептісіз анальгетик және жараны төмендететін препарат ретінде қолдану қажет. [2].

Парацетамолды қолдану жіті улануға әкеп соғады. Сондыктан парацетамолмен жіті улану кезінде гепатопротективті препараттарды колдану тимділігін бағалау жургізілді.[3]. Парацетамолды артық тұтынса өлімге әкеліп соғады. [4]. Терапиялық дозалардағы препараттың қауіпсіздігіне қарамастан, соңғы уақытта препараттың артық дозалануына байланысты бауырдың парацетамол-индукцияланған улануының тіркелген жағдайларының саны артуда. [5]. Арзан парацетамол қазір антисептиктері бар маскалар сияқты тапшылықта. Бірақ бұл зат антипиретикалық және қабынуға қарсы препараттарға қосылады, сондықтан әлі де таңдау бар. [6].

Парацетамолды артық дозада қабылдау адам организміне зиян. Ең ерте кезеңдердің өзінде гепатотоксиканттың мембранды зақымдаушы әсерлерін және цитолиттік және холестатикалық синдромдардың белгілерін куәландыратын АСТ, ALT, LDGдискілер анықталды.[7].

Гепотоциттердегі белок алмасу балансы, липид алмасуының бұзылуы, бұл бауыр метаболизмінің бұзылуын сипаттайды [8]. Дәрілік заттарды реттеуші органдар MR парацетамол препараттарына шектеулерді қарастыруда. [9] . Белгілі бір вирусты жою үшін адамның иммундық жүйесінің жасушалары қосылуы керек. Қабынуға қарсы препараттар бұл процесті ынталандырады. [10]. Әртүрлі агенттерді біріктіру көптеген себептерді қамтитын күрделі ауырсыну күйлерінде тиімділікті арттырады. Парацетамол мен әлсіз опиоидты агенттің комбинациясы кеңінен қолданылады. [11]

Негізі бөлім: Парацетамолдың қосылыстары өте қауіпті болуы мүмкін. Парацетамол (ацетаминофен) АҚШ пен Ұлыбританияда өзін-өзі улану кезінде ең жиі қолданылатын зат болып табылады[12]. Сонымен қатар, бұл,медициналық қолданудағы ең қауіпті қосылыстардың бірі болып табылады, ол жедел бауыр жеткіліксіздігінен (ALF) барлық индустриалды елдерде жүздеген өлімді тудырады.[13]. Есірткі анальгетиктері әртүрлі шығу тегі, қарқындылығы мен локализациясы ауырсынуына күшті әсер етеді, сондай-ақ операция жасалған науқастың эмоционалдық фонын оңды өзгертеді.[14]. Пациенттерді (аяқ-қолға қысым жасайтын, хирургиялық жарадан қан кетуді азайтатын пневматикалық немесе басқа жгут конструкциясы) пайдалана отырып, селективті ортопедиялық хирургиядан өткен пациенттерге ауырсынуды азайту үшін опиоидтер, парацетамол немесе стероидты емес қабынуға қарсы препараттар (NSAIDs) енгізілді. [15].

Парацетамолмен улану жиі кездеседі. Жедел улану орталықтарының мәліметтері бойынша 2006 жылы Францияда (дәрілік заттармен уланудың этиологиялық құрылымында бірінші орын) қасақана уланулардың 9,8%-ын құрады [13]. Ресейде Иркутск, Санкт-Петербург және Екатеринбургтің токсикологиялық орталықтары тіркеген мольмен парацетпен улану 2003 жылы 1,1%-дан 8,8%-ға дейін құрады 2007 ж. [16]

Парацетамолды емдік дозадан асатын қайталап қолдану жағдайында уытты гепатит қаупін бағалау парацетамолемияны анықтау нәтижелері бойынша бағаланбайды (номограмма қолданылмайды). Сарапшылардың жақында өткен кездесуінде сәйкес ұсыныстар әзірленген жоқ (2007 ж.) [17]

Парацетамол және ацетанилид, сондай-ақ фенацетин (басқа анальгетик) бір заттың туындылары болып табылады – анилин [18]. Парацетамолдың көктамырішілік нысаны, пероральді түрімен салыстырғанда, қан плазмасындағы препараттың тиімді концентрациясын сенімдірек сақтайды, бұл жоғары емдік әсердің дамуына ықпал етеді. [19]

Жасөспірімдердегі идиопатиялық сколиозға операциядан кейін ішілік парацетамол ауыруды басатын мультимодальды режимдерде қолданылады. [20]. Қолға жасалған кішігірім операцияларда 2,0 г парацетамолдың ішілік енгізу дозасын операция кезінде енгізу 1,0 г дозамен салыстырғанда операциядан кейінгі анальгезияның жоғары деңгейін қамтамасыз ететіні анықталды. [21]

Емдік дозаларда парацетамол ас қорыту жолында тез сіңеді. (плазмадағы ең жоғары шегіне 30-60 минуттан кейін жетеді); [22]

Плазмадан жартылай шығарылу кезеңі шамамен екі сағатты құрайды. [23] Көктамырішілік хаттама практикалық себептермен (фармацевтикалық нарықта қолжетімділік, асқазан-ішек жолдарының тітіркенуінің болмауы, жақсы перфузиялық төзімділік, қабылдау ұзақтығы) жиі жүргізіледі. [24]

Әдебиеттік шолу түрінде ең танымал және кеңінен қолданылатын препараттардың бірі парацетамолдың әсер ету механизмдері мен терапевтік қолданылуы талқыланады. 1995 жылы ДДҰ сарапшылары біріктірілген анальгетикалық және антипиретикалық әсері бар әртүрлі топтардың препараттарына салыстырмалы бағалау жүргізді. [25]

Қорытынды бөлім:

Қорытындылайтын болсам, жалпы парацетамолды әлемдегі ең сұранысқа ие, әйгілі препарат деп сипаттайды. Автор ацетаминофен қауіпсіздігінің проблемасын ескере отырып, препаратты рецептісіз сатуды қауіпті деп санайды. Екінші мақаланың авторы іргелі медицина бойынша ғылыми мақалалар, ғылыми еңбек авторлары – Шифман Е.М., Ершов А.Л.

Олар да парацетамолды рецептісіз анальгетик деп есептейді.

Ең ерте кезеңде дискілер анықталады. ACT, ALT, LDG дискілерін анықтаған. Дәрілік заттарды реттеуші органдар препараттарға шектеулі. Мен бұл туралы келісемін. Сонымен қатар, Орест Ибрагимов 38 градустан төмен температурада парацетамолды қабылдауды ұсынбайды. Ол дене температурасының жоғарылауы дененің қорғаныс реакциясы екенін еске салады. Дәл осы уақытта вируспен күресудің күрделі процесі жүреді. Меің ойым: температуранытым төмендете алмаймыз. Авторы: фармаколог Орест Ибрагимов. Қазіргі заманда парацеамолдың әлсіз түрлері де кеңінен қолданылады. Мен келісемін.Себебі арзан түрлеріде сатылымда. Парацетамолды тек АҚШ пен Ұлыбританияда кең қолданылады делінген. Мен бұл пікірге келіспеймін. Себебі парацетамол барлық СНГ қалаларында да көп тараған.

Парацетамол ең қауіпті қосылытардан жасалады, жедел бауыр жеткіліксіздігінен барлық елде жүздеген өлім тудырады дейді. Мен бұл пікірге толықтай келісемін. Жалпы парацетамол тағы да басқа анальгетиктерді адам көп тұтынса, өлімге алып келуі мүмкін.

Есірткі анальгетиктері әртүрлі шығу тегі, қарқындылығы мен локализациясы ауырсынуына күшті әсер етеді, сондай-ақ операция жасалған науқастың эмоционалдық фонын оңды өзгертеді дейді Е. М. Шифман1, А. Л. Ершов2. . Бұл пікірді оң бағалаймын. Пациенттерді (аяқ-қолға қысым жасайтын, хирургиялық жарадан қан кетуді азайтатын пневматикалық немесе басқа жгут конструкциясы) пайдалана отырып, селективті ортопедиялық хирургиядан өткен пациенттерге ауырсынуды азайту үшін опиоидтер, парацетамол немесе стероидты емес қабынуға қарсы препараттар (NSAIDs) енгізіледі екен.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. MARTAJ”èWIAK-B BENISTA*and JERZYZ.NOWA Польский журнал фармацевтических и лекарственных исследований, Vol. 71 ,1 стр. 23.11.2014.

2. 1. Prescott L. F. Paracetamol: past, present and future. Am. J. Ther. 2000; 7: 143—147.

3. Davies N. M, Good R. L., Roupe K. A, Yanez J. A. Cyclooxygenase-3: axiom, dogma, anomaly, enigma or splice error? — not as easy as 1, 2, 3. J. Pharm. Pharmaceut. Sci. 2004; 7 (2): 217—226.

4. Bannwarth B, NetterP., Lapicque F. et al. Plasma and cerebrospinal fluid concentrations of paracetamol after a single intravenous dose of propac-etamol. Br. J. Clin. Pharmacol. 1992; 34: 79—81.

5. Simmons D. L., Botting R. M, Robertson M. et al. Induction of an aceta-minophensensitive cyclooxygenase with reduced sensitivity to nonsteroid antiinflammatory drugs. Proc. Nation. Acad. Sci. USA. 1999; 96 (6): 3275 3280.

6. Zhu X, Conklin D, EisenachJ. C. Cyclooxygenase-1 in the spinal cord plays an important role in postoperative pain. Pain 2003; 104 (1—2): 15—23..

7. Angela L Chiew et al. Clin Toxicol (Phila). 2017 Dec.

8. Marta Jóźwiak-Bebenista et al. Acta Pol Pharm. 2014 Jan-Feb.

9. Marta Jóźwiak-Bebenista et al. Acta Pol Pharm. 2014 Jan-Feb.

10. Орест Ибрагимов. 8-б

11. Kaplowitz N (2004) Acetaminophen hepatoxicity: what do we know, what don’t we know, and what do we do next? Hepatology 40:23–26

12. E Kozer et al. Drug Saf. 2001.

13. Anselm Wong et al. Clin Toxicol (Phila). 2017 Sep.

14. E Kozer

15. Савустьяненко А. В.

16. САВЬЮК Ф., ДАНЕЛЬ В., ЗОБНИН Ю.В. – 2008

17. Марлен Г. - 2009

18. Anselm Wong

19. Савустьяненко А.В.

20. The effects of preoperative intravenous acetaminophen in patients undergoing abdominal hysterectomy / Moon Y.E., Lee Y.K., Lee J, Moon D.E. // Arch. Gynecol. Obstet. — 2011. — V. 284, № 6. — P. 1455-1460.

21. Paracetamol vs piroxicam to relieve pain in renal colic. Results of a randomized controlled trial / Grissa M.H., Claessens Y.E., Bouida W. et al. // Am. J. Emerg. Med. — 2011. — V. 29, № 2. — P. 203-206.

22. Intravenous infusion of paracetamol versus intravenous pethi-dine as an intrapartum analgesic in the first stage of labor / Elbo-hoty A.E., Abd-ElrazekH., Abd-El-GawadM. et al. //Int. J. Gynaecol. Obstet. — 2012. — V. 118, № 1. — P. 7-10.г

23. Акрамова Нигора Шарофовна

24. Савьюк Ф.

25. Кароматов Иномжон Джураевич

Журнал: Вестник КазУЭФМТ

Номер: +7(7172)27-85-71

Почта: vestnik@kuef.kz