Қанипа Бітібаева технологиясы арқылы функционалдық сауаттылықты арттыру

Баяндама тақырыбы: Қ.О.Бітібаева технологиясын сабақта қолдану арқылы оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыру

Қазіргі заманғы білім беру жүйесінің басты мақсаты – білімді жаттап қана қоймай, оны өмірде тиімді қолдана алатын, өз ойын еркін жеткізетін, сыни тұрғыдан ойлайтын тұлға қалыптастыру. Бұл талаптар білім беру мазмұнының жаңаруымен, оқыту әдістерінің өзгеруімен тығыз байланысты.

Осы тұрғыда оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту – бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің бірі. Себебі функционалдық сауаттылық – оқушының алған білімін күнделікті өмірде қолдана білу қабілеті.

Бұл міндетті жүзеге асыруда Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева ұсынған оқыту технологиясының маңызы зор.

Функционалдық сауаттылық – бұл: мәтінді түсіну, ақпаратты талдау салыстыру, қорытынды жасау, өмірлік жағдайда қолдану дағдыларының жиынтығы. Яғни, оқушы тек білім алып қана қоймай, оны практикада пайдалана алуы тиіс. Бұл дағдылар қазіргі қоғамда табысты өмір сүрудің негізгі шарттарының бірі болып табылады.

Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева технологиясы – әдебиетті оқытудың жаңашыл, тұлғаға бағытталған әдістемесі. Бұл технологияның басты ерекшеліктері:

Шығармашылық бағыт. Оқушы дайын ақпаратты қабылдамайды, керісінше талдайды, ой қорытады, өз пікірін қалыптастырады

Кейіпкер әлеміне ену. Оқушы кейіпкердің ішкі жан дүниесін, мінезін, әрекетін терең түсінуге үйренеді. Бұл эмпатия мен сыни ойлауды дамытады.

Автор мен оқушы арасындағы диалог. Оқушы мен шығарма арасында «ішкі байланыс» орнайды. Оқушы автор идеясын түсінеді, оған өз көзқарасын білдіреді

Деңгейлік тапсырмалар. Оқушылардың қабілетіне қарай тапсырмалар беріледі: репродуктивті, аналитикалық, шығармашылық

Интерактивті әдістер. Сабақта пікірталас, дебат, эссе, кейс тапсырмалар кеңінен қолданылады.

Функционалдық сауаттылықты арттыру жолдары. Қ.О.Бітібаева технологиясын қолдана отырып, оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту келесі әдістер арқылы жүзеге асады:

Мәтінді терең талдау. Оқушы мәтінді мазмұндық, құрылымдық, идеялық тұрғыдан талдайды. Бұл логикалық ойлауды дамытады.

Кесте, кластер, диаграмма жасау. Бұл әдістер ақпаратты жүйелеуге салыстыруға, негізгі ойды анықтауға көмектеседі.

Сұрақтар құрастыру. Оқушылар ашық сұрақтар құрастырады, бір-біріне жауап береді. Бұл олардың ойлау, сөйлеу, дәлелдеу дағдыларын дамытады.

Шығармашылық жұмыстар эссе жазу, монолог, диалог құру, сахналық көрініс қою оқушының қиялын, тіл байлығын, өзіндік ойын дамытуға ықпал етеді.

Интерпретациялық талдау. Оқушы кейіпкер әрекетін бағалайды, оны өмірмен байланыстырады. Бұл әдіс функционалдық сауаттылықтың ең жоғары деңгейін қалыптастырады.

Бұл технологияны жүйелі қолдану нәтижесінде оқушылар:

• мәтінді түсіну деңгейі артады

• өз ойын еркін жеткізе алады

• дәлелді пікір айтуға үйренеді

• сыни тұрғыдан ойлайды

• шығармашылық қабілеті дамиды

• өмірлік мәселелерді шешуге бейімделеді

Яғни, оқушы білімді тұтынушы емес, оны қолданушы тұлғаға айналады.

Қорыта айтқанда, Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева технологиясы – оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталған тиімді әдістемелік жүйе.

Бұл технология:

• оқушыны белсенді әрекетке жетелейді

• шығармашылық ойлауды дамытады

• білімді өмірмен байланыстыруға үйретеді

Қазіргі заман мұғалімі тек білім беруші емес, оқушының тұлғалық дамуына бағыт беруші болуы тиіс. Сондықтан сабақ барысында осындай инновациялық, тиімді технологияларды қолдану – уақыт талабы.