Педагогтың кәсіби құзыреттілігі – бәсекеге қабілетті тұлға дайындаудың негізі

Педагогтың кәсіби құзыреттілігі –

бәсекеге қабілетті тұлға дайындаудың негізі

Еліміздің әлемдік  білім  кеңістігіне  енуге  талпынысы, білім беру   парадигмасының   өзгеріп,  жаңа ұлттық модельдің  қалыптасуы болашақтың жаңаша ойлайтын,  дүниеге  көзқарас  мәдениеті мен санасы дамыған ұрпағын оқытып, тәрбиелейтін  педагогикалық  кадрларды дайындаудың  сапасын  арттыруды  талап етіп  отыр.  Нәтижеге  бағдарланған білім беру сапасын  арттыруда  жаңаша  жолдар  мен әдістер  табуға дағдыланған  «Жаңа формация  маманы болу – білім беру  саласының  өзекті  мәселелерінің бірі. Білім беруді  түрлендіруде, білім процесін реформалауда  зерттеуші  мұғалім  мен  көшбасшы  мұғалім жаңа формация  мұғалімі ретінде орталық  тұлға  болып  табылады.  Нәтижеге бағытталған  білім беру жүйесіндегі педагогтің кәсіби құзыреттілігінің теориялық негізін айқындап алу үшін,  терминнің дербес  анықтамасына  тоқталсақ. Психологиялық- педагогикалық  әдебиеттердегі ғалымдардың зерттеулеріне  қарағанда  кәсіби шеберліктің қалыптасуы мен даму үдерісінде екі  ұғым: құзыреттілік  және  құзырет ұғымдары пайдаланылып келеді. Біріншісі, С.Ожегов  сөздігі бойынша, белгілі бір  кәсіби қызметке  байланысты, «қандай да болсын  мәселеден  хабардарлық, беделділік», ал екіншісі, » қандай да  бір  істі жүргізетін жеке адамның, мекеменің мәселелерді шешуге, іс – әрекет  етуге, бір нәрсені істеуге құқықтылық  шеңбері».  Методикалық терминдер сөздігінде» «Құзыреттілік – қандай  да бір  оқу пәнін оқыту үдерісінде қалыптасатын білім, білік, дағдылар  жиынтығы,  сонымен қатар, қандай да бір қызметті орындай алу қабілеттілігі», – делінген. Дұрыс ұйымдастырылған    әдістемелік  пен оның кәсіби дамуға бағытталған  жұмыстары ғана жаңашылдық  кепілі болады. Сол себепті, мұғалімдерді кәсіби біліктілігін арттыруда педагогтардың өздеріне бағытталған іс – әрекеттерін жаңаша ұйымдастыру өте маңызды.

Кәсіби құзыреттілік мәселесін  зерттеген ғалымдардың ой тұжырымдарын терең  талдай отырып, нәтижеге бағытталған білім беру  жағдайындағы  бастауыш сынып мұғалімінің құзыреттілігін үш аспектімен сипаттауға болады.

Мәндік аспект, яғни ахуалды жете түсіну, оны ұғыну және оған деген қарым – қатынас, бұл жағдайда нәтижеге бағытталған  білім беру   маңызы, теориялық негізі  жатады;

Проблемалық – практикалық  аспект, бұл – бастауыш   сынып мұғалімінің  алдына мақсат, міндет  нормаларын  қойып және оны орындау жолдарын сын  сипаттайды;

Коммуникативтік аспект,  бұл – педагогтің осы үрдіске, ахуал қатынасын және өзара ықпал жасауын қамтамасыз  етеді.

Құзыреттілік – оқу нәтижесінде меңгерген  білім, дағдыны тәжірибеде қолдана алу, проблеманы шеше білу, оқушылар дайындығы сапасының құрылымдық  сипатын  анықтайтын  жаңа сапа. Нәтижеге бағытталған  сапалы білім беруде бастауыш  сынып мұғалімінің құзыреттілігі:             Арнайы  құзыреттілік – өзінің кәсіби қызметпен жоғары деңгейде айналысатын және  өзінің  кәсіби дамуын одан  әрі  жобалай  білетін  қабілет. Мұғалім үнемі  ізденісте  бола отырып,  жаңаша  оқытуды іске  асыруда  түрлі  инновациялық  технологиялардың әдіс–тәсілдерін өз ізденісі  арқылы  оқушы  қабілетіне,  қабылдау  деңгейіне  қарай іріктеп қолданады. Сонымен  қатар психологиялық–педагогикалық  білімін жетілдіріп  үйренумен  қатар,  сол  білімін өз ісінде шебер сұрағына  жауап  беруге  даяр  болуға  тиіс.

Әлеуметтік  құзыреттілік – бірлескен кәсіптік   қызметпен айналысу қабілеті, ұжыммен, топпен қызмет ету,  кәсіби қарым – қатынас  тәсілдерін  қолдана білу. Яғни,  мұғалім оқушылармен қарым – қатынаста  тактикасын баланың жасы,  рухани өсуіне байланысты өзгертіп отыруы  керек.  Оқушыларды  топтық,  ұжымдық жұмыстар  жасай  алуға,  соның ішінде  жеке  тұлғаның  дамуына  мән  беруі  керек.

Пәндік  құзыреттілік  – білім беру қызметінде  белгілі бір  пәндер  шеңберіне  қатынасты білім, біліктілігі  және  дағдысы  мен  іс – әрекетінің сапалар  жиынтығы. Педагогикалық және әлеуметтік психологияның негіздерін қолдана білу іскерлігі.

Ақпараттық  құзыреттілік – айрықша назар аударуды  қажет етеді. Себебі, ақпараттық қарым – қатынас технологиясын игеру  әр маманнан  талап етіледі. Ақпараттық ресурс – ақпарат көзін алу мультимедиялық, электрондық, жалпы ақпараттық  технологияларды  меңгеруі тиіс.

Педагог өзін жоғары  деңгейде  қалыптастырудың  осындай құзыреттіліктерін игеру арқылы оқыту процесін ұйымдастырудағы  негізгі  мақсаттары:

• Білім алу кеңістігін кеңейту және тілін дамыту арқылы шығармашылыққа баулу;

• Оқу процесінің нақты  міндеттерін айқындап, ұжымдық қарым – қатынас мәдениетін дамыту;

• Оқушыға қолдау көрсетіп, жағымды психологиялық орта құру және оқушының зерттеу белсенділігін арттыру;

• Ақпараттық ортаны анықтау,  бағыт беру  және танымдық конференциялар арқылы ақыл – ойын дамыту.