Қарасаз — Мұқағали жырларының қайнар көзі

Қазақ поэзиясының Хантәңірі атанған Мұқағали Мақатаевтың әрбір жырынан таудың салқын самалы мен жусанның иісі аңқиды. Оның шығармашылық зертханасы да, шабыт көзі де — Алматы облысының Райымбек ауданындағы қасиетті Қарасаз ауылы.

1. Тау перзентінің балалық шағы

Мұқағали 1931 жылы 9 ақпанда осы ауылда дүниеге келді. Оның балалық шағы соғыстың қатал жылдарымен тұспа-тұс келді. Әкесі Сүлеймен майданға аттанғанда, ол небәрі он жастағы бала еді. Қарасаздың қара топырағында еңбекпен шыңдалған ақынның алғашқы өлеңдері де осы ауылдың табиғатына, анасына және сағынышқа арналды.

2. Қарасаз — Поэтикалық мекен

Мұқағали үшін Қарасаз жай ғана туған жер емес, ол — тұтас бір әлем. Ақынның мына жолдары ауылға деген шексіз махаббатының айғағы:

«Қарасаз, қара шалғын өлеңде өстім, Жыр жазсам, жұртым, сені еленбеспін. Өлсе өлер Мұқағали Мақатаев, Өлтіре алмас оны ешкім!»

Оның жырларындағы Шалкөде жайлауы, Елшенбүйрек тауы, Текес өзені жай ғана географиялық атаулар емес, олар — ақынның сырласына айналған тірі бейнелер.

3. Рухани мектеп

Қарасаз топырағында Мұқағали ескінің көзін көрген қариялардан аңыз-әпсаналарды естіп өсті. Әжесі Тиынның ертегілері мен анасы Нағиманның әлдиі ақынның сөздік қорын байытып, ұлттық рухын қалыптастырды. Ол өзінің «ұшқан ұясынан» алған тәрбиені бүкіл қазақ даласына жыр етіп таратты.

4. Мұқағали мұрасы және бүгінгі Қарасаз

Бүгінде Қарасаз ауылы — үлкен рухани орталық. Мұнда ақынның әдеби-мемориалдық мұражайы орналасқан. Мұражайда ақынның қолжазбалары, жеке заттары және ол пайдаланған қарапайым тұрмыстық бұйымдар сақталған. Жыл сайын ақынның туған күнінде бұл ауылға еліміздің түкпір-түкпірінен жыр сүйер қауым жиналады.

Түйін: Қарасаз — Мұқағали үшін де, қазақ әдебиеті үшін де киелі мекен. Ақынның рухы Хантәңірінің шыңында болса, оның жүрегі мәңгілікке Қарасаздың қара шалғынында қалды. Мұқағалиды тану — оның Қарасазын танудан басталады.

“Ғ.Мұратбаев атындағы шағын жинақты жалпы білім беретін меткеп” коммуналдық мемлекеттік мекемесінің қосымша білім беру педагогы Киркимбаева Ляззат Жуматаевна